Trong bốn mùa của năm, mỗi mùa có đặc trưng và vẻ đẹp riêng, mang đến những cảm xúc khác nhau. Trong đó, có lẽ mùa xuân, mùa khởi đầu của năm, cũng là mùa của muôn hoa khoe sắc thường đem đến cảm xúc hân hoan, náo nức nhất. Mỗi độ xuân về, sau những ngày lễ hội tưng bừng, chị Đinh Phương, phường Lào Cai lại dành thời gian chinh phục những đỉnh núi cao để ngắm vẻ đẹp của núi rừng. Đặc biệt, trên những đỉnh núi cao quanh năm mây phủ có một loài hoa quyến rũ đặc biệt, chỉ nở vào dịp tháng 3, tháng 4, thôi thúc chị và những người yêu leo núi quyết tâm chinh phục những cung đường hiểm trở để thỏa ước mơ ngắm hoa nở giữa sương mây.
Tháng 3 năm nay, chị Đinh Phương cùng 25 thành viên Câu lạc bộ leo núi Lào Cai là đoàn leo núi đầu tiên thực hiện thành công hành trình chinh phục đỉnh núi Pu Ta Leng (3.049 m) theo hướng xuất phát từ thôn Pờ Hồ, xã Mường Hum. Trong hành trình 2 ngày, 1 đêm, đoàn leo núi đã vượt qua cung đường với tổng chiều dài khoảng 22 km giữa núi rừng. Theo chị Phương, điểm nổi bật của cung đường là hệ sinh thái rừng còn khá nguyên sơ, những cánh rừng trúc cao vút mọc dày, thân cây đan xen kín lối đi, tạo thành những “đường hầm” xanh mát. Xen giữa các đoạn dốc là những sống núi thoáng rộng, gió lộng bốn bề, nơi có thể phóng tầm mắt về dãy Ngũ Chỉ Sơn, Fansipan, Cú Nhù San, Nhìu Cồ San, Ky Quan San. Chính cấu trúc địa hình với sống núi mở đã tạo nên bản sắc riêng cho cung trekking Pu Ta Leng hướng Mường Hum.
Lần đầu tiên chinh phục đỉnh Pu Ta Leng từ hướng xã Mường Hum, điều ấn tượng nhất với chị Phương là được ngắm rừng đỗ quyên cổ thụ phủ rêu phong, tán cây xù xì nhuốm màu thời gian với những chùm hoa đỗ quyên bắt đầu bung nở. Trong những năm gần đây, chị đã chinh phục 9 đỉnh núi cao nhất của tỉnh Lào Cai và tỉnh Lai Châu. Mỗi cung đường trekking lại mang đến một cảm nhận khác nhau về mùa hoa đỗ quyên. Có những nơi hoa xuất hiện lác đác ven rừng, như trên đường lên đỉnh Nhìu Cồ San hay Lảo Thẩn, Cú Nhù San, tạo nên những điểm nhấn rực rỡ giữa nền xanh của rừng già.
“Đối với những đỉnh núi cao như Pu Ta Leng hay Ky Quan San, khi lên tới độ cao từ 2.500 - 2.800 m, đỗ quyên hiện ra thành từng quần thể, thậm chí thành những cánh rừng hoa, tạo nên khung cảnh rất ấn tượng. Sau hành trình vượt dốc, băng rừng trong cái lạnh của núi cao, được bắt gặp những tán đỗ quyên đang nở rực giữa mây núi mang lại cảm giác rất đặc biệt. Hoa đỗ quyên ở rừng già có vẻ đẹp rất riêng, e ấp, mong manh, nhưng cũng đầy sức sống và mãnh liệt giữa khí hậu khắc nghiệt của núi cao. Chính vì vậy, với nhiều trekker, được nhìn thấy đỗ quyên nở trên đỉnh núi luôn là một phần thưởng xứng đáng sau hành trình chinh phục”, chị Phương chia sẻ.
Không chỉ đối với chị Phương, mà đối với những người có niềm đam mê leo núi, chinh phục các đỉnh núi cao, thì mùa hoa đỗ quyên Tây Bắc luôn có sức hấp dẫn đặc biệt. Mùa hoa đỗ quyên thường bắt đầu từ cuối tháng 2, đến cuối tháng 3 trở đi hoa đỗ quyên nở rộ khoe sắc khắp các đỉnh núi cao. Trên địa bàn tỉnh Lào Cai, hoa đỗ quyên mọc ở nhiều đỉnh núi, trong đó đỉnh Fansipan, thuộc Vườn Quốc gia Hoàng Liên được mệnh danh là “Thiên đường hoa đỗ quyên”, với hơn 30 loài đỗ quyên quanh năm khoe sắc.
Mùa tháng 3, hai bên đường mòn lên đỉnh Fansipan từ độ cao 1.800 m trở lên, hoa đỗ quyên hồng và tím bung nở thành từng chùm rực rỡ trên những cây cổ thụ rêu phong. Hoa rơi xuống như trải tấm thảm tím, hồng trong rừng trúc. Qua vạt đỗ quyên tím, dưới thung lũng sâu là quần thể hoa đỗ quyên trắng và vàng. Thật khó tưởng tượng là từ những thân đại thụ hàng trăm tuổi, rêu phong bám chằng chịt, đầu cành lại bung ra từng chùm hoa trắng đẹp thanh khiết đến thế. Ở vực sâu, sương mù quanh năm bao phủ, thì đỗ quyên vẫn kiên cường vươn lên tìm ánh sáng và trổ hoa rực rỡ, làm say đắm lòng người.
