Iran tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz

Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi thông báo trên mạng xã hội hôm 17/4 cho hay "mở cửa hoàn toàn" eo biển Hormuz cho tất cả các tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn.

Tuyên bố của Ngoại trưởng Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Israel và Liban đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày, bắt đầu từ ngày 16/4.

Theo ông Trump, thỏa thuận này có thể mở đường cho một nền hòa bình lâu dài giữa hai quốc gia.

Đầu tuần này, Israel và Liban đã tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên sau nhiều thập niên. Thỏa thuận ngừng bắn có thể coi là một tín hiệu tích cực đối với tình hình khu vực, tăng triển vọng cho một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran.

Sau khi Iran thông báo sẽ "mở cửa hoàn toàn" eo biển Hormuz trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn, giá dầu thô thế giới đã lao dốc hơn 10%, về dưới ngưỡng 90 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 17/4 (giờ địa phương). Thông tin này ngay lập tức đã tạo cú hích giúp thị trường chứng khoán toàn cầu bứt phá mạnh mẽ.

Tại Mỹ, các chỉ số chính của thị trường chứng khoán phố Wall như S&P 500 và Nasdaq Composite tiếp tục lập đỉnh kỷ lục mới ngay sau giờ mở cửa. Các thị trường chứng khoán châu Âu cũng ghi nhận sắc xanh trong phiên chiều, với cả Frankfurt và Paris cùng tăng 2%.

* Tổng thống Trump lên tiếng sau khi Iran mở eo biển Hormuz cho hoạt động thương mại

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng hoan nghênh sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz cho hoạt động thương mại.

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 17/4 cho biết cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển Hormuz sẽ tiếp tục được mở hoàn toàn cho các tàu thương mại trong suốt thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn đang diễn ra.

Ông Araghchi nói rằng động thái này phù hợp với lệnh ngừng bắn tại Liban.

Ngoại trưởng Iran viết trên nền tảng mạng xã hội X rằng: “Căn cứ vào lệnh ngừng bắn tại Liban, việc đi lại của tất cả các tàu thương mại qua eo biển Hormuz được mở hoàn toàn trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn, theo tuyến hành trình phối hợp đã được Tổ chức Cảng và Hàng hải của Cộng hòa Hồi giáo Iran công bố trước đó”.

Tuy nhiên, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay, hiện vẫn chưa rõ ông Araghchi đang đề cập đến lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Israel và Liban có hiệu lực từ 4h sáng 17/4, theo giờ Việt Nam, hay thỏa thuận đình chiến kéo dài hai tuần trước đó giữa Iran và Mỹ bắt đầu từ ngày 8/4.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoan nghênh phát biểu này.

Nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social rằng: “Iran vừa tuyên bố rằng eo biển (Hormuz) ở Iran đã hoàn toàn mở và sẵn sàng cho việc đi lại đầy đủ. Xin cảm ơn!”.

Ông Trump cũng cho biết lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ vẫn được duy trì cho đến khi đạt được một thỏa thuận hòa bình với Tehran, bất chấp việc phía Iran nói rằng họ đã mở lại eo biển Hormuz.

Trong một bài đăng khác trên mạng Truth Social, ông Trump viết: “Lệnh phong tỏa hải quân sẽ tiếp tục được duy trì đầy đủ và có hiệu lực liên quan đến riêng Iran, cho đến khi giao dịch của chúng tôi với Iran hoàn tất 100%”, đồng thời cho biết thêm rằng “quá trình này sẽ diễn ra rất nhanh”.

Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển vẫn ở mức cực kỳ thấp kể từ khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran bắt đầu ngày 28/2, với số lượt tàu qua lại mỗi ngày phần lớn chỉ ở mức một chữ số, ngoại trừ một đợt tăng nhẹ vào cuối tuần qua.

Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Hai tuyến hàng hải của Eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.

Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.

Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.

Kể từ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng biến động nghiêm trọng.

Sự gián đoạn này được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.

Theo các nguồn tin ngoại giao, Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian, đã đề xuất sáng kiến điều tiết hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, trong đó bao gồm khả năng triển khai các lực lượng tuần tra chung với sự tham gia của Mỹ và Iran nhằm bảo đảm an toàn hàng hải. Tuy nhiên, đề xuất này chưa nhận được sự đồng thuận từ các bên liên quan.