Lào Cai: Phát huy sức mạnh toàn dân trong bảo đảm an toàn phòng chống cháy nổ

Lào Cai là tỉnh vùng cao, biên giới phía Bắc, nơi sinh sống đoàn kết của nhiều dân tộc anh em. Những năm qua, cùng với tốc độ đô thị hóa, sự phát triển mạnh mẽ của du lịch, thương mại, công nghiệp và dịch vụ, nguy cơ phát sinh cháy, nổ, tai nạn, sự cố trên địa bàn cũng ngày càng gia tăng. Cùng với đó, hệ thống chợ truyền thống, khu dân cư, cơ sở sản xuất, kho hàng, nhà ở kết hợp kinh doanh, các khu công nghiệp, khách sạn và cơ sở lưu trú phát triển mạnh cũng tạo áp lực lớn lên công tác bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) trong tình hình mới. Trước thực trạng trên, Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH (Công an tỉnh) đã tăng cường nhiều giải pháp, trong đó, đặc biệt chú trọng phát huy sức mạnh toàn dân trong bảo đảm an toàn phòng chống cháy nổ.

Thống nhất nhận thức phòng cháy hơn chữa cháy

Sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trong công tác PCCC&CNCH trước hết được thể hiện ở sự thống nhất về nhận thức. Mỗi người dân, gia đình, cơ quan, doanh nghiệp đều hiểu rằng bảo vệ tính mạng, tài sản của chính mình và cộng đồng là trách nhiệm chung. Khi ý thức được nâng lên, việc chấp hành các quy định pháp luật về PCCC trở thành hành động tự giác thay vì đối phó.

Thực tiễn chứng minh PCCC&CNCH không chỉ là nhiệm vụ riêng của lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Một đám cháy nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời sẽ gây hậu quả khôn lường. Ngược lại, nếu người dân có kiến thức, kỹ năng chữa cháy và ý thức phòng ngừa tốt, nhiều vụ cháy hoàn toàn có thể được dập tắt ngay từ khi mới phát sinh hoặc có thể hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.

Xuất phát từ yêu cầu đó, cấp ủy, chính quyền các cấp tại Lào Cai luôn xác định việc phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc là giải pháp then chốt, mang tính bền vững. Hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở đã vào cuộc đồng bộ, xây dựng và đưa phong trào toàn dân tham gia PCCC lan tỏa sâu rộng.

Điển hình như vụ cháy xảy ra hồi 12 giờ 30 phút ngày 16/02/2026 tại hộ gia đình ông Hoàng Văn Đường, sinh năm 1983, trú tại thôn Lằng Đáp, xã Nghĩa Đô. Ngay sau khi phát hiện ra đám cháy đang có xu hướng cháy lan ra các ngôi nhà lân cận dưới tác động của gió, lực lượng cơ sở và những người dân đã vận dụng những kỹ năng, kiến thức được tuyên truyền, tập huấn về PCCC&CNCH nhanh chóng sử dụng chăn ướt phủ lên các vật dụng dễ bắt lửa và dùng vòi nước sinh hoạt phun lên các mái cọ của các ngôi nhà lân cận để tránh cháy lan. Nhờ đó đã bảo vệ an toàn được 06 ngôi nhà lân cận khu vực cháy.

Từ ví dụ trên cho thấy, khi cấp ủy, chính quyền các cấp và người dân cùng vào cuộc, sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ được phát huy hiệu quả, từ đó phong trào toàn dân tham gia PCCC sẽ lan tỏa sâu rộng; người dân sẽ coi việc phát hiện hành vi vi phạm, chủ động tham gia PCCC là trách nhiệm của bản thân, góp phần giữ an toàn cho gia đình, xã hội.

Đổi mới tuyên truyền, nhân rộng các mô hình tự quản

Để đưa kiến thức pháp luật về PCCC&CNCH đến với Nhân dân, Lào Cai đã đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền theo hướng "gần dân, sát thực tế". Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đoàn thể và người có uy tín tại cộng đồng đã "đi từng ngõ, gõ cửa từng nhà" để tuyên truyền.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nội dung tuyên truyền được lồng ghép linh hoạt trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, họp thôn, sử dụng song song cả tiếng phổ thông và tiếng dân tộc để người dân dễ tiếp thu. Nhờ đó, nhận thức của người dân từng bước được nâng cao, hình thành ý thức "tự phòng, tự quản" ngay từ cơ sở.

Phong trào "Toàn dân tham gia phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ" trên địa bàn tỉnh Lào Cai tiếp tục phát triển cả về chiều rộng và chiều sâu, thu hút sự tham gia tích cực của các cấp, các ngành và đông đảo Nhân dân. Nhiều mô hình tự quản về PCCC phát huy hiệu quả, tiêu biểu như "Tổ liên gia an toàn PCCC", "Điểm chữa cháy công cộng", cùng lực lượng dân phòng và đội PCCC cơ sở được củng cố, kiện toàn và duy trì hoạt động thường xuyên.

