Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng đang mở ra những cơ hội to lớn cho phát triển kinh tế - xã hội, nhưng đây cũng là môi trường mà tội phạm công nghệ cao, đặc biệt là tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia lợi dụng để hoạt động với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Từ những chuyên án lớn được triệt phá thời gian qua cho thấy quyết tâm của Công an tỉnh trong việc chủ động phát hiện, ngăn chặn từ sớm.
Cuối tháng 1/2026, gần 50 đối tượng trong một đường dây lừa đảo ẩn mình trong khu tự trị của người Trung Quốc tại Campuchia đã bị Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ Bộ Công an và cơ quan chức năng nước ngoài bắt giữ. Nhắm vào người dân Việt Nam trên không gian mạng, sau khi tạo được mối quan hệ, các đối tượng từng bước dẫn dụ người dân tham gia đầu tư vào các sàn tài chính ảo với những lời quảng cáo hấp dẫn như “lợi nhuận cao”, “rút tiền nhanh”, “đầu tư an toàn” để chiếm đoạt tài sản.
Kết quả điều tra xác định, chỉ trong thời gian ngắn, đường dây này đã lừa đảo hàng nghìn người trên phạm vi cả nước, chiếm đoạt hơn 300 tỷ đồng. Tại cơ quan điều tra, đối tượng cầm đầu nhóm người Việt Nam trong tổ chức này khai nhận làm công việc. Kịch bản do người Trung Quốc xây dựng và giao các tổ thực hiện.
Đầu tháng 6/2026, qua công tác nắm tình hình, các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh phát hiện một nhóm người Trung Quốc nhập cảnh vào Việt Nam từ Campuchia rồi di chuyển đến Lào Cai thuê phòng tại khách sạn Sông Hồng View để cư trú. Bằng các biện pháp nghiệp vụ, xác định đây là nhóm đối tượng từng tham gia hoạt động lừa đảo tại Campuchia do Wang Xiang Sheng (Vương Trường Sinh) cầm đầu.
Lực lượng công an đã tổ chức kiểm tra, bắt giữ toàn bộ 19 đối tượng cùng hệ thống thiết bị phục vụ hoạt động lừa đảo. Khai thác dữ liệu điện tử cho thấy nhóm này đã thu thập thông tin của khoảng 25.000 công dân Trung Quốc nhằm phục vụ việc thực hiện các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.
Trực tiếp tham gia điều tra, làm rõ nhiều vụ việc, Thiếu tá Đinh Đức Thiện - Đội 3, Phòng Cảnh sát Hình sự Công an tỉnh cho biết: “Điểm chung của các đối tượng này là có sự cấu kết chặt chẽ, vận hành như doanh nghiệp với hệ thống quản lý, phân cấp nhiệm vụ, chỉ tiêu công việc và các kịch bản lừa đảo được chuẩn hóa”.
Từ đầu năm đến nay, Công an tỉnh đã khởi tố 41 vụ với 145 đối tượng sử dụng công nghệ cao thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, trong đó, có nhiều chuyên án, vụ án hoạt động xuyên quốc gia, đường dây quy mô lớn.
Các đối tượng đầu tư rất lớn về công nghệ, nhân lực và thời gian để nghiên cứu tâm lý nạn nhân. Chúng có giả danh cán bộ công an, viện kiểm sát, nhân viên ngân hàng, điện lực, mạo danh người thân, bạn bè trên mạng xã hội; tạo các website, ứng dụng giả mạo hoặc xây dựng các sàn đầu tư tài chính ảo với giao diện giống hệt các nền tảng hợp pháp.
Đặc biệt, nhiều đường dây hoạt động theo mô hình xuyên quốc gia với sự chỉ đạo từ nước ngoài, sử dụng máy chủ đặt ở nước ngoài, thanh toán bằng tiền điện tử hoặc nhiều lớp tài khoản trung gian nhằm che giấu dòng tiền và gây khó khăn cho công tác điều tra.
Thượng tá Hà Đức Thành - Phó Trưởng phòng Cảnh sát Hình sự, Công an tỉnh cho biết: “Một số dấu hiệu của tội phạm lừa đảo người dân có thể dễ dàng nhận biết đó là chúng thường tạo các tình huống khẩn cấp, hứa hẹn vật chất hấp dẫn hoặc là đề nghị cung cấp thông tin cá nhân, chuyển tiền vào các tài khoản khác nhau”.
Sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi phương thức hoạt động của tội phạm, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự.
Theo đó, nếu trước đây công tác đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia chủ yếu diễn ra sau khi vụ việc xảy ra thì hiện nay lực lượng công an đang chuyển mạnh sang phương châm chủ động phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn từ sớm, từ xa. Công an tỉnh tăng cường công tác nắm tình hình trên không gian mạng; rà soát các đối tượng có biểu hiện nghi vấn từng tham gia hoạt động tại các ổ nhóm lừa đảo ở nước ngoài trở về địa phương; quản lý chặt chẽ hoạt động cư trú của người nước ngoài và các cơ sở lưu trú có dấu hiệu bất thường.
Song song với đó, lực lượng công an đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ trong công tác nghiệp vụ; khai thác dữ liệu điện tử phục vụ điều tra, truy vết dòng tiền và nhận diện các phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm. Việc phối hợp với các ngân hàng, tổ chức tín dụng cũng được tăng cường nhằm kịp thời phong tỏa các tài khoản nghi vấn, ngăn chặn dòng tiền bị chiếm đoạt ngay từ những giờ đầu xảy ra vụ việc.
Bên cạnh đó, thành công của các chuyên án thời gian qua cho thấy hiệu quả của việc chia sẻ thông tin, xác minh đối tượng và phối hợp điều tra xuyên biên giới. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đấu tranh hiệu quả với tội phạm công nghệ cao trong thời đại số.
Chúng tôi sẽ tiếp tục tập trung đấu tranh quyết liệt với loại tội phạm này, trong đó, triển khai các biện pháp nghiệp vụ để nhận diện các đối tượng xuất cảnh ra nước ngoài rồi trở về địa phương; chỉ đạo công an các xã, phường tăng cường rà soát, nắm tình hình. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân nhận diện và chủ động phòng ngừa.
Từ thực tiễn đấu tranh tại Lào Cai có thể thấy, tội phạm xuyên quốc gia không còn là vấn đề riêng của một địa phương hay một quốc gia. Tuy nhiên, dù hoạt động ở nước ngoài, sử dụng công nghệ cao hay liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn, các đối tượng phạm tội vẫn sẽ bị phát hiện khi lực lượng chức năng chủ động nắm tình hình, phối hợp quốc tế và triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ.
