Chỉ trong tuần qua, cơn bão Kristin đổ bộ vào Bồ Đào Nha đã khiến ít nhất 5 người thiệt mạng và gây thiệt hại nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng. Trước tình hình này, Chính phủ Bồ Đào Nha đã công bố gói hỗ trợ khẩn cấp trị giá 2,5 tỷ euro nhằm khắc phục hậu quả và hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng. Thực tế này một lần nữa cho thấy các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão mạnh, lũ lụt, cháy rừng, hạn hán và các đợt nắng nóng gay gắt đang xuất hiện ngày càng thường xuyên và dữ dội hơn, chủ yếu do tác động của hoạt động con người.
Nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng cũng như khả năng thích ứng của cộng đồng, EEA đã tiến hành khảo sát trực tuyến đối với khoảng 27.000 người tại 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU). Kết quả cho thấy, có tới 80% số người tham gia cho biết họ đã từng trải qua ít nhất một hiểm họa liên quan đến khí hậu, trong đó nắng nóng là hiện tượng phổ biến nhất.
Theo EEA, trong vòng 5 năm qua, gần một nửa số người được hỏi cảm thấy nhiệt độ quá cao ngay trong chính ngôi nhà của mình (49,7%), tại nơi làm việc hoặc trường học (46,8%), trong khi hơn 60% cho biết môi trường sống xung quanh trở nên nóng bức bất thường. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng tại các khu vực đô thị đông dân cư.
Bên cạnh nắng nóng, người dân châu Âu cũng ghi nhận nhiều tác động khác như sự gia tăng của côn trùng truyền bệnh (34%), thiệt hại do bão (14,1%), lũ lụt (11%) và cháy rừng (8%).
Cuộc khảo sát cũng cho thấy mức độ chuẩn bị của người dân trước thiên tai còn nhiều hạn chế. Theo EEA, cứ 5 người thì có 1 người không có bất kỳ biện pháp bảo vệ nào tại gia đình để ứng phó với thời tiết cực đoan. Các biện pháp này bao gồm che chắn chống nắng, hệ thống làm mát, chống ngập, trữ nước mưa, bảo hiểm thiên tai, nguồn điện dự phòng hoặc bộ dụng cụ khẩn cấp.
Trong số các giải pháp được áp dụng, việc lắp đặt thiết bị chống nắng (49,7%) và tăng cường cách nhiệt cho tường, mái nhà (47,6%) là phổ biến nhất. Khoảng 32,1% số người được hỏi cho biết đã đầu tư hoặc nâng cấp hệ thống thông gió, điều hòa trong 5 năm gần đây. Tuy nhiên, EEA lưu ý rằng các hộ gia đình có thu nhập thấp là nhóm gặp nhiều khó khăn nhất trong việc triển khai các biện pháp làm mát và bảo vệ nhà cửa, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Liên quan đến cơ chế chia sẻ rủi ro, khoảng 40,8% người tham gia khảo sát cho biết họ có bảo hiểm thiên tai. Tuy nhiên, EEA cho rằng con số này cần được xem xét thận trọng, do không ít người dân chưa thực sự hiểu rõ phạm vi và điều kiện chi trả của hợp đồng bảo hiểm.
Về phía chính quyền, hơn một nửa số người được hỏi cho biết họ đã từng nhận được cảnh báo về thời tiết cực đoan thông qua tin nhắn hoặc các kênh chính thức. Ngoài ra, 43% cho biết đã tiếp cận các chiến dịch phòng ngừa rủi ro, trong khi 42% từng phải tuân thủ các biện pháp hạn chế sử dụng nước trong những giai đoạn khô hạn.
Trước bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến nhanh và phức tạp, EEA nhấn mạnh sự cần thiết phải triển khai rộng rãi các biện pháp phòng ngừa và thích ứng, bảo đảm người dân có thể tiếp cận các giải pháp với chi phí hợp lý. Đồng thời, cơ quan này kêu gọi các chính phủ châu Âu xây dựng các chính sách thích ứng công bằng, nhằm bảo vệ phúc lợi và sự thịnh vượng lâu dài của toàn xã hội.
