Từ chăn nuôi nhỏ lẻ đến trang trại quy mô lớn, nhiều giải pháp bảo vệ môi trường đã được xây dựng như làm hầm biogas, sử dụng đệm lót sinh học, áp dụng mô hình tuần hoàn được triển khai đồng bộ, góp phần giảm ô nhiễm, nâng cao hiệu quả sản xuất và hướng tới phát triển bền vững.
Bảo Thắng là địa phương phát triển mạnh trong lĩnh vực chăn nuôi. Trước áp lực về môi trường, ngành nông nghiệp đã hướng dẫn, hỗ trợ người dân áp dụng các biện pháp như xây dựng hầm biogas, sử dụng đệm lót sinh học, xử lý chất thải bằng men vi sinh… Nhờ đó, tình trạng ô nhiễm tại nhiều khu vực chăn nuôi từng bước được cải thiện.
Gia đình chị Trần Thị Huyền, thôn Cố Hải là hộ chăn nuôi gà quy mô lớn, mỗi năm xuất bán khoảng 70.000 con gà giống. Nhận thức rõ nếu không xử lý tốt chất thải sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường và chất lượng con giống, chị đã đầu tư hệ thống chuồng kín, lắp đặt hệ thống thông gió, thu gom và xử lý chất thải theo quy trình khép kín. Phân và chất độn chuồng sau xử lý được tận dụng bón cho vườn hoa hồng và quế của gia đình, giúp cây sinh trưởng tốt, giảm chi phí phân bón.
Chị Huyền cho biết: Gà được nuôi trên nền đệm lót sinh học dày, định kỳ rắc men vi sinh, phun khử trùng, đảo và thay đệm lót để bảo đảm chuồng trại luôn khô ráo, hạn chế mùi hôi. Các chuồng đều lắp quạt thông gió. Môi trường sạch thì đàn vật nuôi mới phát triển tốt.
Tại thôn Hốc Đá, xã Xuân Quang, anh Đinh Quang Bảo duy trì đàn lợn hơn 200 con mỗi lứa. Trước đây, việc xử lý nước rửa chuồng và chất thải gặp nhiều khó khăn, nhất là vào mùa mưa. Từ khi đầu tư xây dựng hầm biogas, toàn bộ chất thải hằng ngày được dẫn xuống bể, khí sinh học tạo ra dùng làm chất đốt phục vụ sinh hoạt. Nước thải sau biogas được tận dụng tưới cho 2 ha cây ăn quả, còn bã thải được ủ với chế phẩm vi sinh làm phân bón cho đồng ruộng. Quy trình khép kín này không chỉ giúp gia đình anh giải quyết vấn đề ô nhiễm mà còn tiết kiệm chi phí sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế.
Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có hơn 1,49 triệu con gia súc và trên 13 triệu con gia cầm. Mỗi ngày, lượng phân phát thải lên tới hàng nghìn tấn, chưa kể khối lượng lớn nước thải từ tắm rửa, vệ sinh chuồng trại. Nếu không được xử lý tốt, đây sẽ là nguồn gây ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường đất, nước và sức khỏe cộng đồng. Con số đó cho thấy yêu cầu cấp thiết phải thay đổi phương thức chăn nuôi theo hướng an toàn, tuần hoàn.
Thời gian qua, các cơ quan chuyên môn đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ tuyên truyền nâng cao nhận thức đến hỗ trợ kỹ thuật, nhân rộng mô hình hiệu quả. Tiêu biểu như mô hình chăn nuôi kết hợp trồng rừng của gia đình ông Phan Nhật Quang tại xã Xuân Quang. Với quy mô thường xuyên khoảng 50.000 con gia cầm, ông sử dụng đệm lót sinh học, thu gom chất thải làm phân bón cho đồi quế của gia đình và cung cấp cho các hộ trồng rau, cây cảnh, trồng rừng lân cận. Nhờ tận dụng tốt nguồn phụ phẩm, mô hình không chỉ giảm ô nhiễm mà còn gia tăng giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích.
Hướng tới mục tiêu phát triển chăn nuôi bền vững, thân thiện môi trường, tỉnh đã chỉ đạo ngành chuyên môn và các địa phương khuyến khích người dân, doanh nghiệp tham gia phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. Theo đó, chất thải, phụ phẩm được xem là nguồn nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất khác thông qua áp dụng công nghệ sinh học, công nghệ hóa lý và các biện pháp kỹ thuật phù hợp. Việc quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung, xa khu dân cư cũng được chú trọng, tạo điều kiện để các cơ sở đầu tư hệ thống xử lý chất thải đồng bộ, hạn chế phát tán ra môi trường.
Đến nay, toàn tỉnh có hơn 1.100 cơ sở chăn nuôi đạt quy mô trang trại, trong đó 12 trang trại quy mô lớn; 51 cơ sở ứng dụng công nghệ cao và 8 chuỗi liên kết chăn nuôi gia súc, gia cầm. Sự chuyển dịch từ chăn nuôi nhỏ sang quy mô tập trung, khép kín cho thấy tư duy sản xuất của người dân đang thay đổi. Nhiều hộ đã chủ động đầu tư hệ thống xử lý nước thải, chất thải; áp dụng biện pháp an toàn sinh học nhằm bảo đảm môi trường và kiểm soát dịch bệnh.
Ông Ninh Trần Phương - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản tỉnh Lào Cai cho biết: “Định hướng của ngành chăn nuôi trong thời gian tới là xây dựng các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh gắn với xử lý tốt môi trường. Khi chất thải được xử lý, tái sử dụng hợp lý sẽ giúp người chăn nuôi giảm chi phí đầu vào, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần phát triển chăn nuôi bền vững”.
Phát triển chăn nuôi theo hướng tuần hoàn vì thế trở thành xu thế tất yếu. Với sự vào cuộc của các cấp, ngành và sự chuyển biến trong nhận thức của người dân, công tác xử lý môi trường chăn nuôi trên địa bàn tỉnh đang dần đi vào nền nếp. Khi mỗi hộ, mỗi trang trại coi bảo vệ môi trường là trách nhiệm và lợi ích lâu dài của mình, ngành chăn nuôi sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và gìn giữ môi trường sinh thái.
