Chủ động chuyển đổi cây trồng
Hơn một sào ruộng lúa của gia đình ông Nguyễn Văn Tính, ở thôn An Thành, xã Bát Xát, đã được chuyển sang trồng các loại rau gia vị sau những trận lũ lớn năm 2024.
Theo ông Tính, nếu tiếp tục trồng lúa, mỗi mùa mưa gia đình đều đối mặt với nguy cơ mất trắng do lũ lụt và ngập úng. Trong khi đó, các loại rau gia vị có thời gian sinh trưởng ngắn, dễ bố trí thời vụ, cho thu hoạch quanh năm nên mang lại nguồn thu nhập ổn định hơn.
Không chỉ gia đình ông Tính, hàng chục hộ dân ở các thôn An Thành, Làng Kim cũng mạnh dạn chuyển đổi những diện tích thường xuyên bị ngập úng, ảnh hưởng bởi mưa lũ sang trồng rau màu và cây gia vị.
Việc thay đổi cơ cấu cây trồng không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro do thiên tai mà còn nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất canh tác, tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập ổn định cho người dân.
Cùng với chuyển đổi ở vùng đất trũng, năm 2026, xã Bát Xát tiếp tục hỗ trợ người dân chuyển đổi 6,5 ha đất trồng ngô kém hiệu quả trên đất dốc sang trồng chanh leo và 05 ha sang trồng dứa.
Đến nay, các diện tích chuyển đổi đều sinh trưởng, phát triển tốt, mở ra kỳ vọng mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với các loại cây trồng truyền thống.
Tại xã A Mú Sung, việc chuyển đổi cây trồng cũng được triển khai theo hướng phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của địa phương.
Trong năm 2026, xã hỗ trợ người dân chuyển đổi thêm 70 ha đất trồng sắn kém hiệu quả sang trồng chuối, nâng tổng diện tích chuối toàn xã lên 100 ha. Đồng thời, địa phương tiếp tục mở rộng thêm 15 ha dứa sau khi mô hình thử nghiệm bước đầu cho kết quả khả quan.
Ông Lê Đức Minh - Phó Chủ tịch UBND xã A Mú Sung cho biết: "Địa phương đang sử dụng nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ người dân chuyển đổi cây trồng theo hướng nâng cao hiệu quả kinh tế. Đây cũng là giải pháp giúp giảm nghèo bền vững, đồng thời xây dựng nền sản xuất nông nghiệp thích ứng với những diễn biến thời tiết cực đoan".
Hướng tới nền nông nghiệp bền vững
Những kết quả bước đầu từ việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại các địa phương cho thấy đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần giúp ngành nông nghiệp chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều loại cây có khả năng chịu hạn, chịu úng hoặc phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng đang dần thay thế những cây trồng kém hiệu quả, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.
Để tạo cơ sở cho các địa phương triển khai đồng bộ, năm 2026, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa trên địa bàn tỉnh.
Theo kế hoạch, toàn tỉnh sẽ chuyển đổi hơn 289 ha đất lúa sản xuất kém hiệu quả. Trong đó, hơn 254 ha chuyển sang trồng cây hằng năm, trên 24 ha chuyển sang cây lâu năm và hơn 10 ha thực hiện mô hình trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản.
Việc chuyển đổi được thực hiện trên cơ sở phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, định hướng phát triển ngành trồng trọt và tuân thủ các quy định của pháp luật.
Song song với chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ngành nông nghiệp tỉnh tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, lựa chọn các giống cây có năng suất, chất lượng cao và khả năng thích ứng với điều kiện thời tiết bất lợi; mở rộng các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, tiết kiệm nước tưới; phát triển các chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Đây là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng thích ứng của sản xuất nông nghiệp trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh thời tiết ngày càng khó lường, việc chuyển từ tư duy "trồng cây mình có" sang "trồng cây phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường" đang mang lại những tín hiệu tích cực. Những diện tích cây trồng mới không chỉ giúp người dân giảm thiểu rủi ro trước thiên tai mà còn từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập.
Từ thực tiễn chuyển đổi cây trồng ở nhiều địa phương có thể thấy, thích ứng với biến đổi khí hậu không chỉ là yêu cầu trước mắt mà đang trở thành hướng đi tất yếu của ngành nông nghiệp. Với sự chủ động của người dân, sự đồng hành của các cấp chính quyền và những chính sách hỗ trợ phù hợp, nông nghiệp Lào Cai đang từng bước chuyển đổi theo hướng xanh, hiệu quả và bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu trong giai đoạn mới.
