Bên bếp lửa, bà Lò Thị Pỏm cẩn thận pha ấm chè cho chồng. Với bà, công việc ấy đã trở thành thói quen từ nhiều năm nay.
“Ngày nào cũng vậy, sáng ra tôi dậy sớm đun nước, pha chè cho ông nhà uống. Pha chè xong thì tôi ra vườn hái rau, bó lại rồi mang ra chợ bán. Hôm nào không đi chợ là thấy nhớ” - bà Lò Thị Pỏm tâm sự.
Một buổi sáng của người dân nơi đây bắt đầu bằng những việc bình dị như thế. Không vội vã, cũng không có gì đặc biệt, nhưng chính những công việc lặp lại qua ngày tháng đã tạo nên nhịp sống riêng ở bản làng.
Nằm bên dòng Nậm Thia, Sà Rèn từ lâu được biết đến là một điểm du lịch cộng đồng mang đậm nét văn hóa Thái ở Mường Lò. Những nếp nhà sàn nép bên đường làng, hàng tre xanh ven suối, cánh đồng trải rộng phía xa… tạo nên không gian vừa gần gũi, vừa bình yên.
Tổ dân phố Sà Rèn hiện có 456 hộ, gần 1.900 nhân khẩu, trong đó hơn 80% là đồng bào dân tộc Thái. Cuộc sống hôm nay đã có nhiều thay đổi. Đường làng được chỉnh trang, các dịch vụ phục vụ sinh hoạt thuận tiện, nhiều gia đình có thêm nghề để tăng thu nhập.
Thế nhưng, bước qua những đổi thay ấy, có thể dễ dàng bắt gặp những nét sinh hoạt đã tồn tại qua bao thế hệ gắn với căn bếp, mâm cơm, trang phục, tiếng nói…vẫn được người dân gìn giữ như một phần văn hóa vùng đất này.
Khi ngôi nhà trở thành nơi đón khách
Theo giới thiệu của đồng chí Lò Thị Đoan - Bí thư Chi bộ Tổ dân phố Sà Rèn, tôi tìm đến Homestay Loan Khang đúng lúc bà Hoàng Thị Loan, chủ cơ sở, đang tất bật chuẩn bị đón khách. Khoảng sân được quét sạch, đồ dùng trong nhà sắp xếp gọn gàng. Trên nhà sàn, các tấm đệm, chiếc chăn, rèm vải cũng được chỉnh trang ngay ngắn.
Bà Loan bắt đầu làm homestay từ năm 2015. Từ ngôi nhà sàn vốn là nơi sinh hoạt của gia đình, bà từng bước cải tạo để có thêm không gian đón khách. Đến nay, hai nhà sàn của gia đình có thể phục vụ khoảng 100 người cùng thời điểm.
Không gian dưới nhà sàn được bà Loan gìn giữ gần gũi với nếp sinh hoạt thường ngày của gia đình. Những chiếc khăn, vật dụng sinh hoạt quen thuộc, bó ngô treo trên cột nhà, những tấm rèm, mành bằng thổ cẩm được sắp xếp hài hòa… mỗi vật dụng đều mang theo câu chuyện về cuộc sống của gia chủ và góp phần tạo nên nét riêng cho ngôi nhà.
Bà Hoàng Thị Loan bộc bạch: “Khách đến Sà Rèn thích sự yên bình và muốn được gần gũi với cuộc sống của người dân. Mình đón khách cũng có thêm cơ hội giao lưu, học hỏi. Qua những sinh hoạt thường ngày, mình có thể giới thiệu để du khách hiểu hơn về cuộc sống, văn hóa của người Thái”.
Hơn 10 năm làm homestay, bà Hoàng Thị Loan đã quen với những ngày làm việc theo nhịp của khách.
Những ngày vắng khách, bà Loan trở lại với ruộng vườn và công việc gia đình. Khi có khách, căn bếp lại tất bật với việc đi chợ, chuẩn bị nguyên liệu, chế biến món ăn theo thực đơn đặt trước. Với những đoàn trên 20 người, gia đình huy động thêm bà con trong bản cùng hỗ trợ phục vụ.
Theo bà Loan, đến Sà Rèn, du khách có thể thong dong đạp xe qua những con đường làng, men theo cánh đồng, ngắm dòng Nậm Thia hoặc ghé thăm những ngôi nhà của bà con trong bản. Từ những trải nghiệm giản dị ấy, cuộc sống của một bản Thái hiện ra gần gũi và chân thực.
Vào mùa lúa chín, du khách có thể cùng người dân ra đồng, tìm hiểu công việc nhà nông, trải nghiệm thu hoạch lúa.
Khi chiều xuống, họ có thể vào bếp cùng gia chủ, nấu những món ăn quen thuộc. Buổi tối, trong không gian bản làng yên tĩnh, những điệu xòe có thể nối người dân và du khách lại gần nhau hơn.
Hiện Sà Rèn có 4 hộ làm homestay. Quy mô chưa lớn, nhưng hoạt động này đang tạo thêm việc làm, thu nhập cho các gia đình, đồng thời mở ra một cách làm du lịch dựa trên những giá trị vốn có của bản làng.
Chị Lò Thị Đoàn - Bí thư Chi bộ tổ dân phố Sà Rèn cho biết: “Người dân Sà Rèn xác định, muốn làm du lịch lâu dài thì trước hết phải giữ được cảnh quan sạch đẹp, nhà cửa gọn gàng và những nét sinh hoạt của người Thái. Mỗi gia đình cùng tham gia các hoạt động chung, giữ gìn môi trường sống để Sà Rèn ngày càng văn minh”.
Chia tay Sà Rèn khi chiều buông xuống dòng Nậm Thia xinh đẹp, tôi vẫn nhớ căn bếp nhỏ đỏ lửa từ lúc sớm mai, nhớ những nếp nhà sàn nép bên đường làng, những câu chuyện bên mâm cơm và sự thân thiện, hồn hậu của người dân địa phương… Một vẻ đẹp riêng của bản làng người Thái giữa nhịp sống mới.
