Mở đầu phiên làm việc thứ nhất, Đại hội đã bầu Đoàn Chủ tịch, Đoàn thư ký Đại hội, Ban Thẩm tra tư cách đại biểu; thông qua chương trình, quy chế Đại hội; thẩm tra tư cách đại biểu; nghe tờ trình Báo cáo chính trị, tóm tắt Báo cáo kiểm điểm của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn khóa XII, Báo cáo sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đoàn.
Phát biểu ý kiến tại phiên làm việc, đồng chí Bùi Quang Huy, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn cho biết: Đại hội có nhiệm vụ tổng kết, đánh giá kết quả công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhiệm kỳ 2022-2026; đề ra các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhiệm kỳ 2026-2031; thảo luận, cho ý kiến sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; bầu Ban Chấp hành Trung ương Đoàn khóa XIII.
Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội có tiêu đề “Tự hào, vững tin theo Đảng, tuổi trẻ Việt Nam xây hoài bão lớn, chung sức, đồng lòng, tiên phong, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”; tập trung đánh giá toàn diện, khách quan kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII; thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm và xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhiệm kỳ 2026-2031.
Dự thảo cũng xác định 13 chỉ tiêu trọng tâm, bám sát các nhiệm vụ chính trị của đất nước trong giai đoạn tới; dễ kiểm đếm, đo lường, đánh giá kết quả thực hiện; cùng với đó là 5 nhiệm vụ đột phá và 7 đề án trọng điểm trong nhiệm kỳ.
Cùng với đó, trong dự thảo Báo cáo chính trị là xác lập phong trào hành động cách mạng và chương trình hỗ trợ thanh niên. Trên cơ sở nghiên cứu, tổng kết lý luận và thực tiễn của các kỳ Đại hội trước đó, dự kiến sẽ trình xin ý kiến Đại hội để triển khai trong toàn Đoàn phong trào “Tuổi trẻ Việt Nam tiên phong trong kỷ nguyên mới” với 5 nội hàm.
5 nội hàm gồm: Tiên phong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Tiên phong khởi nghiệp lập nghiệp, phát triển kinh tế đất nước; Tiên phong hội nhập quốc tế; Tiên phong trong các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng; Tiên phong tham gia bảo vệ Tổ quốc và an ninh trật tự trên địa bàn; cùng chương trình “Phát triển toàn diện thanh niên Việt Nam” trên 3 nhóm lĩnh vực lớn gồm học tập, rèn luyện, phát triển thể chất và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần.
Khẩu hiệu hành động của Đại hội có 4 thành tố, phản ánh 4 đặc trưng của thanh niên và yêu cầu đối với thanh niên trong kỷ nguyên mới của dân tộc, bám sát phương châm hành động Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra cho thanh niên trong bài viết “Thanh niên với tương lai đất nước”: “Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai”.
Đọc báo cáo thẩm tra tư cách đại biểu, đồng chí Bùi Minh Tuấn, Trưởng Ban Công tác Đoàn thông tin: Tổng số đại biểu dự Đại hội là 791 người. Trong đó, có 91 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn khóa XII (chiếm 11,5%); 660 đại biểu do các tỉnh, thành Đoàn và Đoàn trực thuộc bầu (chiếm 83,5%); 40 đại biểu được chỉ định (chiếm 5%).
Về cơ cấu giới tính, có 475 đại biểu nam (chiếm 60,05%), 316 đại biểu nữ (chiếm 39,95%); 144 đại biểu là người dân tộc thiểu số (chiếm 18%). Độ tuổi bình quân của các đại biểu là 31,68 tuổi.
Trình bày tóm tắt Báo cáo chính trị trước Đại hội, đồng chí Nguyễn Minh Triết, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam nêu rõ: Mục tiêu nhiệm kỳ 2026-2031 là xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh toàn diện, thực sự là đội dự bị tin cậy của Đảng, lực lượng xung kích cách mạng, trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên; đại diện chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tuổi trẻ; đổi mới và nâng cao chất lượng nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn gắn với mục tiêu phát triển của đất nước.
Trước đó, sáng cùng ngày, các đại biểu đã vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh; dâng hương tại Đài tưởng niệm các Anh hùng, liệt sĩ Bắc Sơn.
