Nhân Ngày truyền thống ngành hải quan (10/9): Hiện đại hóa thủ tục hải quan để phát triển

LCĐT - Thành lập từ năm 1955, sau nhiều lần đổi tên, tái hoạt động, ban đầu Cục Hải quan Lào Cai là một trong những đơn vị có nhiều khó khăn nhưng bằng nỗ lực không ngừng, đến nay ngành đã đạt nhiều bước tiến, trong đó đáng kể là chương trình tự động hóa trong hầu hết các hoạt động. Sự thay đổi này là yêu cầu của thời đại hiện nay khi đất nước đang hội nhập quốc tế sâu rộng, các hoạt động xuất - nhập khẩu ngày càng phát triển mạnh.

Điện tử hóa thủ tục hải quan

Trên địa bàn tỉnh những năm 1980, hoạt động buôn lậu khá phức tạp với các mặt hàng tâm lý chiến, tình trạng xuất lậu quặng kim loại, trâu, bò, nông sản như quế, hồi… Trước tình hình đó, ngày 29/7/1987, Tổng cục Hải quan đã có Quyết định thành lập Đội kiểm soát Hải quan Hoàng Liên Sơn thuộc Tổng cục Hải quan để tổ chức hoạt động kiểm soát biên giới, đấu tranh chống buôn lậu và các hoạt động phi pháp khác.

Từ đó đến năm 2010, việc thực hiện các thủ tục hải quan đều dưới hình thức thủ công, mỗi chuyến hàng thông quan cần tới một ngày. Sau 1 năm chuẩn bị, đến cuối năm 2010, Cục Hải quan Lào Cai đã thực hiện thông quan điện tử trong điều kiện còn những khó khăn về cơ sở vật chất, cán bộ ngành và các doanh nghiệp chưa kịp tiếp cận với những biện pháp kỹ thuật tân tiến. Nhưng chưa đến 1 năm, hoạt động thông quan điện tử đã thông suốt, các thủ tục hành chính thủ công trước đó đã được loại bỏ hoàn toàn. Riêng Cục Hải quan Lào Cai được đơn vị cấp trên đánh giá là một trong những đơn vị đi đầu trong cải cách ngành.

Mục tiêu lớn nhất của công tác hiện đại hóa thủ tục hải quan là giảm chi phí, thời gian cho doanh nghiệp. Năm 2013, Chính phủ Nhật Bản viện trợ không hoàn lại Dự án thông quan tự động (VNACCS/VCIS) cho Hải quan Việt Nam , trong đó có Cục Hải quan Lào Cai. Đến tháng 5/2014, Cục Hải quan Lào Cai hoàn thành chuyển giao kỹ thuật thực hiện thông quan tự động, trở thành một trong những đơn vị của toàn ngành hoàn thành sớm nhất nội dung này. Với hệ thống làm việc hiện đại, các cán bộ hải quan không phải can thiệp sâu vào các thủ tục, doanh nghiệp có thể mở tờ khai ở bất cứ địa điểm nào có mạng internet. Với mỗi bộ tờ khai mà hàng hóa thuộc luồng xanh chỉ chưa đến 5 phút doanh nghiệp đã hoàn thành các thủ tục hải quan để hàng hóa có thể sớm lưu thông.

Hiệu quả là rất rõ rệt, điều đó được các doanh nghiệp đánh giá cao, điển hình như ý kiến của bà Nguyễn Thị Linh, kế toán Doanh nghiệp An Lợi, tỉnh Bắc Giang cho rằng, trước đây doanh nghiệp có khi phải đợi vài ngày, thì nay chỉ trong 2 giờ đã xong mọi thủ tục cho lô hàng hóa.

Theo ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu, trung bình mỗi cửa khẩu giải quyết 30 bộ tờ khai/ngày, nhờ việc vận hành hệ thống thông quan tự động mà lợi ích thuộc về cả ngành hải quan và các doanh nghiệp. Đến nay, có 100% doanh nghiệp hoạt động xuất - nhập khẩu đã sử dụng thông quan tự động, thời lượng thực hiện thủ tục giảm rất nhiều so với trước đây. 

Góp phần tăng thu ngân sách

Hoạt động cải cách, hiện đại hóa ngành hải quan đã và đang thu hút doanh nghiệp chuyển hướng xuất - nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu Lào Cai, từ đó tăng thu ngân sách cho địa phương. Từ năm 2005 trở lại đây, tốc độ tăng trưởng bình quân kim ngạch hàng hóa xuất - nhập khẩu hằng năm của Lào Cai đạt khoảng 25% - 30%. Năm 2013, con số này đạt cao nhất, 2 tỷ 115 triệu USD, thu ngân sách hải quan đạt 1.837 tỷ đồng, tăng 70% so với cùng kỳ năm 2012 và tăng 130% so với năm 2010. Đây là những con số góp phần khẳng định tình hình kinh tế địa phương phát triển ổn định và sự nỗ lực lớn của ngành hải quan tỉnh.

Ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lào Cai cho biết: Đến nay, Cục Hải quan đã đáp ứng được việc tự động hóa tất cả thủ tục xuất - nhập khẩu hàng hóa. Một ví dụ điển hình là trước đây các doanh nghiệp xuất - nhập khẩu sản phẩm phốt pho vàng, một số thiết bị cho dự án lớn phải về thành phố Hải Phòng làm thủ tục, thì nay đã có thể thực hiện tại Lào Cai. Cụ thể là việc nhập khẩu thiết bị cho Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Dự án cáp treo Fansipan, thủ tục thông quan đều do ngành hải quan Lào Cai thực hiện. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về giảm thủ tục hải quan, hải quan Lào Cai đang tiếp tục cải cách sâu, rộng để tạo thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp, góp phần thu hút đầu tư, tăng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Từ một tỉnh nghèo sau ngày tái lập, hiện Lào Cai đã trở thành một trong những điểm sáng về kinh tế vùng Tây Bắc và một phần có sự đóng góp của ngành hải quan.