Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, HĐND xã Nậm Xé là một trong những địa phương triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách mới. Với đặc thù là địa bàn vùng cao, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 60% dân số, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn ở mức cao, địa phương xác định việc đưa các chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo và phát triển sinh kế đến đúng đối tượng là nhiệm vụ trọng tâm.
HĐND xã Nậm Xé đã ban hành nhiều nghị quyết tập trung triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, giảm nghèo bền vững, xóa nhà tạm, nhà dột nát và hỗ trợ phát triển sản xuất. Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, HĐND xã đã ban hành 41 nghị quyết trong giai đoạn đầu thực hiện và tiếp tục thông qua 15 nghị quyết từ đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031; tổ chức 6 kỳ họp, 8 cuộc tiếp xúc cử tri, tiếp nhận 72 ý kiến, kiến nghị của người dân.
Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đã tạo điều kiện để nhiều nhiệm vụ được giải quyết ngay tại cấp xã, giúp người dân tiếp cận chính sách nhanh chóng, thuận lợi hơn. Chính quyền cơ sở cũng chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, bám sát từng đối tượng để chính sách đến đúng người, đúng nhu cầu, phát huy hiệu quả thiết thực. Từ tháng 7/2025 đến nay, xã Nậm Xé đã giải ngân 631 triệu đồng tiền hỗ trợ bảo vệ rừng cho 89 hộ gia đình; đồng thời dành gần 250 triệu đồng chăm lo các gia đình chính sách, người có công.
Điểm thay đổi rõ nhất sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp là khoảng cách trong hoạt động chỉ đạo, hướng dẫn và giám sát giữa HĐND tỉnh với HĐND xã được rút ngắn. Không còn cấp HĐND trung gian, các chủ trương, định hướng và chương trình giám sát của HĐND tỉnh được triển khai trực tiếp đến cấp xã; ngược lại, những khó khăn, vướng mắc từ cơ sở cũng được phản ánh nhanh hơn, giúp việc trao đổi, xử lý kịp thời và thống nhất.
Thực tiễn ở Nậm Xé cho thấy, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã không chỉ đến từ sự chủ động của địa phương mà còn bắt nguồn từ việc HĐND tỉnh sớm hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách để mô hình chính quyền địa phương hai cấp có đủ cơ sở pháp lý vận hành đồng bộ. Đây cũng là định hướng xuyên suốt của HĐND tỉnh trong quá trình triển khai chủ trương lớn của Trung ương, Tỉnh ủy.
Ngay từ khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 có hiệu lực, HĐND tỉnh đã chỉ đạo rà soát toàn diện hệ thống nghị quyết còn hiệu lực; phối hợp chặt chẽ với UBND tỉnh và các cơ quan chuyên môn đánh giá những nội dung không còn phù hợp để sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới. Mục tiêu đặt ra không chỉ là đáp ứng yêu cầu của mô hình tổ chức mới mà còn tạo điều kiện để các cấp chính quyền chủ động hơn trong quản lý, điều hành và phục vụ Nhân dân.
Một trong những trọng tâm được HĐND tỉnh ưu tiên là xây dựng các cơ chế, chính sách về phân cấp, phân quyền. Khi kết thúc hoạt động cấp huyện, nhiều nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp cho cấp tỉnh và cấp xã, đòi hỏi phải có quy định rõ về thẩm quyền, trách nhiệm và nguồn lực thực hiện. Bám sát định hướng của Tỉnh ủy, HĐND tỉnh đã khẩn trương thể chế hóa thành các nghị quyết, chính sách mang tính kiến tạo phát triển bền vững.
Chính những nghị quyết kịp thời của HĐND tỉnh đã tạo hành lang pháp lý để UBND tỉnh quyết liệt trong công tác quản lý và chỉ đạo điều hành thực thi. Sau hợp nhất tỉnh và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đến nay, HĐND tỉnh đã tổ chức thành công 11 kỳ họp, xem xét và thông qua hơn 130 nghị quyết thuộc các lĩnh vực tổ chức bộ máy, đầu tư công, tài chính - ngân sách, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, an sinh xã hội và tổ chức hoạt động của HĐND. Mỗi nghị quyết được ban hành đều hướng tới yêu cầu rất cụ thể nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn”, hoàn thiện thể chế, phân bổ nguồn lực, tạo hành lang pháp lý để chính quyền địa phương hai cấp vận hành ổn định, thông suốt.
Từ nghị quyết của HĐND tỉnh, đặc biệt là bám sát Nghị quyết số 48 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, UBND tỉnh đã cụ thể hóa bằng kịch bản tăng trưởng linh hoạt, khoa học, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10%. Nhờ đó, 6 tháng đầu năm, tốc độ tăng GRDP của tỉnh ước đạt 9,31%, nâng quy mô nền kinh tế lên 73.891 tỷ đồng; tổng vốn đầu tư phát triển xã hội đạt 39.000 tỷ đồng; thu ngân sách Nhà nước đạt hơn 12.000 tỷ đồng. Lào Cai là 1 trong 5 tỉnh, thành phố có mức tăng thu đạt 51% so dự toán được giao.
Trong 25 chỉ tiêu chủ yếu mà Nghị quyết số 48 của HĐND tỉnh đề ra, có 9 chỉ tiêu đạt trên 90% kế hoạch năm, 2 chỉ tiêu đạt từ 50% trở lên, 5 chỉ tiêu đạt dưới 50% kế hoạch năm, 9 chỉ tiêu chưa đến kỳ đánh giá. Từ chủ trương đúng đắn của Tỉnh ủy và những quyết sách kịp thời của HĐND tỉnh và sự chỉ đạo điều hành quyết liệt của UBND tỉnh là nền tảng vững chắc để Lào Cai phát triển bền vững theo hướng “Xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc”.
Song hành với công tác xây dựng nghị quyết, HĐND tỉnh đặc biệt coi trọng việc giám sát quá trình thực hiện. Các Ban HĐND tỉnh thường xuyên tổ chức khảo sát tại cơ sở, nắm tình hình vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, lắng nghe ý kiến của cán bộ và Nhân dân để kịp thời kiến nghị điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp. Đồng thời, các nghị quyết về phát triển nông nghiệp, giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển du lịch cộng đồng cũng được rà soát, điều chỉnh theo hướng tăng quyền chủ động cho cơ sở, tạo điều kiện để chính quyền cấp xã phát huy tốt hơn vai trò trong phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, hoạt động tiếp xúc cử tri, công tác tiếp công dân, tiếp nhận và xử lý đơn thư được Thường trực HĐND tỉnh và các Ban HĐND tỉnh duy trì nghiêm túc, dân chủ, đúng quy định.
“Việc xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp chỉ thực sự thành công khi đi cùng với việc hoàn thiện thể chế và ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn. HĐND tỉnh sẽ tiếp tục đổi mới tư duy trong xây dựng nghị quyết, bám sát yêu cầu phát triển của địa phương, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng của mỗi quyết sách; đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện để các nghị quyết thực sự vào cuộc sống, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững cho Lào Cai trong giai đoạn mới”.
Sau một năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp tại Lào Cai, việc chủ động xây dựng và ban hành hệ thống cơ chế, chính sách phục vụ hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp đã thể hiện rõ vai trò kiến tạo của HĐND các cấp trong tỉnh. Những nghị quyết được thông qua không chỉ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho bộ máy chính quyền mới mà còn tạo nền tảng để nâng cao quản lý Nhà nước tại địa phương, bảo đảm mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được triển khai thống nhất, hiệu quả từ tỉnh đến cơ sở.