Cùng với đó, nhận thức và ý thức trách nhiệm của người dân trong công tác PCCC và CNCH ngày càng được nâng cao. Nhiều hộ gia đình đã chủ động trang bị bình chữa cháy xách tay, các dụng cụ phục vụ chữa cháy, phá dỡ, cứu người ban đầu; đồng thời tích cực tham gia các lớp tuyên truyền, tập huấn nghiệp vụ, thực hành phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và kỹ năng thoát nạn, từng bước hình thành thế trận PCCC và CNCH vững chắc ngay từ cơ sở.

Đặc biệt, mô hình “Tổ liên gia an toàn PCCC” đã phát huy tác dụng rõ rệt. Các hộ gia đình chủ động nhắc nhở nhau an toàn điện, sử dụng gas đúng quy định, không tích trữ hàng hóa che chắn lối thoát nạn. Chính sự gắn kết, nghĩa tình khối phố đã giúp nâng cao khả năng ứng phó tại chỗ, giảm thiểu tối đa thiệt hại khi có sự cố xảy ra.

Tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, việc tuân thủ quy định PCCC được xác định là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững. Nhiều đơn vị đã chủ động đầu tư hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động hiện đại, huấn luyện nghiệp vụ bài bản cho lực lượng tại chỗ.

Trong lĩnh vực giáo dục, Công an tỉnh Lào Cai đã chủ động phối hợp với ngành giáo dục và các cơ sở đào tạo đưa kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ vào các hoạt động ngoại khóa, góp phần trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết về phòng ngừa, xử lý tình huống cháy, nổ và thoát nạn an toàn ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Qua đó, từng bước hình thành ý thức, trách nhiệm và văn hóa chấp hành các quy định về PCCC và CNCH cho thế hệ trẻ.

Các hoạt động được tổ chức đa dạng, kết hợp giữa tuyên truyền kiến thức với thực hành kỹ năng sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, kỹ năng thoát nạn và xử lý các tình huống giả định, góp phần nâng cao khả năng tự bảo vệ bản thân, hạn chế nguy cơ xảy ra cháy, nổ và tai nạn trong môi trường học đường.

Sức mạnh hiệp đồng trong công tác PCCC và CNCH

Song song với phòng cháy, nhiệm vụ cứu nạn, cứu hộ tại Lào Cai cũng đặt ra nhiều thách thức do địa hình đồi núi dốc, nhiều sông suối, thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ quét, sạt lở đất. Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH luôn chủ động xây dựng phương án, phối hợp chặt chẽ với quân đội, công an, y tế và lực lượng xung kích tại cơ sở để sẵn sàng ứng phó trong mọi tình huống.

Trong các đợt thiên tai - đỉnh điểm là sức tàn phá của hoàn lưu siêu bão Yagi năm 2024 - hình ảnh các chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, dân quân tự vệ, đoàn viên thanh niên cùng Nhân dân thắt chặt tình đoàn kết, không quản nguy hiểm băng mình vào những khu vực khó khăn, nguy hiểm để cứu người, cứu tài sản là minh chứng sống động nhất cho sức mạnh đại đoàn kết dân tộc. Tinh thần tương thân tương ái lúc hoạn nạn đã giảm thiểu đáng kể thiệt hại và làm lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc.

Mỗi cán bộ, chiến sĩ với tinh thần vì nhân dân phục vụ, luôn nêu cao quyết tâm, vượt qua khó khăn, không chỉ để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, mà hơn hết là để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho Nhân dân.

Xuất phát từ nhận thức này, cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh đã phối hợp với các lực lượng, hỗ trợ sơ tán, di dời 11.232 hộ gia đình với hàng chục nghìn người đến nơi an toàn trước khi xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt sâu.

Giải pháp trong tình hình mới

Để tiếp tục phát huy hiệu quả phong trào, thời gian tới, Công an tỉnh Lào Cai tiếp tục đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, phù hợp với đặc thù từng vùng miền, từng dân tộc; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong cảnh báo nguy cơ cháy và quản lý nhà nước về PCCC. Củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng tại chỗ (dân phòng, PCCC cơ sở, lực lượng bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở); thường xuyên tổ chức thực hành, diễn tập các tình huống thực tế; đưa công tác PCCC&CNCH là một tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị.

Cùng với đó là đẩy mạnh xã hội hóa công tác PCCC&CNCH, khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và người dân đầu tư trang thiết bị, phương tiện hiện đại; phát triển các mô hình tự quản phù hợp với thực tế địa phương. Phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của các già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc tôn giáo tại vùng sâu, vùng xa trong việc vận động nhân dân chấp hành các quy định an toàn PCCC.

Xây dựng phong trào toàn dân tham gia PCCC&CNCH vững chắc cũng chính là góp phần xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc từ cơ sở. Khi chính quyền gần dân, lực lượng chức năng sát dân và nhân dân đồng lòng, mọi nguy cơ đều sẽ được phát hiện sớm và xử lý kịp thời.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, dựa vào dân và vì nhân dân chính là chìa khóa để xây dựng một Lào Cai an toàn, ổn định. Đây là nền tảng vững chắc để tỉnh nhà tiếp tục bứt phá phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng là cửa ngõ giao thương trọng điểm của vùng Tây Bắc.