Sớm mùa xuân, mây bảng lảng trên sườn núi, gió đại ngàn còn vương chút lạnh giá cuối đông khiến núi rừng Hoàng Liên mang vẻ tĩnh lặng rất riêng. Tại Trạm Kiểm lâm số 4, xã Tả Van - thuộc vùng lõi Vườn Quốc gia Hoàng Liên, các cán bộ kiểm lâm bắt đầu ngày làm việc như thường lệ. Không có giờ phút nghỉ ngơi của những ngày đầu năm, thay vào đó là cuộc họp nhanh, triển khai kế hoạch tuần tra, kiểm soát rừng trong dịp Tết Nguyên đán.
Theo lịch phân công, tổ công tác sẽ đi tuần tuyến rừng thuộc thôn Dền Thàng. Từ sáng sớm, các thành viên của Tổ bảo vệ rừng thôn Dền Thàng đã có mặt tại chốt đầu thôn để cùng cán bộ kiểm lâm “khai xuân” bằng chuyến tuần rừng đầu năm. Dao phát, bình tông nước, túi ngủ, lương thực khô… được chuẩn bị cẩn thận. Với những người gác rừng, chuyến tuần tra đầu xuân không chỉ là nhiệm vụ, mà còn thể hiện quyết tâm giữ rừng, không xảy ra cháy, không xâm hại tài nguyên.
Men theo dốc đá phủ đầy lá mục, rêu và cỏ dại, cánh rừng Hoàng Liên dần mở ra trong làn sương mỏng. Ngay sát bìa rừng là quần thể pơ mu tái sinh, những cây vài chục năm tuổi với lớp vỏ xù xì phủ rêu phong, tạo nên mảng màu cổ kính, minh chứng cho sức sống và sự trường tồn của cánh rừng theo thời gian.
Vừa kiểm tra gốc cây, anh Trịnh Đình Hưng - Phó Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm số 4, cho biết: “Những cây pơ mu này khoảng 20 năm tuổi. Từ khi còn là kiểm lâm địa bàn đi tuần rừng, tôi đã thấy chúng ở đây. Mỗi năm, cây lại thay lớp vỏ mới, thân to hơn, cao hơn”.
Theo anh Hưng, pơ mu không chỉ là loài cây quý của rừng Hoàng Liên mà còn là biểu tượng của rừng già, minh chứng cho khả năng tự tái sinh của hệ sinh thái rừng đặc dụng. Rễ cây giữ đất, tán cây giữ ẩm, tạo môi trường sống cho nhiều loài chim, thú và thảm thực vật dưới tán. Với lực lượng kiểm lâm, mỗi cây pơ mu đứng vững qua năm tháng là kết quả của sự gìn giữ lặng thầm qua nhiều thế hệ, góp phần giữ cho những cánh rừng nơi cửa ngõ Hoàng Liên tiếp tục xanh cùng thời gian.
Càng đi sâu, rừng càng dày. Những tán cây cổ thụ vươn cao, đan kín lối đi, chỉ để lọt vài vệt nắng yếu ớt xuyên qua tầng lá. Có đoạn, cây rừng mọc chen chúc, rễ nổi chằng chịt, lối mòn quen thuộc của cán bộ kiểm lâm và tổ bảo vệ rừng trơn trượt bởi lớp rêu ẩm sau những ngày sương muối.
Giữa không gian ấy, tiếng chim vang lên trong trẻo, khi gần khi xa, hòa cùng tiếng gió rì rào qua tán lá. Từ phía sườn núi vọng lại tiếng khỉ gọi bầy, báo hiệu sự sống đang chuyển mình khi xuân về. Với những người gác rừng, đó là dấu hiệu của sự bình yên.
Hầu A Chớ - Tổ phó Tổ bảo vệ rừng thôn Dền Thàng, khẽ dừng lại lắng nghe rồi mỉm cười: “Mỗi lần đi rừng, được nghe tiếng chim hót, lá reo, khỉ gọi bầy, tôi thấy rất bình yên”.
