Thực hiện Chỉ thị số 22/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường các giải pháp bảo đảm trật tự, an toàn giao thông (TTATGT) đường sắt trong tình hình mới, tỉnh Lào Cai đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kéo giảm tai nạn, lập lại kỷ cương an toàn trên tuyến đường sắt đi qua địa bàn.
Theo UBND tỉnh Lào Cai, toàn tỉnh hiện có khoảng 175km đường sắt, trong đó 76km là tuyến chuyên dùng của Công ty Apatit Lào Cai.
Dù chỉ có 38 đường ngang hợp pháp, nhưng trên toàn tuyến vẫn tồn tại tới 377 lối đi tự mở, gây áp lực lớn cho công tác bảo đảm TTATGT và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.
Việc xử lý các lối đi tự mở không chỉ xuất phát từ yêu cầu thực tế mà còn là yêu cầu bắt buộc theo các văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ.
Cụ thể, theo Quyết định số 358/QĐ-TTg năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ triển khai thực hiện Nghị định số 65/2018/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, bảo vệ kết cấu hạ tầng đường sắt, mục tiêu đặt ra là đến hết năm 2025 phải xóa bỏ hoàn toàn các lối đi tự mở qua đường sắt trên phạm vi cả nước.
Đây được xem là mốc thời gian pháp lý mang tính cứng, đòi hỏi các địa phương phải chủ động xây dựng phương án tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch số 127/KH-UBND ngày 15/10/2025 triển khai Chỉ thị 22/CT-TTg, xác định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành, địa phương trong công tác bảo đảm TTATGT đường sắt.
Cùng với đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, tỉnh tập trung rà soát hiện trạng hạ tầng để xây dựng lộ trình đầu tư xóa bỏ lối đi tự mở theo hướng căn cơ, bền vững.
Kết quả rà soát của Sở Xây dựng tỉnh và đề xuất của Công ty CP Đường sắt Yên Lào cho thấy, toàn tỉnh hiện có 38 vị trí lối đi tự mở có thể xóa bỏ ngay mà không cần đầu tư đường gom hay hàng rào; 197 vị trí cần sửa chữa, cải tạo mặt đường để bảo đảm êm thuận, an toàn khi lưu thông; 71 vị trí lối đi tự mở có thể xóa bỏ nhưng phải xây dựng đường gom thay thế.
Đáng chú ý, còn 89 vị trí hành lang an toàn đường sắt và đường bộ chồng lấn, trong đó cao độ mặt đường bộ bằng hoặc cao hơn đỉnh ray đường sắt nhưng chưa được lắp đặt hàng rào, hộ lan ngăn cách; cùng 27 vị trí lối đi tự mở đặc biệt nguy hiểm, mật độ giao thông cao, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Để thực hiện mục tiêu xóa bỏ lối đi tự mở theo đúng quy định, Lào Cai dự kiến đầu tư xây dựng 33 hầm chui dân sinh trên tuyến đường sắt Yên Viên - Lào Cai, từ lý trình Km 146+415 (phường Văn Phú) đến Km 282+835 (xã Bảo Thắng).
Cùng với đó, 8 vị trí đường ngang hợp pháp cũng được quy hoạch xây dựng, từ Km 169+050 (xã Trấn Yên) đến Km 292+920 (phường Lào Cai), nhằm đảm bảo nhu cầu đi lại chính đáng của người dân sau khi các lối đi tự mở bị xóa bỏ.
Nguồn vốn thực hiện các hạng mục đầu tư này do ngân sách Trung ương bố trí. Theo kế hoạch, giai đoạn 2025 - 2026 sẽ tập trung chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện hồ sơ; việc triển khai xây dựng dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2027 - 2030.
Việc đầu tư xây dựng đồng bộ các công trình đường ngang, hầm chui dân sinh không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý theo Nghị định 65/2018/NĐ-CP và Quyết định 358/QĐ-TTg, mà còn là giải pháp căn cơ, lâu dài để bảo đảm TTATGT đường sắt, hạn chế tối đa thiệt hại về người và tài sản do tai nạn đường sắt gây ra, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
