Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 24/9 cho biết Tehran đã chuyển đề xuất tới Mỹ thông qua các bên trung gian và đang chờ phản hồi từ Washington.
Theo đề xuất của Iran, Tehran sẵn sàng mở lại Eo biển Hormuz trong vòng chưa đầy một tuần và bắt đầu đàm phán về chương trình hạt nhân ngay sau đó, với điều kiện Mỹ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran, chấm dứt xung đột trên tất cả các mặt trận, trong đó có Liban, đồng thời giải phóng một phần tài sản của Iran đang bị phong tỏa.
Đề xuất nhằm đẩy nhanh các bước được nêu trong biên bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran ký hồi tháng 6, đặc biệt là đưa hai bên trở lại bàn đàm phán về chương trình hạt nhân sớm hơn so với kế hoạch trước đó.
Theo ông Araghchi, Iran đã đạt được thỏa thuận với Oman về một tuyến hàng hải tạm thời qua Eo biển Hormuz và sẵn sàng đăng ký các nội dung liên quan với Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO).
Ngoại trưởng Iran cho biết ông đã tham vấn Trung Quốc về kế hoạch và nhận được sự ủng hộ của Bắc Kinh.
Phát biểu với báo giới tại New York (Mỹ), ông Araghchi nói: “Chúng tôi đã chuyển một kế hoạch tới Mỹ thông qua các bên trung gian. Nếu một số điều kiện được đáp ứng, eo biển sẽ được mở trong vòng 7 ngày và các cuộc đàm phán sẽ bắt đầu”.
Theo ông, những điều kiện Iran đưa ra không phải yêu cầu mới mà đã được đề cập trong biên bản ghi nhớ ký trước đó.
Nếu được thực hiện, đề xuất không chỉ giúp khôi phục hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz mà còn có thể đẩy nhanh tiến trình đàm phán Mỹ - Iran về chương trình hạt nhân. Theo kế hoạch trước đó, các cuộc đàm phán hạt nhân sẽ chỉ bắt đầu sau 60 ngày.
Ông Araghchi cho biết sẽ ở lại New York trong những ngày cuối tuần để chờ phản hồi từ phía Mỹ.
Trước đó, Saudi Arabia được cho là có thể ủng hộ tuyến hàng hải do Oman và Iran đề xuất, song chưa thực hiện bước đi này. Một trong những vấn đề được nguồn tin đề cập là các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen nhằm vào Saudi Arabia.
Iran cho biết đã kêu gọi Houthi chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia, đồng thời khẳng định Tehran không kiểm soát các quyết định của lực lượng này.
Đề xuất của Iran vẫn còn một số vấn đề cần giải quyết. Tehran yêu cầu chấm dứt xung đột tại Liban, trong khi Israel đang tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào lực lượng Hezbollah. Iran cũng muốn duy trì quyền kiểm soát hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz, trong đó có việc ngăn một số tàu quân sự Mỹ đi qua tuyến đường này.
Các vấn đề khác, như khả năng Oman và Iran thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển, dự kiến được thảo luận ở các giai đoạn sau.
Trong ngày 24/9, Ngoại trưởng Anh Ed Miliband cũng có cuộc gặp với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi tại New York. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa các bộ trưởng Anh và Iran trong một năm.
Tại cuộc gặp, ông Miliband nhấn mạnh Anh ủng hộ tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz và mong muốn tìm kiếm một giải pháp ngoại giao.
Trước đó trong tuần, Ngoại trưởng Iran Araghchi và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đã có cuộc tiếp xúc bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc, thảo luận các điều kiện của Tehran đối với việc mở lại Eo biển Hormuz cũng như tiến độ thực hiện.
Trong bối cảnh căng thẳng tiếp diễn, giá dầu Brent được giao dịch ở mức khoảng 107 USD/thùng trong ngày 24/9.
Trong khi đó, một số quan chức quân sự Iran tiếp tục đưa ra cảnh báo về khả năng xung đột lan rộng. Thiếu tướng Rahim Safavi cảnh báo nếu Mỹ phát động một cuộc chiến mới, một mặt trận mới có thể xuất hiện tại Biển Đỏ và Eo biển Bab el-Mandeb.
Những diễn biến trên cho thấy hoạt động ngoại giao giữa Mỹ và Iran đang tiếp tục được duy trì, song hai bên vẫn còn nhiều khác biệt liên quan đến các điều kiện mở lại Eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân và tình hình xung đột tại khu vực.
Theo The Guardian
