Lặng lẽ phía sau niềm vui ấy là hình ảnh cô đỡ thôn bản - những người phụ nữ âm thầm đi qua dốc cao, rừng sâu, mang theo kiến thức, trách nhiệm và tấm lòng nhân hậu, gìn giữ sức khỏe cho mẹ và bé, “dệt” những mùa xuân bình yên.
Nơi vùng cao Pờ Sì Ngài, xã Bản Xèo, cô đỡ Thào Thị Pà, dân tộc Mông đã gắn bó với bản làng bằng cả trách nhiệm và tấm lòng yêu thương. Người phụ nữ thân hình nhỏ nhắn, nước da rám nắng, đôi tay chai sần quen việc ruộng nương. Trong bộ váy áo truyền thống, chị bước đi thoăn thoắt, dáng nhanh nhẹn, ánh mắt hiền hậu, ánh lên sự ân cần. Trên vai chị thường là chiếc túi nhỏ đựng sổ theo dõi, dụng cụ y tế cần thiết - hành trang quen thuộc của cô đỡ đã gắn bó với từng nếp nhà.
Gần 15 năm trước, sau khi hoàn thành khóa đào tạo, chị Pà trở về địa phương nhận nhiệm vụ làm cô đỡ kiêm y tế thôn bản. Thời điểm ấy, giao thông cách trở, đường mòn cheo leo, mùa mưa trơn trượt, mùa đông sương mù dày đặc. Việc tiếp cận dịch vụ y tế đối với phụ nữ mang thai là điều không dễ dàng. Sinh con tại nhà vẫn là lựa chọn phổ biến của nhiều gia đình, tiềm ẩn không ít rủi ro cho cả mẹ và bé.
Không chỉ đối mặt với địa hình khắc nghiệt, chị Pà còn phải vượt qua rào cản lớn từ nhận thức và tập quán lâu đời của người dân. Nhiều người vẫn tin rằng sinh nở là chuyện tự nhiên, chỉ cần dựa vào kinh nghiệm truyền lại từ đời trước. Trước thực tế ấy, chị Pà chọn cách kiên trì tuyên truyền, thuyết phục bằng sự tận tâm và trách nhiệm.. Chị đi bộ đến từng gia đình, thăm hỏi, trò chuyện, hướng dẫn cách chăm sóc thai kỳ, giải thích lợi ích của việc khám thai định kỳ và sinh con tại cơ sở y tế. Có những buổi tuyên truyền diễn ra bên bếp lửa kéo dài đến tối muộn, tất cả đều xuất phát từ mong muốn giúp người dân hiểu và thay đổi vì sự an toàn của chính mình.
Những nỗ lực thầm lặng của chị Pà dần mang lại kết quả. Từ chỗ rất ít phụ nữ đi khám thai, đến nay phần lớn chị em trong thôn đã chủ động tiếp cận dịch vụ y tế. Ở Pờ Sì Ngài, 80% phụ nữ mang thai đã đi khám thai định kỳ, 70% ca sinh nở có cán bộ y tế hỗ trợ và 90% bà mẹ, trẻ sơ sinh được chăm sóc sau sinh. Mỗi con số thống kê không chỉ phản ánh sự thay đổi về nhận thức của người dân, còn là minh chứng cho sự bền bỉ, tận tâm của cô đỡ thôn bản Thào Thị Pà.
Hiện nay, chị Pà đang kiêm nhiệm thêm công việc y tế thôn bản, trở thành “cầu nối” giữa trạm y tế xã và từng hộ dân trong thôn. Chị nắm bắt tình hình sức khỏe của người dân, hướng dẫn cách giữ vệ sinh môi trường, tiêm chủng mở rộng, theo dõi tăng trưởng của trẻ em. Những ngày giao mùa, chị chủ động tuyên truyền biện pháp phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm. Khi có người ốm đau, chị kịp thời hướng dẫn người dân đi khám tại trạm, không cúng bái, uống thuốc lá rừng. Những kiến thức y tế vốn khô khan được chị chuyển tải bằng tiếng địa phương gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc Mông.
Điều đáng quý ở chị Pà là sự kiên trì và trách nhiệm. Đối với chị, làm cô đỡ, y tế thôn bản không chỉ là nhiệm vụ được giao mà còn là sự gắn bó với bản làng. Dù phụ cấp còn hạn chế, điều kiện đi lại khó khăn, chị vẫn cần mẫn với công việc, từ ghi chép sổ sách, thống kê, giao ban với trạm y tế, đến việc trực tiếp hướng dẫn người dân thay đổi thói quen sinh hoạt để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Nhờ sự đồng hành bền bỉ ấy, nhận thức của người dân Pờ Sì Ngài về chăm sóc sức khỏe được nâng lên. Người dân chủ động phòng bệnh, tiêm chủng, khám, chữa bệnh; phụ nữ mang thai và trẻ em được quan tâm, theo dõi thường xuyên.
Trong chương trình “Lễ phát động làm mẹ an toàn” năm 2025, chị Thào Thị Pà được vinh danh là cô đỡ có thành tích tiêu biểu trong công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại cộng đồng. Sự ghi nhận ấy không chỉ là phần thưởng cho nỗ lực không ngừng của chị, còn là sự trân trọng đối với đội ngũ cô đỡ thôn bản đang ngày đêm bám bản, bám dân nơi vùng cao.
Từ sự đóng góp của đội ngũ cô đỡ thôn bản, công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại tỉnh Lào Cai đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ. Năm 2025, tỷ lệ phụ nữ được khám thai từ 4 lần trở lên trong 3 kỳ thai đã tăng từ 56,4% năm 2021 lên 81,3%; tỷ lệ phụ nữ sinh con có cán bộ y tế được đào tạo kỹ năng đạt 91,8%; tỷ lệ phụ nữ được chăm sóc sau sinh trong 6 tuần đầu đạt 87,3%.
Ông Lục Hậu Giang - Phó Giám đốc Sở Y tế chia sẻ: Với lợi thế gần gũi cộng đồng, am hiểu ngôn ngữ, phong tục, tập quán, cô đỡ thôn bản đã và đang trở thành “cầu nối” tin cậy giữa người dân và cơ sở y tế. Họ trực tiếp thăm khám, hỗ trợ phụ nữ mang thai, kịp thời đỡ đẻ thường, đồng thời tuyên truyền, vận động người dân đến sinh tại cơ sở y tế. Nhờ vậy, tỷ lệ sinh tại nhà giảm rõ rệt, tai biến sản khoa được hạn chế, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe sinh sản, đặc biệt ở những vùng sâu, vùng xa của tỉnh.
Xuân mới lại về, sắc hoa rừng rực rỡ khoe hương trên khắp nẻo đường, những ngôi nhà nhỏ thêm ấm bởi tiếng cười trẻ thơ. Ở nơi ấy, cô đỡ thôn bản như chị Thào Thị Pà vẫn lặng lẽ đồng hành với người dân, mang đến những mùa xuân yên lành cho bản làng.
