Lào Cai - vùng đất nơi địa đầu Tây Bắc của Tổ quốc, không chỉ có vị trí chiến lược về kinh tế, văn hóa mà còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Với địa bàn rộng, địa hình chủ yếu là núi cao, nhiều khu vực còn gặp khó khăn về giao thông, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở luôn đặt ra những yêu cầu đặc thù.
Khi bình yên bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi bản làng
Ở những bản làng vùng biên Lào Cai, giữ gìn an ninh, trật tự đang dần trở thành công việc chung của cả cộng đồng. Người dân không chỉ là đối tượng được tuyên truyền, vận động mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình bảo vệ cuộc sống bình yên nơi mình sinh sống. Từ việc cung cấp thông tin về những dấu hiệu bất thường trên địa bàn, tham gia các tổ tự quản, hòa giải những mâu thuẫn trong cộng đồng, đến vận động người thân, hàng xóm chấp hành pháp luật, mỗi việc làm dù nhỏ đều góp phần cùng lực lượng chức năng phòng ngừa nguy cơ phát sinh phức tạp ngay từ cơ sở.
Thông qua phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, nhiều cách làm phù hợp với đặc điểm từng địa bàn đã được triển khai, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong giữ gìn an ninh, trật tự. Ở các khu dân cư, việc xây dựng môi trường an toàn không chỉ được thể hiện qua các buổi tuyên truyền pháp luật, mà còn từ những cuộc gặp gỡ, trao đổi thường xuyên giữa cán bộ cơ sở với người dân; từ sự chủ động nắm bắt tâm tư, giải quyết những vấn đề nảy sinh trong đời sống hằng ngày.
Đặc biệt, tại các địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, vai trò của người có uy tín, trưởng thôn, trưởng bản, cán bộ Mặt trận và các tổ chức đoàn thể càng được phát huy rõ nét. Bằng sự am hiểu phong tục, tập quán, ngôn ngữ và đời sống cộng đồng, họ trở thành những cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng với Nhân dân.
Nhiều vấn đề từ tranh chấp nhỏ trong sinh hoạt, mâu thuẫn giữa các hộ gia đình, đến việc vận động người dân nâng cao cảnh giác trước các hành vi vi phạm pháp luật đều được giải quyết bằng sự kiên trì vận động, bằng tình cảm và uy tín của những người gần dân nhất. Chính sự đồng thuận ấy đã góp phần củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng, xây dựng mỗi thôn, bản trở thành một điểm tựa vững chắc trong bảo đảm an ninh, trật tự.
Vun đắp niềm tin
Một trong những yếu tố quan trọng để xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc chính là niềm tin của Nhân dân. Khi người dân tin tưởng vào cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng; khi người dân thấy mình là chủ thể trong việc bảo vệ cuộc sống bình yên của chính mình, thì công tác bảo đảm an ninh, trật tự sẽ có thêm nền tảng bền vững.
Ở các địa bàn cơ sở, sự phối hợp giữa lực lượng công an, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội không chỉ hướng đến phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm, mà còn góp phần chăm lo đời sống Nhân dân, củng cố khối đại đoàn kết. Bởi an ninh không chỉ là không có tội phạm hay vi phạm pháp luật. An ninh còn là sự ổn định trong đời sống, là sự đồng thuận trong cộng đồng, là việc mỗi người dân cảm thấy an tâm lao động, sản xuất, học tập và xây dựng quê hương. Từ những bản làng vùng cao đến các khu dân cư nơi biên giới, mỗi hành động trách nhiệm của người dân hôm nay đang góp phần tạo nên một bức tường thành vững chắc - bức tường được xây dựng bằng lòng dân.
Nếu lực lượng công an là nòng cốt trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự, thì sự tham gia chủ động của Nhân dân chính là nền tảng tạo nên sức mạnh tổng hợp. Ở Lào Cai, việc xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận lòng dân được xác định không chỉ bằng những kế hoạch, chương trình hành động, mà còn bằng sự hiện diện của những con người cụ thể đang ngày ngày gắn bó với cộng đồng.
Họ có thể là thành viên tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở; là trưởng thôn, bí thư chi bộ, trưởng ban công tác Mặt trận; là người có uy tín trong đồng bào các dân tộc. Không mang trên mình màu áo của lực lượng chuyên trách, nhưng bằng trách nhiệm, sự gần gũi và am hiểu địa bàn, họ trở thành những “cánh tay nối dài”, góp phần đưa công tác bảo đảm an ninh, trật tự đi sâu vào từng bản làng.
Ở vùng cao, nhiều vấn đề trong đời sống xã hội không thể chỉ giải quyết bằng biện pháp hành chính. Để vận động người dân thay đổi nhận thức, phòng ngừa vi phạm pháp luật hay tháo gỡ những mâu thuẫn trong cộng đồng, yếu tố quan trọng nhất chính là sự gần gũi và niềm tin. Những người làm công tác ở cơ sở thường xuyên có mặt trong đời sống của người dân. Họ hiểu từng hoàn cảnh gia đình, nắm được những khó khăn, vướng mắc trong cộng đồng. Chính sự chủ động ấy giúp nhiều nguy cơ được phát hiện từ sớm, giải quyết ngay từ khi mới phát sinh, tránh để những vấn đề nhỏ trở thành phức tạp.
