Ông Nguyễn Tuấn Khoa, Phó Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Phước Thành II (tỉnh Tây Ninh) cho biết: Năm 2025, các thị trường truyền thống trọng điểm như Philippines, Indonesia đều giảm lượng gạo nhập khẩu, hướng tới tự chủ lương thực. Nhiều thời điểm giá gạo xuất khẩu của Việt Nam giảm sâu, còn dưới 400 USD/tấn. Cuối tháng 12/2025, giá gạo 5% tấm ghi nhận mức thấp với 363 USD/tấn. Dự báo quý I/2026, giá gạo xuất khẩu chưa khởi sắc rõ rệt khi nguồn cung có xu hướng tăng.
Thông tin từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho thấy Indonesia chính thức đạt mục tiêu tự chủ lúa gạo từ ngày 31/12/2025. Đây được coi là cột mốc quan trọng trong chiến lược an ninh lương thực của quốc gia này.
Theo cơ quan Thống kê Trung ương Indonesia (BPS), sản lượng lúa trong giai đoạn tháng 12/2025 đến tháng 2/2026 dự kiến tăng 32,6% so với cùng kỳ, đạt 10,81 triệu tấn.
Trong khi đó, Philippines sau lệnh tạm dừng nhập khẩu gạo từ tháng 9/2025 và hạn chế nhập khẩu năm 2026, đang triển khai thử nghiệm các giống lúa mới trên phạm vi toàn quốc, đồng thời mở rộng Quỹ tăng cường cạnh tranh ngành lúa gạo lên khoảng 511 triệu USD đến năm 2031 để hỗ trợ giống, cơ giới hóa và phân bón nhằm nâng cao sản lượng lúa.
Mặc dù nhu cầu gạo từ các thị trường nhập khẩu chính giảm nhưng các quốc gia xuất khẩu gạo lớn như Ấn Độ, Thái Lan vẫn gia tăng nguồn cung và tiếp tục có các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu khiến gạo Việt Nam chịu sự cạnh tranh gay gắt.
Ngay cả Campuchia cũng có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ: năm 2025 xuất khẩu khoảng 940.000 tấn gạo xay xát, tăng 44% so với năm 2024.
Trước áp lực chuyển đổi mạnh mẽ của thị trường, năm 2026 ngành lúa gạo Việt Nam cần điều chỉnh linh hoạt cả về sản xuất và xuất khẩu. Phó Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam Lê Thanh Tùng cho rằng: Việt Nam đang có nhiều tiềm năng để nhân rộng mô hình trồng lúa giảm phát thải, là cơ sở để tạo ra nguồn gạo chất lượng cao, không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm mà còn phù hợp các tiêu chí về môi trường đang được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm.
Đây là phân khúc ít “đụng hàng” với nhiều quốc gia sản xuất lúa gạo lớn hiện nay, mang lại lợi thế cạnh tranh rõ nét cho gạo Việt. Mặt khác, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo nhận định, khi các thị trường truyền thống trở thành “cánh cửa hẹp” thì khu vực Trung Đông sẽ là hướng khai thác mới.
Tuy nhiên, Trung Đông đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về chứng nhận Halal đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu, buộc doanh nghiệp phải chủ động điều chỉnh quy trình sản xuất, chế biến và kiểm soát chuỗi cung ứng nếu muốn tăng kim ngạch xuất khẩu gạo.
Thương mại gạo toàn cầu tiếp tục biến động, các hiệp định thương mại tự do (FTA) ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian xuất khẩu. Thí dụ như thị trường Liên minh châu Âu (EU) còn rất nhiều dư địa cho gạo Việt Nam.
Tuy nhiên, mức độ tận dụng ưu đãi thuế quan theo Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) hiện vẫn hạn chế, chủ yếu do số lượng doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ quy định về xuất xứ hàng hóa chưa nhiều.
Hay như Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực từ cuối năm 2024 cũng đang được kỳ vọng gia tăng lợi thế xuất khẩu cho Việt Nam.
Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Israel Lê Thái Hòa cho biết: Mỗi năm nước này nhập khẩu gạo với trị giá khoảng 200 triệu USD, trong đó nhập khẩu từ Việt Nam mới chỉ đạt 2,2 triệu USD. “Các sản phẩm gạo thơm, hạt dài, 5% tấm, nhất là gạo jasmine và japonica đóng gói 1kg, 5kg được người tiêu dùng Israel ưa chuộng.
Thời gian tới, Thương vụ sẽ tăng cường thông tin về nhu cầu mặt hàng, phổ biến các quy định nhập khẩu của thị trường sở tại để các doanh nghiệp nắm bắt nhanh chóng. Đồng thời, doanh nghiệp Việt Nam nên lập kế hoạch sang khảo sát trực tiếp thị trường để thuận lợi hơn trong quảng bá sản phẩm gạo và ký hợp đồng xuất khẩu”, ông Hòa nhấn mạnh.
