Năm 2012, sau khi chấp hành xong bản án 3 năm 6 tháng tù về tội lưu hành và tiêu thụ tiền giả, Hờ A Vàng trở về quê hương mang theo nhiều mặc cảm. Bản làng vẫn thân thuộc như ngày anh đi xa, nhưng anh cảm nhận rõ sự dè dặt của một số người phía sau những lời thăm hỏi. Anh cũng hiểu rằng, niềm tin đã mất không thể lấy lại chỉ bằng một lời hứa, mà phải được bồi đắp bằng sự thay đổi và những việc làm cụ thể.
"Những ngày đầu trở về, tôi tâm trạng tôi nặng nề lắm. Tôi nghĩ mình phải làm thật tốt, chăm chỉ lao động thì mới mong bà con thay đổi cách nhìn về mình" - Hờ A Vàng tâm sự.
Sau khi trở về địa phương, Hờ A Vàng lựa chọn bắt đầu lại bằng lao động chân chính. Với những kiến thức, kỹ năng tích lũy trong thời gian chấp hành án, anh đầu tư mở xưởng sản xuất gạch ba banh. Tuy nhiên, do đầu ra sản phẩm hạn chế, mô hình không đạt hiệu quả như kỳ vọng, nhưng anh không bỏ cuộc. Mỗi lần thất bại lại là một lần anh tự nhắc mình không được quay lưng với con đường đã lựa chọn.
Năm 2023, nhận thấy du lịch Mù Cang Chải ngày càng phát triển, Hờ A Vàng đã mạnh dạn vay vốn đầu tư xây dựng 5 căn bungalow để đón khách. Đồng thời, anh tận dụng nguồn nước mát quanh năm ở các khe suối đầu nguồn để nuôi cá hồi, cá tầm.
Khởi đầu không hề thuận lợi. Thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm, cá bị dịch bệnh, giá bán nhiều thời điểm xuống thấp khiến anh nhiều lần đứng trước nguy cơ trắng tay. Trước những trở ngại đó, anh chủ động tìm hiểu kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm từ nhiều nơi để từng bước hoàn thiện quy trình chăn nuôi và làm chủ mô hình.
Đến nay, khu nuôi cá nước lạnh kết hợp du lịch cộng đồng của gia đình trở thành điểm đến được nhiều du khách lựa chọn. Mỗi năm, mô hình mang lại nguồn thu nhập ổn định trên 100 triệu đồng, đồng thời tạo thêm việc làm cho một số lao động địa phương.
Điều khiến Hờ A Vàng tự hào không chỉ là những con số về thu nhập, mà là sự thay đổi trong ánh nhìn của mọi người.
"Điều tôi mong muốn nhất là bằng chính sự cố gắng của mình để mọi người có cái nhìn khác về người từng lầm lỗi. Quá khứ không thể thay đổi nhưng tương lai thì có thể. Tôi cũng mong những người từng vi phạm pháp luật đừng mặc cảm, hãy mạnh dạn lao động, sống lương thiện để làm lại cuộc đời" - Hờ A Vàng chia sẻ thêm.
Theo ông Khang A Chu - Bí thư Chi bộ thôn Dề Thàng cho biết: Điều đáng quý nhất ở Hờ A Vàng không phải là việc anh làm kinh tế giỏi, mà là sự thay đổi trong nhận thức và lối sống. Sau khi trở về địa phương, Hờ A Vàng luôn chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia các phong trào của thôn, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế với bà con. Từ một người từng mặc cảm vì quá khứ, anh đã trở thành tấm gương về ý chí vươn lên, được người dân tin tưởng và ghi nhận.
Niềm tin ấy không đến trong ngày một, ngày hai. Đó là kết quả của nhiều năm bền bỉ lao động, của những lần thất bại không bỏ cuộc và của sự đồng hành từ gia đình, chính quyền địa phương cùng các tổ chức đoàn thể trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng.
Thực tế cho thấy, người chấp hành xong án phạt tù thường phải đối mặt với nhiều rào cản. Mặc cảm, định kiến xã hội, thiếu việc làm, thiếu vốn sản xuất... là những nguyên nhân khiến không ít người dễ tái phạm nếu không được hỗ trợ kịp thời.
Đại úy Sầm Minh Thuận - Trưởng Công an xã Mù Cang Chải, cho rằng công tác tái hòa nhập cộng đồng chỉ thực sự hiệu quả khi người hoàn lương được trao cơ hội để khẳng định bản thân.
"Trường hợp của Hờ A Vàng cho thấy, khi người từng vi phạm pháp luật biết hối cải, có ý chí vươn lên và được gia đình, chính quyền, cộng đồng tạo điều kiện phát triển kinh tế thì họ hoàn toàn có thể vượt qua mặc cảm, ổn định cuộc sống, trở thành công dân có ích. Đây cũng là mục tiêu mà lực lượng Công an xã luôn hướng tới trong công tác quản lý, giáo dục và hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng" - Đại úy Sầm Minh Thuận khẳng định.
Câu chuyện của Hờ A Vàng là minh chứng rõ ràng rằng sai lầm không phải là dấu chấm hết. Điều quyết định một con người có thể bước tiếp hay không chính là niềm tin - niềm tin vào bản thân, niềm tin của gia đình và sự bao dung của cộng đồng.
Trên mảnh đất vùng cao Mù Cang Chải, Hờ A Vàng đang lặng lẽ xây dựng cuộc sống mới từ mô hình nuôi cá nước lạnh kết hợp phát triển du lịch cộng đồng. Những bể cá, những căn bungalow và thành quả từ lao động chân chính không chỉ giúp anh ổn định cuộc sống, mà còn là minh chứng cho sự thay đổi sau những năm tháng lầm lỡ. Hành trình của Hờ A Vàng cho thấy, khi người từng vi phạm pháp luật có ý chí vươn lên và nhận được sự đồng hành của gia đình, chính quyền cùng cộng đồng, họ hoàn toàn có thể tái hòa nhập, trở thành công dân có ích, góp phần xây dựng quê hương ngày càng bình yên và phát triển.
