Ứng dụng công nghệ thông tin
Theo bà Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia, ở nhiệm kỳ này, việc ứng dụng công nghệ thông tin được sử dụng rộng rãi hơn trong nhiều khâu như quản lý danh sách cử tri, theo dõi tiến độ triển khai, tổng hợp và báo cáo kết quả bầu cử.
Điển hình là việc Bộ Công an đã có văn bản hướng dẫn khai thác, sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) trong quá trình lập danh sách cử tri, in thẻ cử tri phục vụ công tác bầu cử.
Cử tri chỉ cần mở ứng dụng VNeID sẽ xem được toàn bộ thông tin của ứng cử viên nơi mình sinh sống mà không phải đi tìm xem như trước đây. Việc cập nhật dữ liệu bầu cử dự kiến cứ 2 tiếng/lần các tổ bầu cử sẽ cập nhật số cử tri đi bầu trên hệ thống... Việc ứng dụng công nghệ góp phần nâng cao tính chính xác, kịp thời, đồng thời giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử ở cơ sở. Đi đôi với đó là yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu liên quan đến bầu cử.
Tại một số tỉnh, thành phố, nơi có nhiều thôn, bản, đường đi lại khó khăn, chính quyền các địa phương đã tính toán các phương án bầu cử để đảm bảo quyền được bầu cử của người dân và tổ chức bầu cử ở các khu vực này hợp lý.
Tại bản Dốc Mây, xã Trường Sơn (tỉnh Quảng Trị), cử tri phải đi bộ đường rừng mất từ 6 - 9 giờ mới đến trung tâm hay tại bản Hôi Rấy và Nước Đắng, tỉnh Quảng Trị phải di chuyển bằng thuyền máy từ 2 - 3 giờ mới đến trung tâm. Với điều kiện như vậy, các tổ bầu cử nếu thực hiện nhiệm vụ trong một ngày để tổng hợp, báo cáo kết quả bầu cử gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng tiến độ chung.
Tại TP Hồ Chí Minh, Ủy ban Bầu cử xã Long Sơn đã chủ động phối hợp với Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân tổ chức bầu cử sớm tại bến cho các lực lượng đi làm nhiệm vụ trên biển và tiễn 2 đoàn công tác đi thực hiện nhiệm vụ bầu cử sớm cho các Nhà giàn DK1, tàu trực và các ngư dân đang khai thác thủy hải sản trên biển.
Việc tổ chức bầu cử sớm được tiến hành chặt chẽ, dân chủ, khách quan, đúng pháp luật, không để ra sai sót, danh sách cử tri được đối chiếu kỹ từng dòng; thẻ cử tri, con dấu, biên bản được kiểm tra đầy đủ. Hòm phiếu chính và hòm phiếu phụ được xem xét tình trạng niêm phong theo đúng quy định; nội quy phòng bỏ phiếu, danh sách và tiểu sử ứng cử viên niêm yết công khai, rõ ràng. Không gian phòng bỏ phiếu được bố trí gọn gàng, khoa học, bảo đảm thuận tiện cho cử tri thực hiện quyền công dân.
Số lượng đại biểu ở các cơ quan trung ương và đại biểu chuyên trách tăng khoảng 10 người
Cũng theo bà Tạ Thị Yên, kỳ bầu cử Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ diễn ra sớm hơn khoảng 2 tháng so với các khóa trước. Thời gian trong các bước của quy trình bầu cử cũng được rút ngắn, từ khi kết thúc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử giảm từ 70 ngày còn 42 ngày.
Các mốc thời gian hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại tố cáo cũng được điều chỉnh tương ứng, bảo đảm tính đồng bộ, đúng quy định và phù hợp thực tiễn. Tuy thời gian gấp rút hơn, dù cận Tết Nguyên đán, nhưng công tác nhân sự phục vụ 3 Hội nghị hiệp thương được chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm cơ cấu, thành phần, tiêu chuẩn; chất lượng nguồn nhân sự được nâng lên, số dư bảo đảm hợp lý, đúng quy định, đúng như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã khẳng định tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về công tác chuẩn bị bầu cử ngày 26/2 vừa qua, đó là công tác chuẩn bị từ Trung ương đến địa phương đến giờ này bài bản, đúng tiến độ, đúng luật, đồng bộ, chặt chẽ.
Theo ghi nhận tại nhiều địa phương trên cả nước, công tác chuẩn bị kinh phí bầu cử, cơ sở vật chất và phân bổ kinh phí được quan tâm triển khai kịp thời; công tác thông tin, tuyên truyền được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, sinh động, đúng định hướng và bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh. Công tác bảo đảm an ninh trật tự phục vụ cuộc bầu cử được chỉ đạo sâu sát.
Nhiều địa phương đã chủ động xây dựng phương án, kịch bản xử lý, nhất là tình huống liên quan đến hệ thống mạng, lập danh sách cử tri bảo đảm khoa học, logic, không để bị động khi phát sinh sự việc, bảo đảm tiến trình bầu cử.
Theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, so với nhiệm kỳ trước, cơ cấu và thành phần người được giới thiệu ứng cử ĐBQH khóa XVI đã có một số điều chỉnh cho phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức bộ máy vừa qua. Theo đó, số lượng đại biểu ở các cơ quan trung ương và số lượng đại biểu chuyên trách ở trung ương tăng khoảng 10 người, từ 207 lên 217 người (43,4%); đồng thời giảm tương ứng ở địa phương, từ 293 xuống 283 người (56,6%).
Đáng chú ý, cơ cấu dành cho viện nghiên cứu, trường đại học, học viện và cơ cấu dành cho doanh nghiệp, hiệp hội, nghiệp đoàn về lĩnh vực sản xuất kinh doanh đều tăng lên 10 đại biểu (nhiệm kỳ trước tương ứng là 6 - 7 đại biểu). Trong cơ cấu lần này cũng bổ sung tỷ lệ hợp lý số đại biểu trẻ, đại biểu đại diện cho đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, dân tộc thiểu số, chức sắc tôn giáo...
Qua đó, góp phần phản ánh đầy đủ, cân bằng hơn các tầng lớp xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Việc xác định cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người ứng cử được thực hiện theo quy trình hiệp thương nhiều bước, chặt chẽ và dân chủ.
Do đó, có thể khẳng định việc xác định cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được thực hiện rất chặt chẽ, trên cơ sở thống nhất cao giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị nhằm bảo đảm tính đại diện rộng rãi của các tầng lớp nhân dân.
