Nhắc đến thành phố Lào Cai (cũ), không thể không nhắc đến những di tích, di sản văn hóa nổi tiếng nơi biên cương Tổ quốc. Trên địa bàn phường Lào Cai hiện nay có hệ thống các di tích, di sản phong phú với 4 di tích được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia (đền Thượng, đền Mẫu, đền Cấm, nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh) và 2 di tích được xếp hạng di tích cấp tỉnh (đền Quan, đền Vạn Hòa)...
Ngoài ra, trong quần thể di tích đền Thượng còn có cây đa cổ thụ hơn 300 năm tuổi được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Lễ hội đền Thượng được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Trong những năm qua, hệ thống di tích lịch sử văn hóa của phường Lào Cai không chỉ mang nhiều giá trị quan trọng về mặt lịch sử, văn hóa của vùng đất biên giới, mà còn chứa đựng những giá trị về phát triển du lịch và trở thành những điểm du lịch hấp dẫn.
Vừa qua, UBND phường Lào Cai đã tổ chức đoàn khảo sát các di tích lịch sử văn hóa, mời các chuyên gia khảo sát, đánh giá, đưa ra các giải pháp phát triển du lịch gắn với các di tích lịch sử văn hóa của địa phương.
Qua chuyến khảo sát, Tiến sĩ Trần Hữu Sơn - Viện Trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa dân gian ứng dụng Việt Nam khẳng định: Phường Lào Cai là đầu cầu biên giới, cũng là trung tâm của văn hóa tâm linh, trung tâm kết nối với các địa phương khác như: Sa Pa, Bát Xát, Bảo Thắng… Nơi đây có hệ thống di tích, di sản phong phú và có nhiều giá trị quan trọng.
Các di sản ở đây không chỉ là di sản, không chỉ là nơi giáo dục truyền thống mà còn là nguồn lực cho phát triển du lịch của địa phương. Để biến các di tích lịch sử văn hóa trở thành các điểm du lịch cần có sự cải cách về thể chế, về xây dựng các dự án du lịch tâm linh hiệu quả. Cùng với đó, cần áp dụng số hóa để khai thác tốt hơn tiềm năng, giá trị của các di sản.
Thực tế, trong thời gian qua, tại thành phố Lào Cai (cũ), chính quyền địa phương đã có những giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị các di tích, di sản văn hóa gắn với du lịch. Từ đó, biến những di tích lịch sử văn hóa trở thành điểm du lịch hấp dẫn.
Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, phường Lào Cai đón trên 1,5 triệu lượt du khách; doanh thu từ du lịch, dịch vụ ước đạt trên 2.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, nhìn một cách tổng thể, thành phố Lào Cai (cũ), phường Lào Cai hiện nay vẫn còn khó khăn trong phát huy giá trị các di tích, chưa tạo được thương hiệu riêng về du lịch. Việc phát triển du lịch văn hóa, du lịch di sản vẫn chưa rõ nét, chưa có các sản phẩm du lịch nổi bật và chưa đem lại hiệu quả kinh tế cao. Trong giai đoạn mới, cần có thêm nhiều giải pháp để phát triển du lịch từ những di tích, di sản của địa phương.
Phó Chủ tịch UBND phường Lào Cai Trần Thị Thùy Dung cho biết: Phường Lào Cai hiện nay được kế thừa hệ thống di tích, di sản quý giá của thành phố Lào Cai cũ. Với mục đích đánh giá tiềm năng, bàn các giải pháp liên kết vùng, thu hút đầu tư phát triển du lịch của địa phương, vừa qua, UBND phường Lào Cai đã tổ chức Hội nghị “Du lịch cửa ngõ Lào Cai: Kết nối vùng, sắc màu biên cương” với sự tham gia của nhiều đại biểu đến từ các cơ quan, đơn vị liên quan.
Hội nghị đã đưa ra nhiều giải pháp quan trọng để tháo gỡ khó khăn, khai thác tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển du lịch của phường, trong đó, vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị các di tích, di sản gắn với phát triển du lịch, vấn đề quy hoạch, trùng tu, tôn tạo các di tích và kết nối các điểm du lịch tâm linh của phường Lào Cai với các xã, phường khác được quan tâm.
Trao đổi với chúng tôi về định hướng phát triển du lịch của phường Lào Cai trong thời gian tới, ông Phạm Tất Thành - Giám đốc Trung tâm Thông tin và Xúc tiến du lịch tỉnh cho biết: Phường Lào Cai ở vị trí trung tâm kết nối phía Bắc của tỉnh, có Cửa khẩu quốc tế Lào Cai - Hà Khẩu kết nối với tỉnh Vân Nam và khu vực Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc, có nhiều tiềm năng phát triển các loại hình du lịch như du lịch văn hóa tín ngưỡng, du lịch qua biên giới… Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh tiếp tục tham mưu triển khai xây dựng phường Lào Cai trở thành trung tâm kết nối du lịch của tỉnh.
Với việc khai thác tiềm năng du lịch từ các di tích, di sản văn hóa, thời gian tới, phường Lào Cai phấn đấu trở thành “Điểm đến di sản, trải nghiệm và kết nối”, một điểm dừng chân không thể bỏ qua trong hành trình khám phá vùng Tây Bắc, xứng đáng với vị thế cửa ngõ quốc tế.
