Dù virus tả heo châu Phi không lây sang người, thịt lợn bệnh lại là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và độc tố phát triển, gây ngộ độc cấp tính hoặc nhiễm trùng máu đe dọa tính mạng người dùng.
Cảnh báo này trở nên cấp thiết sau vụ việc Công an Hải Phòng phát hiện 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi (ASF) trong kho một công ty đồ hộp lâu năm hôm 8/1. Cơ quan chức năng xác định doanh nghiệp này đã chế biến hai tấn thịt bệnh thành phẩm. Lực lượng làm nhiệm vụ tiêu hủy toàn bộ tang vật, đồng thời khởi tố, bắt tạm giam 9 người liên quan về hành vi vi phạm quy định an toàn thực phẩm.
Bác sĩ Lê Văn Thiệu, Khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết ASF là căn bệnh do virus thuộc họ Asfarviridae gây ra với cấu trúc bền vững và khả năng tồn tại lâu dài trong môi trường cũng như các sản phẩm thịt chế biến. Dù không trực tiếp lây bệnh cho người nhưng thịt từ lợn mắc ASF thực chất là mô bệnh lý chứa nhiều vi khuẩn nguy hiểm như liên cầu lợn cùng các độc tố bền nhiệt có khả năng gây ngộ độc nặng và suy đa cơ quan.
Việc tiêu thụ loại thịt này dù đã qua xử lý nhiệt vẫn tiềm ẩn nguy cơ viêm tiêu hóa kéo dài và tổn thương tiền ung thư do các thành phần độc hại của vi khuẩn vẫn có thể tồn lưu. Vì vậy theo khuyến cáo của WHO và FAO thì toàn bộ thịt heo từ nguồn bệnh phải được tiêu hủy sinh học và tuyệt đối không được phép đưa vào chuỗi thực phẩm để đảm bảo an toàn tính mạng cho cộng đồng.
"Dù quy trình sản xuất đồ hộp, pate thường gia nhiệt ở 100 độ C, nhiệt độ này không thể phá hủy hoàn toàn các độc tố như histamine, endotoxin hay mycotoxin sinh ra từ thịt ôi thiu, lợn chết", ông Thịnh nói.
Còn PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), chỉ ra rủi ro kép khi lợn mắc tả châu Phi thường suy giảm đề kháng nghiêm trọng, dễ bội nhiễm thêm các bệnh tai xanh, thương hàn, cúm. Trong môi trường thịt bệnh, các vi khuẩn Salmonella, E.coli, Listeria hay ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây sinh sôi mạnh mẽ. Những tác nhân này tấn công hệ tiêu hóa, gây tiêu chảy, sốt cao, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai.
Một mối nguy khác là khuẩn liên cầu lợn (Streptococcus suis). Vi khuẩn này có thể xâm nhập cơ thể qua vết xước trên da trong quá trình chế biến hoặc qua đường ăn uống, gây viêm màng não, nhiễm trùng máu. Người bệnh phải đối diện chi phí điều trị tốn kém, phải lọc máu, thở máy và chịu di chứng nặng nề.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên lưu ý chỉ mua thịt lợn tại các địa chỉ uy tín, có kiểm dịch rõ ràng để đảm bảo an toàn thực phẩm. Không mua thịt có màu tái nhợt, bầm tím, bị chảy nước, có mùi hôi tanh hoặc bề mặt da xuất hiện nhiều nốt xuất huyết.
Thịt lợn tươi thường có đặc điểm khô ráo, màu đỏ hồng hoặc đỏ đậm, phần mỡ chắc, tỏa mùi tự nhiên. Khi sờ vào, thịt không bị dính tay và không để lại dấu vết lạ. Khi luộc chín, nước thịt thường trong, thơm, có lớp váng mỡ nổi rõ trên bề mặt.
Thịt lợn luôn phải được nấu chín kỹ, không nên ăn tái hay sử dụng các món sống như nem chua, tiết canh, gỏi thịt để phòng tránh nguy cơ nhiễm bệnh. Trong quá trình chế biến, người nội trợ cần rửa tay sạch sẽ, dùng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín để ngăn lây nhiễm chéo.
