Theo The Conversation, Giáo sư Hatim Sharif thuộc Đại học Texas (Mỹ) cùng các cộng sự đã phân tích gần 9 triệu giấy chứng tử tại Mỹ giai đoạn 2020 - 2022. Sau khi loại bỏ các yếu tố ảnh hưởng như tuổi tác, giới tính, chủng tộc và trình độ học vấn, kết quả cho thấy trung bình chỉ 1/100 tài xế taxi và xe cứu thương tử vong vì bệnh Alzheimer. Tỷ lệ này thấp hơn rõ rệt so với các ngành nghề khác. Ngược lại, những tài xế di chuyển theo tuyến đường cố định như tài xế xe buýt hay phi công lại không cho thấy lợi thế này.
Các nhà khoa học nhận định, yếu tố then chốt giúp bảo vệ não bộ không nằm ở hành động lái xe, mà đến từ yêu cầu công việc đòi hỏi phải định vị không gian liên tục: xác nhận vị trí, theo dõi điểm đến và thường xuyên cập nhật bản đồ định vị trong trí nhớ theo biến động thực tế.
Hoạt động này tác động trực tiếp đến vùng hồi hải mã - khu vực não bộ chịu trách nhiệm về trí nhớ, định hướng không gian và cũng là nơi tổn thương đầu tiên khi mắc Alzheimer.
Trước đó, một nghiên cứu vào năm 2000 so sánh bộ não của tài xế taxi tại London (Anh) với người không lái taxi cũng chứng minh nhóm tài xế có lượng chất xám ở vùng hồi hải mã phía sau nhiều hơn đáng kể, tỷ lệ thuận với số năm kinh nghiệm. Để nhận giấy phép hành nghề, tài xế tại London phải trải qua khóa đào tạo kéo dài từ 3 đến 4 năm nhằm ghi nhớ hơn 25.000 con phố.
Bên cạnh yếu tố nghề nghiệp, môi trường sống có cấu trúc không gian phức tạp cũng góp phần làm giảm nguy cơ mắc bệnh. Phân tích dữ liệu từ hơn 22.500 người vào năm 2023 cho thấy những người sống ở khu vực có mạng lưới đường phố phức tạp, nhiều giao lộ, địa danh và nhiều lựa chọn tuyến đường thì ít có nguy cơ mắc Alzheimer hơn.
Hiện các nhà nghiên cứu đang tiếp tục mở rộng phân tích để làm rõ liệu việc suy luận không gian qua màn hình thiết bị điện tử có mang lại hiệu quả kích thích vùng hồi hải mã tương tự như việc di chuyển trong môi trường thực tế hay không.
