Giám đốc Bảo tàng tỉnh Gia Lai Bùi Tĩnh cho biết: Ngày 21/1 vừa qua, nhóm công nhân dọn dẹp mặt bằng tháp Dương Long để chuẩn bị các bước trùng tu tháp, thì phát hiện hai hiện vật nằm cách tháp Bắc khoảng 15 m.
Ngay sau đó, Bảo tàng tỉnh đã cử cán bộ chuyên môn đến hiện trường để bảo vệ, quản lý địa điểm phát hiện, tiến hành các bước đưa hiện vật về bảo tàng để xử lý, bảo quản theo quy định
Theo ông Bùi Tĩnh, trong chiều 22/1, Bảo tàng tỉnh đã đưa hai hiện vật Champa vừa phát hiện tại tháp Dương Long về bảo tàng để xử lý, bảo quản.
Theo nhận định ban đầu của Bảo tàng tỉnh Gia Lai, hiện vật phát hiện là phù điêu vị thần trong Hindu giáo của Champa, được tạc bằng chất liệu sa thạch, với tư thế đứng, hai tay cầm hai hoa sen; xung quanh khắc trang trí hình vòm cung Makara và hoa văn lửa bao quanh. Phù điêu này có kích thước chiều cao 1,06 m, chiều rộng 0,6 m, dùng để trang trí tầng mái tháp.
Hiện vật còn lại là phù điêu sư tử tạc bằng sa thạch, có chiều cao 0,42 m, chiều rộng 0,44 m, dùng trang trí góc chân tháp.
“Hiện tại, đơn vị đã đưa hai hiện vật về bảo tàng để bảo quản, trưng bày phục vụ khách tham quan. Cùng với đó, đơn vị sẽ báo cáo Sở VHTTDL Gia Lai tham mưu UBND tỉnh xin chủ trương cho khai quật khẩn cấp, nhằm làm rõ thêm giá trị lịch sử, văn hóa di tích kiến trúc di tích tháp Dương Long”, ông Bùi Tĩnh thông tin thêm.
Di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Dương Long (Tháp An Chánh, Tháp Bình An, Tháp Ngà) được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XII đầu thế kỷ XIII. Tháp Dương Long là sự kết hợp hài hòa, giữa nghệ thuật kiến trúc Chămpa và Khmer. Hiện nay, trong khuôn viên di tích, ngoài ba tháp chính, còn có nhà trưng bày bổ sung với tổng diện tích khoảng 370m2, hệ thống tường rào, cổng chính mở về phía Đông theo hướng chính của ba tháp, cổng phụ mở về phía Bắc.
Với giá trị tiêu biểu, năm 2015, di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Chăm Dương Long (huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định cũ) được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt.
Trước đó, ngày 6/5/2025, Bộ VHTTDL nhận được Tờ trình số 75/TTr-UBND của UBND tỉnh Bình Định (nay là tỉnh Gia Lai) về việc đề nghị thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thăm dò, khai quật khảo cổ thuộc Dự án tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Chăm Dương Long, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định (nay là xã Bình An, tỉnh Gia Lai).
Sau khi xem xét, Bộ VHTTDL đã có ý kiến thỏa thuận về việc thăm dò, khai quật khảo cổ Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Chăm Dương Long đã được Bộ VHTTDL thống nhất triển khai thực hiện tại Công văn số 5816/BVHTTDL-DSVH ngày 29/12/2023, với mục tiêu bổ sung, hoàn thiện dữ liệu phục vụ Dự án tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Chăm Dương Long cũng như phục vụ công tác trưng bày và phát huy giá trị di tích.
Do đó, Bộ VHTTDL cơ bản thống nhất với đề nghị của UBND tỉnh Gia Lai về việc thực hiện Dự án thăm dò, khai quật khảo cổ Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Chăm Dương Long thuộc Dự án tu bổ, tôn tạo Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Chăm Dương Long, với nội dung thực hiện thăm dò, khai quật khảo cổ xung quanh cụm 3 tháp (tại 4 phía Đông, Tây, Nam, Bắc).
Bộ VHTTDL đề nghị UBND tỉnh Gia Lai chỉ đạo các cơ quan liên quan lưu ý, với giá trị tiêu biểu về kiến trúc nghệ thuật, di tích Tháp Chăm Dương Long đã được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt (tại Quyết định số 2367/QĐ-TTg ngày 23/12/2015 của Thủ tướng Chính phủ).
Vì vậy, việc thực hiện thăm dò, khai quật khảo cổ cần cân nhắc kỹ, dựa trên các tư liệu cũ, các kết quả của nhiều lần khai quật khảo cổ trước đây (từ 2006 đến nay đã có rất nhiều đợt khai quật khảo cổ) để đề xuất khu vực, diện tích thăm dò, khai quật khảo cổ phù hợp, bảo đảm khả năng phát lộ được thêm các dấu tích kiến trúc, không chồng lấn lên những lần khai quật trước đây và tránh gây xáo trộn đến tổng thể khu vực tháp Chăm Dương Long.
