Tự chủ không chỉ là khẩu hiệu, mà phải được thể hiện trong nhiều lĩnh vực: Tuyển dụng, phân bổ nguồn lực, xây dựng kế hoạch đào tạo, lựa chọn phương pháp giảng dạy.
Muốn giáo dục đi vào thực chất, nhà trường phải trở thành trung tâm sáng tạo và chủ động, thay vì chỉ thụ động chờ chỉ đạo từ trên.
Khi đó, mỗi nhà trường có điều kiện phát huy thế mạnh riêng, gắn kết với nhu cầu thực tiễn địa phương, và tạo ra môi trường giáo dục năng động hơn. Giáo viên được khuyến khích sáng tạo, học sinh được phát triển cá nhân, năng lực, thay vì chỉ chạy theo khuôn mẫu.
Tuy nhiên, tự chủ mà thiếu giám sát có thể dẫn đến buông lỏng kỷ cương, thậm chí lạm dụng quyền hạn. Để tránh nguy cơ này, cần xây dựng hệ thống kiểm tra - đánh giá độc lập, kiểm toán tài chính minh bạch và công khai kết quả để xã hội giám sát.
Nhà trường không chỉ được “trao quyền” mà còn phải “giải trình” rõ ràng, từ chất lượng đào tạo, hiệu quả quản trị đến việc sử dụng ngân sách. Khi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm, tự chủ sẽ không trở thành đặc quyền mà trở thành động lực đổi mới.
Nhà trường sẽ có thêm không gian để sáng tạo, nhưng vẫn nằm trong khuôn khổ kỷ cương, đáp ứng niềm tin của phụ huynh và xã hội. Tự chủ gắn trách nhiệm chính là cách dung hòa giữa hai yêu cầu tưởng như đối lập: Kỷ cương và sáng tạo.
Đó cũng là con đường để xây dựng một nền giáo dục thực chất, vừa linh hoạt, vừa bền vững, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp đổi mới đất nước.
