Nội dung này vừa được Chính phủ trình Quốc hội trong phiên làm việc sáng 19/5.
Chính phủ cho biết, tính đến nay, cả nước có 10 địa phương (bao gồm các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, Nghệ An, Huế, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Buôn Ma Thuột thuộc tỉnh Đắk Lắk, TP.HCM và Cần Thơ) đang được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù theo các Luật, Nghị quyết riêng của Quốc hội
Thực hiện Nghị quyết số 60-NQ/TW sẽ có 6/10 địa phương nêu trên chịu ảnh hưởng trực tiếp từ việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, bao gồm các tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Đắk Lắk (liên quan đến thành phố Buôn Ma Thuột), TP.HCM và thành phố Cần Thơ.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình của Chính phủ trước Quốc hội
Việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh và kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện dẫn đến thay đổi về ranh giới địa lý, phạm vi quản lý, địa vị pháp lý, quy mô dân số, tình hình phát triển kinh tế - xã hội,... của các địa phương.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có quy định chuyển tiếp về việc tiếp tục áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù đang được thực hiện tại các địa phương thuộc diện sắp xếp nhằm đảm bảo tính liên tục, ổn định của quy định pháp luật, trong quản lý, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương này.
Vấn đề trên cũng đã được cấp thẩm quyền cho ý kiến đồng ý chủ trương và yêu cầu thể chế hóa bằng hình thức phù hợp tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV.
Từ cơ sở trên, Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét đưa các nội dung này vào Nghị quyết chung của Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV.
Cụ thể, cho phép các địa phương sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh (bao gồm các tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ) được tiếp tục thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù mà Quốc hội đã cho phép thực hiện tương ứng tại các địa phương trước khi sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Cùng với đó cho phép các xã, phường mới tương ứng tại địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột thuộc tỉnh Đắk Lắk sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù mà Quốc hội đã cho phép thực hiện.
Quốc hội giao Chính phủ chỉ đạo các cơ quan có liên quan thực hiện việc tổng kết, đánh giá các cơ chế, chính sách đặc thù cho các địa phương (sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính 2 cấp) để điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới hoặc luật hoá những vấn đề đã rõ, được thực tiễn kiểm nghiệm để áp dụng trong toàn quốc.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra
Tán thành chủ trương trên, song cơ quan thẩm tra là Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, việc cho phép tiếp tục áp dụng không đơn thuần là mở rộng phạm vi áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù tại một số địa phương, mà theo đó sẽ liên quan đến nhiều mặt về kinh tế, ngân sách (nguồn lực thực hiện, chính sách thu chi ngân sách Nhà nước).
Chính vì vậy, cơ quan này đề nghị Chính phủ chú trọng đánh giá tác động, bảo đảm giữ vững nguyên tắc cân đối thu chi theo luật định. Có ý kiến đề nghị Chính phủ cần đánh giá, tổng kết để luật hóa, áp dụng cho tất cả các địa phương.