Trong các bản làng vùng biên, việc tuyên truyền pháp luật cũng không đơn thuần là những buổi phổ biến văn bản, mà được thực hiện bằng nhiều cách gần gũi hơn: thông qua các cuộc họp thôn, sinh hoạt đoàn thể, gặp gỡ từng gia đình, vận động người dân nâng cao cảnh giác trước các hành vi lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chia rẽ khối đại đoàn kết.
Mỗi câu chuyện được giải thích bằng tiếng nói của người dân địa phương, mỗi lời vận động xuất phát từ sự chân thành, đều góp phần làm cho chủ trương, chính sách đi vào cuộc sống.
Một nền an ninh bền vững không thể chỉ được tạo nên từ những biện pháp đấu tranh, xử lý khi vụ việc đã xảy ra, mà quan trọng hơn là phải bắt đầu từ công tác phòng ngừa, từ ý thức trách nhiệm và sự tham gia tự giác của mỗi người dân. Ở các địa bàn vùng cao, biên giới của Lào Cai, khi người dân hiểu rằng giữ gìn an ninh, trật tự cũng chính là bảo vệ cuộc sống bình yên của gia đình mình, thì mỗi thôn bản sẽ trở thành một “pháo đài” vững chắc từ cơ sở.
Những năm qua, phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã được triển khai với nhiều hình thức đa dạng, gắn với đặc điểm từng địa bàn dân cư. Từ các mô hình tự quản về an ninh, trật tự tại khu dân cư, tổ liên gia, tổ hòa giải, đến việc phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, người dân ngày càng tham gia sâu hơn vào công tác bảo đảm an ninh, trật tự.
Theo báo cáo của Công an tỉnh Lào Cai, toàn tỉnh hiện duy trì hàng trăm mô hình, điển hình tiên tiến trong phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; trong đó nhiều mô hình phát huy hiệu quả tại địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới. Các mô hình này không chỉ góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật mà còn tạo sự gắn kết giữa lực lượng chức năng với Nhân dân, xây dựng niềm tin và sự đồng thuận trong cộng đồng.
Tại các xã vùng biên, mỗi thông tin do người dân cung cấp, mỗi vụ việc được phát hiện từ sớm, mỗi mâu thuẫn được hòa giải ngay tại thôn bản đều có ý nghĩa quan trọng trong việc giữ ổn định địa bàn. Nhiều vụ việc liên quan đến tranh chấp, mâu thuẫn trong đời sống dân cư đã được giải quyết ngay từ cơ sở nhờ sự vào cuộc của trưởng thôn, người có uy tín, cán bộ Mặt trận và các tổ chức đoàn thể, hạn chế phát sinh điểm nóng. Đặc biệt, việc triển khai lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đã tạo thêm một “cánh tay nối dài” trong công tác nắm tình hình, tuyên truyền, vận động Nhân dân. Những người tham gia lực lượng này phần lớn là những người sinh sống ngay tại địa bàn, hiểu phong tục, tập quán, nắm rõ hoàn cảnh từng gia đình, từng khu dân cư. Chính sự gần dân, sát dân giúp họ trở thành cầu nối quan trọng giữa chính quyền, lực lượng chức năng với Nhân dân.
Ở những nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, vai trò của người có uy tín càng được khẳng định. Họ không chỉ vận động bà con chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mà còn trực tiếp tham gia tuyên truyền phòng, chống tội phạm, giữ gìn đoàn kết giữa các dân tộc, vận động người dân không nghe theo những thông tin sai lệch, những luận điệu gây chia rẽ cộng đồng. Thực tiễn cho thấy, khi người dân được phát huy vai trò chủ thể, công tác bảo đảm an ninh, trật tự sẽ có thêm một nguồn lực đặc biệt quan trọng - đó là sức mạnh của lòng dân.
Chung sức giữ bình yên nơi biên cương
Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới với hơn 180 km đường biên giới tiếp giáp với Trung Quốc, có 25 dân tộc cùng sinh sống. Địa bàn rộng, địa hình phức tạp, đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn đặt ra yêu cầu phải kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo đảm quốc phòng, an ninh. Trong hành trình đó, giữ gìn bình yên không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng công an, biên phòng hay chính quyền các cấp, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân.
Từ các chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, chăm lo đời sống đồng bào vùng cao, đến các phong trào thi đua yêu nước tại khu dân cư, yếu tố đoàn kết luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Một địa bàn phát triển ổn định, người dân có cuộc sống tốt hơn, được tiếp cận đầy đủ hơn với thông tin, pháp luật cũng chính là nền tảng quan trọng để phòng ngừa các nguy cơ gây mất an ninh, trật tự.