Đẹp mê đắm và quyến rũ nhất vẫn là đỗ quyên hoa đỏ, mọc ở độ cao từ 2.300 m trở lên. Loài hoa mọc trên những sườn núi cao sương phủ gần đỉnh Fansipan, gió thổi lồng lộng bốn mùa, nơi chỉ có loài trúc lùn sống được. Để chống lại gió bão, đỗ quyên đỏ phải dùng bộ rễ cứng như thép để bám chặt vào đá núi, thân cây không thẳng mà uốn mềm mại theo dáng huyền, tán cây xòe ra hai bên rất đẹp. Điều kỳ lạ là khí hậu càng khắc nghiệt, thì đỗ quyên đỏ ra hoa càng đẹp, như thách thức gió mưa, thi gan cùng sương tuyết.
Không giống các loài hoa khác, hoa đỗ quyên từ khi ra nụ đến khi nở phải khoảng 1 tháng, còn khi đã nở thì cũng phải khoe sắc gần 1 tháng mới tàn. Thật khó diễn tả được cảm xúc khi được ngắm những cây đỗ quyên trên núi Fansipan vào mùa nở hoa, trông như chiếc nấm đỏ thẫm khổng lồ thắp lửa giữa núi rừng hoang sơ. Không chỉ các nhiếp ảnh gia, mà bất kỳ ai khi “lạc” vào xứ sở của loài hoa này đều như bị thôi miên, phải ngỡ ngàng thốt lên bởi vẻ đẹp hoang dại mà quyến rũ của nó.
Hiện nay, trong hơn 30 loài đỗ quyên mọc tự nhiên trong Vườn Quốc gia Hoàng Liên, có 2 loài cây đã được công nhận là cây di sản Việt Nam, đó là đỗ quyên cành thô và đỗ quyên quang trụ. Trước đây, để ngắm được hoa đỗ quyên trên đỉnh Fansipan, du khách phải leo núi theo đường bộ. Từ khi có cáp treo lên đỉnh Fansipan, du khách có thể đi cáp treo lên đỉnh núi để nhìn toàn cảnh từ trên cao xuống. Nhưng để cảm nhận được hết vẻ đẹp của đỗ quyên, thú vị hơn cả là hành trình chinh phục “Nóc nhà Đông Dương” bằng đường mòn, tuy vất vả, nhưng bù lại là sẽ có được những cảm xúc thật tuyệt vời khi khám phá vương quốc của loài hoa “nữ hoàng” này.
Tháng 3 vào mùa hoa đỗ quyên nở rộ cũng là mùa rất đông du khách tìm đến Lào Cai để chinh phục các đỉnh núi cao như Fansipan, Pu Ta Leng, Ky Quan San, Lảo Thẩn, Nhìu Cồ San… Khi lượng khách leo núi ngắm hoa đỗ quyên tăng, thì bài toán bảo vệ loài hoa quý của núi rừng cũng được đặt ra. Thực tế là thời gian qua đã xuất hiện tình trạng một số người dân vùng cao chặt cành hoa đỗ quyên để mang xuống phố bán kiếm tiền. Thật xót xa khi những cành đỗ quyên cổ thụ là “báu vật” của núi rừng đang bung nụ, trổ hoa bị chặt phá chỉ để bán lấy vài trăm nghìn đồng.
Trước thực trạng này, các ngành chức năng đã tăng cường nhiều biện pháp bảo vệ, không để những quần thể đỗ quyên quý hiếm bị xâm hại. Ông Ngô Kiên Trung - Trưởng Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Bát Xát chia sẻ: “Khu Bảo tồn thiên nhiên Bát Xát có hệ sinh thái đa dạng với nhiều loài động thực vật quý hiếm, trong đó có nhiều loại đỗ quyên rừng mọc trên núi Pu Ta Leng, Lảo Thẩn, Ky Quan San, Nhìu Cồ San... Lực lượng kiểm lâm của khu bảo tồn thường xuyên tuần tra, tuyên truyền, nhắc nhở bà con các thôn, bản ở các xã Y Tý, Dền Sáng, Mường Hum, Trịnh Tường, đặc biệt là người dẫn khách leo núi và du khách nêu cao ý thức bảo vệ đỗ quyên và các loài động thực vật quý hiếm, chỉ được ngắm hoa, chụp ảnh chứ không được bẻ cành hoa hoặc chặt cành hoa đem bán, giữ cho những cây đỗ quyên xanh tốt, mỗi mùa hoa thêm đẹp thu hút du khách tới tham quan”.
Mỗi độ tháng 3 đến, giữa không gian hoang sơ, hùng vĩ của đại ngàn, những chùm đỗ quyên vẫn lặng lẽ bung nở, e ấp, quyến rũ đến xiêu lòng. Bởi thế, mỗi mùa hoa đến như lời hẹn ước với những người yêu cung đường cheo leo dốc núi để được gặp lại sắc hoa kiêu sa giữa mây ngàn.
