Loài rắn chỉ Barbados - được xem là loài rắn nhỏ nhất thế giới - đã được tìm thấy dưới một tảng đá trong khu vực trung tâm đảo Barbados, trong khuôn khổ cuộc khảo sát sinh thái do Bộ Môi trường Barbados phối hợp với tổ chức bảo tồn Re:wild thực hiện hồi tháng 3.
Loài rắn này khi trưởng thành chỉ dài khoảng 10 cm, mảnh như một sợi mì spaghetti và từng nằm trong danh sách hơn 4.800 loài thực vật, động vật và nấm trên thế giới được xếp vào diện “bị khoa học lãng quên” - tức là không có ghi nhận hay nghiên cứu nào đáng kể trong nhiều thập kỷ qua. Phát hiện mới này đã đánh dấu lần đầu tiên trong 20 năm, một cá thể rắn chỉ Barbados được xác nhận còn tồn tại ngoài tự nhiên.
Ông Connor Blades, chuyên gia thuộc Bộ Môi trường Barbados, cho biết việc phát hiện loài rắn quý hiếm này là thành quả của quá trình tìm kiếm kéo dài suốt hơn một năm, đồng thời cảnh báo về những thách thức nghiêm trọng mà loài này đang đối mặt. “Nếu mật độ quần thể quá thưa thớt, khả năng giao phối và duy trì nòi giống sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhất là khi môi trường sống của chúng đang bị suy giảm rõ rệt”, ông Blades nói.
Trong chuyến khảo sát tháng 3, ông Justin Springer - điều phối viên chương trình Caribe của Re:wild - đã tình cờ phát hiện cá thể rắn chỉ Barbados khi lật một tảng đá nằm dưới rễ cây. Mẫu vật sau đó được chuyển đến Đại học West Indies để xác minh. Dưới kính hiển vi, các nhà nghiên cứu phát hiện các vệt màu cam nhạt chạy dọc thân cùng các vảy đặc trưng trên mũi - những đặc điểm sinh học giúp xác định chính xác đây là loài rắn chỉ Barbados.
Loài rắn này được khoa học ghi nhận lần đầu vào năm 1889, song số lượng cá thể được phát hiện trong hơn một thế kỷ qua vô cùng hạn chế. Rắn chỉ Barbados sinh sản hữu tính, mỗi lần chỉ đẻ một trứng - đặc điểm khiến tốc độ phục hồi quần thể tự nhiên rất chậm so với nhiều loài bò sát khác.
Hiện nay, khoảng 98% diện tích rừng nguyên sinh trên đảo Barbados đã bị chặt phá để phục vụ canh tác nông nghiệp trong suốt hơn 500 năm qua, khiến môi trường sống bản địa của loài rắn này bị thu hẹp nghiêm trọng. Ngoài ra, sự xâm nhập của các loài động vật không bản địa cũng gây thêm áp lực lên sinh cảnh vốn đã mong manh của chúng.
Ông Springer cho rằng việc phát hiện trở lại loài rắn chỉ Barbados không chỉ là một thành tựu khoa học, mà còn là lời cảnh báo về tầm quan trọng của việc bảo vệ hệ sinh thái bản địa. “Rừng Barbados là một phần không thể thiếu trong di sản thiên nhiên của quốc đảo. Việc bảo tồn không chỉ nhằm cứu lấy loài rắn này, mà còn góp phần duy trì sự đa dạng sinh học - từ thực vật, động vật đến môi trường sống chung của chúng ta”, ông nhấn mạnh.
