Ngày 8/3, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP Hồ Chí Minh) cho biết, các bác sĩ của bệnh viện vừa phẫu thuật bắc cầu động mạch não thành công cho một nữ bệnh nhân 20 tuổi mắc bệnh Moyamoya, giúp bệnh nhân phục hồi vận động tay trái và cải thiện tình trạng liệt mặt chỉ sau 24 giờ can thiệp.
Bệnh nhân T.N.P.L (20 tuổi, ngụ Cần Thơ) nhập viện trong tình trạng tỉnh táo nhưng đau đầu nhiều, liệt mặt trái, yếu chân trái và liệt hoàn toàn tay trái. Theo người nhà bệnh nhân, khoảng 2 năm trước bệnh nhân thường xuyên xuất hiện các cơn đau đầu kéo dài, trung bình khoảng 15 ngày mỗi tháng. Mặc dù đã đi khám và điều trị tại nhiều cơ sở y tế, các triệu chứng này nhiều lần bị nhầm lẫn là tác dụng phụ của bệnh Basedow mà bệnh nhân đang điều trị.
Trong một lần nhập viện tại cơ sở y tế địa phương, bệnh nhân được chẩn đoán sốt xuất huyết. Tuy nhiên, sau 5 ngày điều trị, bệnh nhân xuất hiện tình trạng méo miệng và liệt nửa người bên trái. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sau đó cho thấy dấu hiệu của bệnh Moyamoya và bệnh nhân được khuyến cáo chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Tại khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy, kết quả chụp MRI tưới máu não và chụp mạch não số hóa xóa nền (DSA) ghi nhận hình ảnh điển hình của bệnh Moyamoya, một bệnh lý mạch máu não bẩm sinh. Sau khi hội chẩn, ê-kíp điều trị quyết định thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong - ngoài sọ nhằm tái tạo lưu lượng tưới máu não cho vùng tổn thương.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Trần Huy Hoàn Bảo, Trưởng khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy, phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong - ngoài sọ hiện được xem là phương pháp điều trị nền tảng đối với bệnh Moyamoya có triệu chứng, giúp cải thiện tưới máu não và giảm nguy cơ đột quỵ thứ phát. Phương pháp này đã được khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy triển khai thường quy trong 18 năm qua, điều trị cho hơn 600 trường hợp Moyamoya, trở thành cơ sở có số lượng ca phẫu thuật lớn nhất cả nước đối với bệnh lý phức tạp này.
Tiến sĩ, bác sĩ Trần Minh Trí, Phó Trưởng khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết thêm, điểm đặc biệt của ca phẫu thuật là việc ứng dụng kính vi phẫu tích hợp chức năng huỳnh quang mạch, một trong những công nghệ hiện đại trong phẫu thuật thần kinh được bệnh viện triển khai từ giữa năm 2025. Công nghệ này cho phép phẫu thuật viên quan sát rõ hệ thống mạch máu não khi tiêm thuốc huỳnh quang ICG, từ đó lựa chọn chính xác mạch máu phù hợp để tạo cầu nối và đánh giá lưu lượng máu ngay sau khi nối mạch.
“Nhờ ứng dụng kính vi phẫu tích hợp chức năng huỳnh quang mạch, chúng tôi có thể xác định ngay trong lúc phẫu thuật rằng cầu nối hoạt động hiệu quả và lưu lượng máu vỏ não được cải thiện tức thì”, bác sĩ Trí cho biết thêm.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân bắt đầu cử động được tay trái. Một ngày sau mổ, sức cơ tay trái gần như hồi phục bình thường, tình trạng liệt mặt trái cải thiện rõ rệt. Sau một tuần theo dõi và điều trị, sức khỏe bệnh nhân ổn định và được xuất viện.
Theo các bác sĩ, Moyamoya là bệnh mạch máu não tiến triển, đặc trưng bởi tình trạng hẹp hoặc tắc dần đoạn tận của động mạch cảnh trong và các nhánh lớn trong sọ, kèm theo sự hình thành hệ tuần hoàn bàng hệ bất thường. Diễn tiến tự nhiên của bệnh tiềm ẩn nguy cơ cao gây đột quỵ thiếu máu não hoặc xuất huyết não tái phát, đặc biệt ở người trẻ.
Trong thực hành lâm sàng, việc chẩn đoán bệnh Moyamoya thường gặp khó khăn do biểu hiện lâm sàng đa dạng và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh - nội khoa khác. Theo y văn, tỷ lệ đột quỵ thiếu máu não ở bệnh nhân Moyamoya có triệu chứng dao động từ 17 - 33% trong vòng 5 năm. Tỷ lệ đột quỵ thứ phát trong cùng thời gian có thể lên tới 65% đối với trường hợp bệnh một bên và 82% đối với trường hợp bệnh ở cả 2 bên.
Theo khuyến cáo của Hội Đột quỵ châu Âu, các dấu hiệu cảnh báo bệnh Moyamoya có thể gồm đau đầu mạn tính, cơn thiếu máu não thoáng qua (yếu hoặc tê liệt tay chân, nói khó, tê bì mặt) và đột quỵ ở người trẻ. Khi xuất hiện các triệu chứng trên, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ đột quỵ.