Chàng trai người Mông mới ngoài 30 tuổi đã gắn bó với công việc tuần tra rừng gần chục năm. Dáng người nhỏ nhắn, bước chân thoăn thoắt luồn rừng, anh thuộc từng lối mòn, từng gốc cây trong cánh rừng Hoàng Liên.
Cùng với tuần tra rừng, Hầu A Chớ còn cùng các thành viên trong tổ trực tại chốt bảo vệ rừng đầu thôn, nhất là những ngày Tết.
Hầu A Chớ chia sẻ: “Dịp Tết rất dễ xảy ra vi phạm. Chỉ cần lơ là là có người vào chặt cây, săn bắt, nên chúng tôi phải đi nhiều hơn, trực nhiều hơn”.
Trạm Kiểm lâm số 4 hiện quản lý hơn 8.400 ha rừng trên địa bàn 2 thôn Séo Mý Tỷ và Dền Thàng - khu vực rừng có trữ lượng sinh cảnh lớn, đa dạng sinh học cao, được đánh giá là một trong những vùng “giàu” bậc nhất của Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Tuy nhiên, nơi đây cũng là vùng trọng điểm dễ cháy rừng, từng xảy ra những vụ cháy rừng lớn, gây áp lực cho công tác bảo vệ rừng, nhất là vào mùa khô và dịp lễ, Tết.
Vừa triển khai tuyến tuần tra, anh Khương Quang Hanh - Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm số 4 cho biết, khó khăn lớn nhất là địa bàn rộng, địa hình hiểm trở, giao thông đi lại vất vả. “Dịp Tết, nhu cầu sử dụng gỗ, củi tăng, trong khi thời tiết khô hanh dễ xảy ra cháy rừng. Vì vậy, cán bộ trạm phải trực 100% quân số, tăng cường tuần tra cả ngày lẫn đêm, phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các tổ bảo vệ rừng cộng đồng để kiểm soát địa bàn” - anh Hanh cho biết.
Khu vực 2 thôn Séo Mý Tỷ, Dền Thàng là địa bàn “nóng” về bảo vệ rừng do nằm sâu trong vùng lõi, thời tiết khắc nghiệt, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, những năm gần đây, nhận thức của người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực. Người dân không còn phụ thuộc vào rừng, không khai thác lâm sản trái phép, cùng chung tay giữ màu xanh của rừng cũng chính là giữ nguồn nước phục vụ sản xuất lúa và sinh hoạt hằng ngày.
Sự thay đổi ấy có sự đồng hành của lực lượng kiểm lâm và các tổ bảo vệ rừng cộng đồng. Thông qua tuyên truyền, tuần tra, gắn trách nhiệm bảo vệ rừng với quyền lợi thiết thực của người dân, rừng dần trở thành “tài sản chung” cần được gìn giữ, bảo vệ.
Anh Hầu A Seng - Trưởng thôn Dền Thàng cho biết: “Cuộc sống của người dân dần ổn định hơn nhờ chăn nuôi, trồng trọt. Mỗi năm, các hộ trong thôn đều được nhận tiền dịch vụ môi trường rừng, nên không còn tình trạng xâm hại rừng như trước”.
Khi sương chiều phủ kín đại ngàn, khói bếp lại ấm lên bên thôn nhỏ. Từ cửa rừng nhìn về phía thôn, làn khói bảng lảng bay lên từ những mái nhà, gợi một nhịp sống yên bình, ấm no nơi vùng cao. Sau một ngày băng rừng, vượt dốc, đoàn tuần tra trở về khi ánh nắng cuối ngày vừa tắt. Bên bếp lửa nhà Trưởng thôn Hầu A Seng, câu chuyện xuân giản dị mà ấm áp lan tỏa giữa không gian núi rừng.
Một mùa xuân nữa lại về trên dãy Hoàng Liên hùng vĩ. Nơi cửa ngõ rừng đặc dụng, những cán bộ Trạm Kiểm lâm số 4 vẫn lặng lẽ bám rừng, cùng người dân giữ gìn từng tán cây, từng mạch nước. Với họ, niềm vui đầu năm không ở những cuộc sum họp đủ đầy, mà ở cánh rừng bình yên - món quà xuân giữa đại ngàn.
