Trưa muộn, khi tiếng trống kết thúc buổi học vừa dứt, nhà ăn Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bát Xát, xã Bát Xát lại rộn rã tiếng bước chân học sinh. Hơn 500 suất ăn đã được đội ngũ cấp dưỡng chuẩn bị sẵn tại bàn cho từng học sinh, chia theo từng khối, lớp. Cách làm này vừa bảo đảm vệ sinh, định lượng suất ăn, vừa tiết kiệm thời gian.
Sau bữa ăn, các em chủ động dồn thức ăn thừa, tự mang bát, đũa, cặp lồng đi rửa. Dưới sự hướng dẫn của thầy, cô và các anh, chị lớp trên, ngay cả những học sinh lớp 6 mới nhập học cũng đang dần làm quen với nếp sinh hoạt này.
Không chỉ tự phục vụ sau mỗi bữa ăn, việc sắp xếp phòng ở, giặt quần áo, gấp chăn màn, giữ gìn vệ sinh và thực hiện nề nếp sinh hoạt tại khu ký túc xá cũng giúp học sinh từng bước hình thành tính tự lập.
Em Lý Khánh Huyền, học sinh lớp 6B, chia sẻ: “Lúc mới xuống trường nhập học, em rất lạ lẫm, bỡ ngỡ và nhớ nhà. Nhưng em được các thầy, cô giáo động viên, các anh, chị lớp trên chia sẻ, giúp đỡ nên đã tự tin hơn ở môi trường mới. Ở đây, em phải tự rửa bát, tự giặt quần áo. Ban đầu em cũng có chút lạ lẫm nhưng dần dần đã quen”.
Năm học này, nhà trường có 519 học sinh, trong đó cấp THCS có 279 em, cấp THPT có 240 em, tăng 35 học sinh so với năm học trước. Trong điều kiện số lượng học sinh tăng nhưng cơ sở vật chất chưa được bổ sung, nhà trường đã có những điều chỉnh trong công tác quản lý, bố trí nơi ở cho học sinh.
Thầy Vũ Xuân Sang - Phó Hiệu trưởng Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bát Xát, cho biết: “Để thuận tiện trong quản lý, giúp đỡ học sinh mới vào trường, chúng tôi bố trí học sinh lớp 10 ở ghép với các em lớp 6. Điều này vừa giúp nâng cao vai trò, trách nhiệm của anh, chị lớp trên, vừa giúp các em lớp 6 nhanh chóng hòa đồng, đi vào nền nếp của môi trường học nội trú. Đó là một trong những thuận lợi của mô hình nội trú liên cấp”.
Tại Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bảo Yên, xã Bảo Yên, môi trường học tập và sinh hoạt chung giữa học sinh hai cấp cũng tạo những thuận lợi trong tổ chức các hoạt động giáo dục. Trường hiện có 518 học sinh, chia thành 15 lớp; trong đó cấp THCS có 8 lớp với 275 học sinh, tăng hơn 30 học sinh so với năm học trước.
Bên cạnh xây dựng thời gian biểu khoa học và bố trí giáo viên trực quản lý nội trú, nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tạo không gian sinh hoạt tập thể cho học sinh. Các phong trào như “Đôi bạn cùng tiến”, “Cùng em tiến bước”... góp phần tăng cường sự hỗ trợ, gắn kết giữa học sinh trong học tập và sinh hoạt.
Sau hơn 6 năm gắn bó với Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bảo Yên, em Triệu Thị Thảo Lê, lớp 12B, vẫn nhớ những ngày đầu nhập trường: “Đã hơn 6 năm trôi qua, em vẫn nhớ như in những ngày đầu nhập trường. Em rất bỡ ngỡ, lo lắng, hồi hộp và nhớ nhà. Nhưng nhờ sự quan tâm, chăm sóc của các thầy, cô giáo, sự chia sẻ của bạn bè cùng trang lứa và các anh, chị khóa trên, em cảm thấy được yêu thương như ở nhà. Em đã coi đây như ngôi nhà thứ hai của mình”.
Với học sinh cuối cấp THCS, việc được học trong trường nội trú liên cấp cũng mở thêm lựa chọn khi chuyển tiếp lên cấp THPT.
Em Giàng Thị Tường Vy, học sinh lớp 9B, chia sẻ: “Năm tới, em thi lên lớp 10 và sẽ dự thi ngay tại ngôi trường này. Em thấy mình có nhiều thuận lợi vì được thầy, cô hiểu và quan tâm hơn; bạn bè cũng đã học và ở cùng nhau 4 năm nên rất thân thiết, thường xuyên giúp đỡ nhau trong học tập. Em đặt mục tiêu đạt nguyện vọng trong năm học tới”.
Theo thầy Hoàng Văn Huy - Phó Hiệu trưởng Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bảo Yên, học sinh tại trường PTDT nội trú liên cấp có nhiều thuận lợi khi cùng học tập, sinh hoạt trong một môi trường; có điều kiện hỗ trợ nhau trong học tập, cuộc sống cũng như các hoạt động văn nghệ, thể thao, lao động, vệ sinh.
Sau khi hoàn thành lớp 9, học sinh có thể dự thi vào trường chuyên, trường nội trú của tỉnh hoặc các trường do Bộ quản lý như Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc, Trường Hữu nghị T78...
Cũng theo thầy Huy, nếu tiếp tục học cấp THPT tại trường, học sinh không phải thay đổi môi trường học tập, sinh hoạt. Việc học liên cấp tại trường cũng giúp phụ huynh yên tâm và thuận tiện hơn trong việc đưa đón con.
Những năm qua, trên 70% học sinh sau khi hoàn thành cấp THPT tại Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bảo Yên đỗ vào các trường đại học, cao đẳng; số còn lại theo học nghề. Năm học vừa qua, nhà trường có 9 học sinh đạt học bổng du học Đài Loan (Trung Quốc).
Từ thực tế tại Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bát Xát và Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Bảo Yên có thể thấy, mô hình nội trú liên cấp tạo điều kiện để học sinh vừa học tập, vừa rèn luyện kỹ năng sống trong môi trường tập thể.
Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 17 trường PTDT Nội trú THCS và THPT với tổng số 8.131 học sinh. Hệ thống trường nội trú liên cấp đang tạo điều kiện cho con em đồng bào dân tộc thiểu số học tập, sinh hoạt và rèn luyện trong môi trường giáo dục tập trung.
Bên cạnh hệ thống trường PTDT nội trú liên cấp, 4 trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS biên giới, với 4.095 học sinh, vừa được khánh thành và đưa vào sử dụng từ năm học 2026 - 2027. Việc đầu tư cơ sở giáo dục nội trú tiếp tục tạo thêm điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh vùng cao, vùng biên giới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và tạo nền tảng để các em tiếp tục học tập, rèn luyện, trưởng thành, đóng góp cho quê hương.
