Ngày 6/9, người đứng đầu mới của Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Mohsen Rezaei cho biết Tehran có kế hoạch công bố một “vùng cấm” bên ngoài eo biển Hormuz, nhằm vào những tàu bị Iran cho là đang tìm cách đi qua tuyến đường thủy này.
Phát biểu với đài truyền hình nhà nước Iran, ông Rezaei không cung cấp nhiều thông tin chi tiết.
Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi Mỹ tấn công ba tàu chở dầu của Iran để đáp trả việc Tehran phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào các tàu chiến Mỹ. Các chuyên gia nhận định những vụ phóng tên lửa này là bước leo thang nguy hiểm, bởi các cuộc tấn công trước đó của Iran trên biển chủ yếu nhằm vào tàu thương mại.
Theo ông Rezaei, khu vực mới dự kiến được công bố trong những ngày hoặc tuần tới, “sẽ bắt đầu từ tuyến phong tỏa của hải quân Mỹ, kéo dài về phía eo biển Hormuz và từ phía này tiếp tục đi vào vịnh Ba Tư”.
“Bất kỳ tàu nào đi vào khu vực này với ý định vượt qua eo biển Hormuz và bị phát hiện sẽ bị đưa vào danh sách trừng phạt của chúng tôi”, ông Rezaei tuyên bố.
Hiện chưa rõ Iran xác định vị trí của tuyến phong tỏa do Mỹ triển khai trong nhiều tuần qua ở đâu. Hoạt động này nhằm vào các cảng của Iran và ngăn Tehran xuất khẩu dầu mỏ. Quân đội Mỹ cho biết hơn 20 tàu chiến đang tham gia hỗ trợ hoạt động phong tỏa; tính đến ngày 6/9, lực lượng này đã buộc 92 tàu thương mại chuyển hướng và vô hiệu hóa ba tàu.
Mỹ đang triển khai thêm các biện pháp nhằm gia tăng sức ép kinh tế đối với Iran sau khi đàm phán đổ vỡ, trong khi các cuộc giao tranh diễn ra không liên tục vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.
Iran tiếp tục tấn công một số tàu tìm cách đi qua eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải này đã trở thành một đòn bẩy quan trọng của Tehran trong cuộc chiến bắt đầu ngày 28/2 sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
Trước đó cùng ngày, Iran tuyên bố đã tấn công một phương tiện không người lái của Mỹ đang tìm cách tiến vào eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quân đội Mỹ bác bỏ thông tin này và gọi đó là “hoàn toàn dối trá”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết một trong ba tàu chở dầu bị lực lượng nước này tấn công là tàu Kylo đã chìm tại vịnh Oman.
Mỹ và Iran nối lại các cuộc tấn công trong tuần qua sau một tháng tương đối yên tĩnh. Eo biển Hormuz và các khu vực dọc bờ biển phía nam Iran một lần nữa trở thành mục tiêu. Ít nhất năm người thiệt mạng trong một đợt oanh kích của Mỹ hồi đầu tuần, khiến sự chú ý trở lại khu vực từng có một trường học bị đánh trúng trong những đợt tấn công mở màn cuộc chiến.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đang áp dụng cách tiếp cận theo hai hướng đối với cuộc xung đột: đáp trả bằng quân sự trước các cuộc tấn công tại eo biển Hormuz, đồng thời nhằm vào những tổ chức tài chính nước ngoài xử lý các giao dịch tiền tệ của Iran.
Tuy nhiên, các lãnh đạo cấp cao mới thuộc phe cứng rắn của Tehran, trong đó có ông Rezaei, phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục đối đầu sau nhiều thập niên chịu các lệnh trừng phạt. Trong nhiều năm qua, Iran đã tìm cách né tránh trừng phạt, kể cả hoạt động phong tỏa các cảng của nước này do Mỹ tiến hành gần đây, qua đó tiếp tục đưa dầu tới khách hàng nhằm giảm bớt sức ép kinh tế ngày càng gia tăng.
Liên quan các cuộc đàm phán đổ vỡ với Mỹ, ông Rezaei bày tỏ sự dè dặt không chỉ đối với Washington mà cả các bên trung gian. Bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran ký vào giữa tháng 6 bắt đầu rạn nứt chỉ sau vài ngày, khi hai bên cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận.
“Chúng tôi từng tin tưởng những người bạn tại Pakistan, Qatar hoặc Oman, cho rằng khi họ đứng ra làm trung gian thì một trong những trách nhiệm của bên trung gian là ngăn chặn nếu một bên vi phạm thỏa thuận”, ông Rezaei nói. “Hiện chúng tôi theo đuổi ngoại giao đi kèm các bảo đảm”.
Eo biển Hormuz giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu, đồng thời được coi là tuyến đường thủy quốc tế trước khi chiến tranh bùng phát.
Ngày 6/9, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết trung bình khoảng 9 triệu thùng dầu được vận chuyển qua eo biển này mỗi ngày, qua đó có thể góp phần giảm áp lực đối với giá năng lượng. Ước tính của ông dường như cao hơn lưu lượng trung bình qua eo biển Hormuz trong 28 ngày trước đó, theo TankerTrackers.com và một số nguồn khác.
Ông Wright nói với CNN rằng, nếu tính cả lượng dầu được vận chuyển qua các đường ống trong khu vực, tổng lưu lượng hiện nay “có thể đạt từ hai phần ba trở lên so với thời điểm trước xung đột”.
Tuy nhiên, dòng chảy này phụ thuộc vào sự hiện diện của hải quân Mỹ để hộ tống các tàu chở dầu và bảo vệ những tàu này trước nguy cơ Iran tấn công. Ông Wright dự đoán các quốc gia khác cuối cùng sẽ tham gia hỗ trợ những nỗ lực của hải quân Mỹ.
Trong khi đó, trả lời phỏng vấn truyền hình nhà nước, ông Rezaei tuyên bố Iran vẫn bán được từ 1 triệu đến 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày, “như thể hoạt động sản xuất và kinh doanh dầu mỏ của Iran vẫn diễn ra bình thường”.
Theo South China Morning Post