Thực tế tại nhiều địa phương trong tỉnh cho thấy, nơi nào cấp ủy, chính quyền gần dân, Mặt trận và các đoàn thể hoạt động hiệu quả, lực lượng chức năng thường xuyên bám địa bàn, nơi đó sự đồng thuận trong Nhân dân được nâng lên rõ rệt. Người dân không chỉ chấp hành pháp luật mà còn tích cực tham gia bảo vệ cộng đồng, chủ động phát hiện, phản ánh những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Một bản làng bình yên không chỉ được nhìn nhận qua việc giảm số vụ việc vi phạm pháp luật, mà còn thể hiện ở sự đoàn kết giữa các gia đình, sự gắn bó trong cộng đồng, tinh thần tương trợ, giúp đỡ nhau cùng phát triển. Đó chính là những giá trị tạo nên “thế trận lòng dân” - nền tảng quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
Ở mỗi bản làng, luôn có những con người âm thầm đóng góp cho sự bình yên chung. Họ có thể là cán bộ thôn bản thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con; người có uy tín trong cộng đồng; thành viên các tổ tự quản; những người dân bình dị nhưng luôn có ý thức bảo vệ quê hương... Điểm chung ở họ là tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Họ không chỉ cung cấp thông tin giúp lực lượng chức năng nắm tình hình địa bàn, mà còn trực tiếp tham gia hòa giải những mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân, vận động người thân, hàng xóm chấp hành pháp luật, cùng nhau xây dựng cuộc sống an toàn, văn minh.
Những việc làm ấy có thể không xuất hiện trên những bản tin lớn, nhưng lại là những câu chuyện có sức lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội. Bởi giữ gìn bình yên không chỉ là đấu tranh với cái xấu, cái sai; mà còn là quá trình bồi đắp những điều tốt đẹp, xây dựng niềm tin và trách nhiệm trong mỗi con người.
Nhìn từ thực tiễn vùng biên Lào Cai có thể thấy, công tác bảo đảm an ninh, trật tự chỉ thực sự bền vững khi được xây dựng trên nền tảng đoàn kết toàn dân. Sức mạnh ấy được tạo nên từ sự phối hợp của cả hệ thống chính trị, từ sự vào cuộc của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, từ vai trò nòng cốt của lực lượng chức năng và trên hết là sự tham gia tự giác, trách nhiệm của mỗi người dân. Mỗi bản làng bình yên là một minh chứng cho sức mạnh của lòng dân. Mỗi người dân chủ động tham gia giữ gìn an ninh, trật tự là một “cột mốc sống” góp phần bảo vệ vùng đất biên cương. Bởi ở nơi địa đầu Tổ quốc, bảo vệ bình yên không chỉ là bảo vệ đường biên, cột mốc, mà còn là bảo vệ cuộc sống của Nhân dân, bảo vệ tình đoàn kết giữa các dân tộc, bảo vệ niềm tin và khát vọng phát triển của quê hương.
Giữa những dãy núi trùng điệp của vùng cao Lào Cai, có những giá trị được bồi đắp không phải bằng những điều lớn lao, mà bắt đầu từ những việc làm bình dị mỗi ngày. Đó là sự tin tưởng giữa người dân với chính quyền, là tinh thần trách nhiệm của mỗi gia đình đối với cộng đồng, là sự chung tay của cả hệ thống chính trị trong xây dựng cuộc sống bình yên.
Thực tiễn cho thấy, an ninh, trật tự và phát triển kinh tế - xã hội luôn có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ. Một địa bàn ổn định sẽ tạo điều kiện để người dân yên tâm lao động, sản xuất; ngược lại, đời sống ngày càng được nâng lên sẽ củng cố thêm niềm tin, sự gắn bó của Nhân dân với quê hương. Vì vậy, bảo đảm an ninh, trật tự ở vùng biên không chỉ là nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật, mà còn là quá trình xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh, nơi người dân được phát huy quyền làm chủ và cùng tham gia vào sự phát triển chung. Trong hành trình ấy, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tiếp tục được khẳng định thông qua việc tập hợp, vận động các tầng lớp Nhân dân, củng cố tình đoàn kết giữa các dân tộc, phát huy những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
Bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh biên giới là nhiệm vụ lâu dài, thường xuyên và cần sự tham gia của toàn xã hội, trong đó, người dân chính là lực lượng quan trọng tạo nên chiều sâu của nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân. Từ những bản làng vùng cao, đồng bào các dân tộc đang từng ngày góp sức bằng những hành động cụ thể: chấp hành pháp luật, tích cực tham gia các phong trào tại địa phương, giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng, phối hợp với lực lượng chức năng trong phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi gây mất an ninh, trật tự.
Một đường biên giới bình yên không chỉ được bảo vệ bằng những cột mốc trên thực địa, mà còn bằng ý thức, trách nhiệm và tình yêu quê hương của mỗi người dân sinh sống nơi biên cương.
Trong giai đoạn mới, yêu cầu bảo vệ Tổ quốc đặt ra ngày càng cao, đòi hỏi phải tiếp tục phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Đối với Lào Cai - địa bàn có vị trí quan trọng về kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh, việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc càng có ý nghĩa đặc biệt: Đại đoàn kết không chỉ là sự tập hợp các lực lượng, mà còn là sự đồng lòng trong mục tiêu xây dựng quê hương phát triển, giữ vững ổn định, bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân.
