Quốc hội Pháp vừa thông qua đề xuất cho phép thử nghiệm hệ thống giám sát bằng thuật toán trong các cửa hàng bán lẻ đến hết năm 2027 nhằm phòng ngừa và phát hiện các hành vi trộm cắp.
Dự luật do đảng Phục hưng bảo trợ, gồm một điều khoản duy nhất với mục tiêu “tăng cường bảo vệ các thương nhân thông qua công cụ số.”
Văn bản không nêu trực tiếp thuật ngữ trí tuệ nhân tạo (AI) song trên thực tế mở đường cho việc ứng dụng AI và các công nghệ phân tích dữ liệu hình ảnh từ camera giám sát.
Hệ thống thử nghiệm có thể nhận diện các hành vi đặc trưng của trộm cắp như giấu sản phẩm vào túi hoặc trong áo khoác… Khi phát hiện dấu hiệu đáng ngờ, hệ thống sẽ gửi cảnh báo cho chủ cửa hàng thông qua màn hình theo dõi trực tiếp từ camera tại quầy thanh toán.
Trong phần giải trình, dự luật cho rằng trộm cắp tại cửa hàng là một “vấn nạn lớn,” có thể gây thiệt hại tới 4% doanh thu hằng năm. Với biên lợi nhuận ròng trung bình chỉ khoảng 2% doanh thu, các vụ mất cắp trị giá 20 euro, nếu xảy ra 4 lần/tuần, có thể khiến cửa hàng thiệt hại hơn 4.000 euro mỗi năm.
Trước đây, một số cửa hàng đã tự trang bị hệ thống camera tích hợp phần mềm phân tích hành vi và AI, bất chấp cảnh báo của Cơ quan bảo vệ dữ liệu cá nhân (Cnil).
Theo Cnil, các hệ thống này xử lý khối lượng lớn dữ liệu cá nhân và tiềm ẩn nguy cơ giám sát diện rộng, do đó không thể sử dụng cho mục đích thương mại nếu chưa có cơ sở pháp lý cụ thể. Dự luật vừa được thông qua nhằm làm rõ khung pháp lý cho việc thử nghiệm này.
Trước những ý kiến lo ngại, các nghị sĩ bảo trợ dự luật khẳng định đây chỉ là cơ chế thử nghiệm, áp dụng đến hết năm 2027 và chưa đưa vào quy định chính thức trong Bộ luật An ninh nội địa.
Dự luật cũng nêu rõ việc sử dụng công nghệ phân tích hình ảnh phải có mục đích rõ ràng, phù hợp với yêu cầu bảo đảm an ninh và không vượt quá mức cần thiết.
Các cửa hàng bắt buộc phải thông báo công khai cho khách hàng khi áp dụng hệ thống này và dữ liệu do hệ thống thu thập không được tự động sử dụng làm căn cứ để khởi tố hay xử lý pháp lý.
