Dọc theo tuyến đường sắt đi qua địa bàn tỉnh Lào Cai, không khó để bắt gặp những lối đi nhỏ do người dân tự mở để tiện sinh hoạt, sản xuất. Những lối đi này không có hệ thống cảnh báo, không rào chắn, thậm chí nhiều vị trí còn bị che khuất tầm nhìn. Với người dân sinh sống lâu năm, việc băng qua đường sắt dường như đã trở thành thói quen.
Ông Nguyễn Văn Minh, ở thôn Cổ Phúc 5, xã Trấn Yên cho biết: Chúng tôi sinh sống dọc theo tuyến đường sắt đã nhiều năm nay nên người dân trong khu vực luôn chú ý quan sát, chỉ đi qua khi đảm bảo an toàn.
Việc dừng lại chờ tàu đã trở thành nếp sinh hoạt thường ngày. Tuy nhiên, chính sự quen thuộc này lại tiềm ẩn nguy cơ chủ quan. Khi việc qua lại diễn ra hằng ngày, nhiều người dễ bỏ qua những nguyên tắc an toàn cơ bản, đặc biệt tại các lối đi không có tín hiệu cảnh báo.
Theo thống kê, tuyến đường sắt qua Lào Cai dài hơn 151 km, với 38 đường ngang hợp pháp nhưng có tới 359 lối đi tự mở. Điều này đồng nghĩa với việc số lượng điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao gấp nhiều lần so với các vị trí được kiểm soát. Trong khi đó, lưu lượng người và phương tiện qua lại tại các lối đi này không hề nhỏ, nhất là ở khu vực đông dân cư. Việc thiếu hệ thống cảnh báo khiến nguy cơ va chạm giữa tàu hỏa và người, phương tiện luôn thường trực. Một thực tế khác cũng được ghi nhận là không phải người dân nào cũng nắm rõ các quy định khi qua đường ngang.
Anh Hà Công Hiếu, ở tổ dân phố Minh Thành, phường Nam Cường cho biết: Trước khi được tuyên truyền, tôi chưa hiểu rõ quy định về việc dừng trong phạm vi cho phép tại khu vực đường ngang, nhiều khi còn dừng, đỗ xe chưa đúng vị trí, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Sau khi được lực lượng chức năng hướng dẫn, tôi đã nắm rõ quy định, luôn chú ý dừng đúng vị trí, quan sát kỹ trước khi đi qua, góp phần đảm bảo an toàn cho bản thân và những người xung quanh.
Trước những nguy cơ hiện hữu, lực lượng Cảnh sát giao thông tỉnh Lào Cai đã đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát tại các điểm giao cắt giữa đường sắt và đường dân sinh, đặc biệt là khu vực có nhiều lối đi tự mở.
Quý I/2026, lực lượng chức năng tổ chức 129 ca tuần tra, kiểm soát với 470 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Qua kiểm tra 1.261 lượt phương tiện, phát hiện 118 trường hợp vi phạm, xử phạt tổng số tiền trên 104 triệu đồng.
Các vi phạm được ghi nhận chủ yếu vẫn là những lỗi tưởng chừng nhỏ nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn: dừng, đỗ phương tiện trong hành lang an toàn đường sắt; cố tình vượt qua đường ngang khi đèn tín hiệu đã chuyển đỏ; không chấp hành hiệu lệnh của rào chắn hoặc cố tình vi phạm vạch kẻ đường khi qua đường ngang… Những hành vi này không chỉ vi phạm quy định mà còn trực tiếp đe dọa an toàn của chính người tham gia giao thông.
Theo Trung tá Nguyễn Văn Quang - Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 3, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Lào Cai, việc xử lý nghiêm các vi phạm là cần thiết để răn đe, nâng cao ý thức người tham gia giao thông. Đồng thời, lực lượng chức năng cũng đã gửi thư ngỏ tới người dân, nhấn mạnh nguyên tắc: phương tiện đường sắt luôn có quyền ưu tiên tuyệt đối.
Bên cạnh xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền được xác định là giải pháp lâu dài và bền vững. Không chỉ dừng ở các hình thức phổ biến, lực lượng cảnh sát giao thông đã phối hợp với công an cơ sở, tổ bảo vệ an ninh trật tự trực tiếp đến từng hộ dân sống dọc tuyến đường sắt để vận động, nhắc nhở. Tại các khu dân cư, người dân được hướng dẫn cụ thể cách nhận biết tín hiệu đèn, chuông, vị trí dừng an toàn trước vạch kẻ đường cũng như nguy cơ có thể xảy ra nếu bất cẩn khi băng qua đường sắt.
Anh Nguyễn Văn Hoàn - thành viên tổ bảo vệ an ninh trật tự thôn Cổ Phúc 5, xã Trấn Yên cho biết: Tại những khu vực có nhiều lối đi tự mở, việc tuyên truyền được thực hiện thường xuyên hơn. Người dân được nhắc nhở chú ý quan sát, lắng nghe tín hiệu tàu và tuyệt đối không chủ quan. Cách làm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” bước đầu đã mang lại hiệu quả khi nhiều người dân thay đổi thói quen, chủ động dừng lại quan sát trước khi qua đường sắt.
Các lực lượng chức năng “đi từng ngõ, gõ từng nhà” tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức chấp hành các quy định về an toàn giao thông đường sắt.
Có thể thấy, nỗ lực của lực lượng chức năng đang góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an toàn giao thông đường sắt. Tuy nhiên, với số lượng lớn các lối đi tự mở hiện nay, nguy cơ mất an toàn vẫn luôn tiềm ẩn. Bên cạnh việc tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, ý thức chấp hành của mỗi người dân khi tham gia giao thông giữ vai trò then chốt trong việc phòng ngừa tai nạn. Bởi thực tế, chỉ cần một hành động bất cẩn như cố tình vượt qua khi tàu đang đến, dừng đỗ sai vị trí hay không quan sát kỹ trước khi băng qua đường sắt, hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Khi hạ tầng chưa đồng bộ, việc tuân thủ quy định chính là “rào chắn” quan trọng nhất để bảo vệ an toàn cho mỗi người.
Để giảm thiểu nguy cơ tai nạn giao thông đường sắt, ngoài sự vào cuộc của lực lượng chức năng và ý thức của người dân, cần có thêm giải pháp mang tính lâu dài. Trong đó, việc từng bước xóa bỏ các lối đi tự mở không đảm bảo an toàn, xây dựng đường gom dân sinh, lắp đặt hệ thống cảnh báo tại các điểm có lưu lượng lớn là hướng đi cần tiếp tục được triển khai thực hiện. Song song với đó, công tác tuyên truyền cần được duy trì thường xuyên, đa dạng hình thức để người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu và dễ thực hiện.
An toàn giao thông đường sắt không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà đòi hỏi sự vào cuộc của toàn xã hội. Việc nâng cao ý thức chấp hành của mỗi người dân là yếu tố quan trọng, góp phần phòng ngừa, hạn chế tai nạn, đảm bảo bình yên trên mỗi tuyến đường.
