Dòng họ không chỉ là mối liên kết huyết thống mà còn là một thiết chế xã hội có sức ảnh hưởng sâu rộng đến nhận thức, hành vi của mỗi thành viên trong dòng họ. Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tiếng nói của trưởng họ, người cao tuổi, người có uy tín luôn có sức thuyết phục đặc biệt trong việc giáo dục truyền thống, định hướng lối sống và khơi dậy tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.
Dòng họ Sa ở xã Cát Thịnh là một điển hình. Với hơn 70 hộ gia đình nhưng có tới 68 đảng viên, dòng họ Sa từ lâu đã trở thành niềm tự hào của địa phương về truyền thống cách mạng và tinh thần phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trong những năm tháng đấu tranh giải phóng dân tộc, nhiều người con của dòng họ Sa đã sớm giác ngộ cách mạng, tham gia kháng chiến, đóng góp cho sự nghiệp giành độc lập, tự do của dân tộc. Những tấm gương ấy được các thế hệ đi trước gìn giữ, truyền lại cho con cháu như một phần của gia phong.
Ông Sa Quang Phụng, Trưởng Ban đại diện dòng họ Sa xã Cát Thịnh cho biết: “Dòng họ đã xây dựng quy ước, trong đó nêu rõ trách nhiệm của ông bà, cha mẹ và con cháu trong việc học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, xây dựng lý tưởng sống và khát vọng vươn lên”.
Trong các cuộc họp dòng họ, ngày giỗ tổ hay những dịp gặp mặt đầu xuân, câu chuyện về truyền thống cách mạng, trách nhiệm của người đảng viên và nghĩa vụ đóng góp cho quê hương luôn được nhắc lại. Không chỉ giáo dục bằng lời nói, các đảng viên trong dòng họ còn nêu gương bằng hành động thông qua phát triển kinh tế, tham gia công tác xã hội và các phong trào ở địa phương.
Từ môi trường ấy, nhiều đoàn viên, thanh niên đã hình thành ý thức phấn đấu một cách tự giác. Những cá nhân năng nổ, có trách nhiệm với cộng đồng được động viên tham gia các tổ chức đoàn thể, tích cực tham gia các phong trào tại địa phương, trở thành nguồn quần chúng ưu tú để chi bộ theo dõi, bồi dưỡng.
Từ nhỏ, tôi đã được gia đình và dòng họ giáo dục phải sống có lý tưởng, có trách nhiệm. Sự động viên, định hướng cùng những tấm gương của các thế hệ ông cha đã giúp tôi xác định rõ mục tiêu phấn đấu trở thành đảng viên. Từ đó, tôi không ngừng học tập, rèn luyện để xứng đáng với sự tin tưởng của gia đình và tập thể.
Thực tế cho thấy, khó khăn lớn nhất trong công tác phát triển đảng viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số là tạo được nguồn quần chúng ưu tú đủ phẩm chất, năng lực và khát vọng cống hiến để giới thiệu cho Đảng xem xét.
Trong quá trình đó, bên cạnh vai trò của các tổ chức đoàn thể và cấp ủy cơ sở, dòng họ đang trở thành lực lượng quan trọng trong việc phát hiện, động viên và đồng hành với lớp trẻ trên con đường phấn đấu.
Tại xã Mù Cang Chải, nơi có 15 dòng họ chính sinh sống, nhiều dòng họ đã tích cực duy trì các hoạt động khuyến học, khuyến tài, giáo dục truyền thống, vận động con cháu tham gia các phong trào thi đua yêu nước và xây dựng đời sống văn hóa. Đây cũng là môi trường thuận lợi để phát hiện sớm những nhân tố tích cực giới thiệu cho tổ chức đảng xem xét, bồi dưỡng.
Ông Khang A Cu - Bí thư Chi bộ thôn Chế Cu Nha cho biết: “Những quần chúng được giới thiệu từ dòng họ thường có quá trình phấn đấu rèn luyện rõ ràng nên thuận lợi hơn trong quá trình xem xét kết nạp”.
Từ đầu năm đến nay, xã Mù Cang Chải có 12 quần chúng được kết nạp Đảng, trong đó, 83% là đồng bào dân tộc thiểu số, phần lớn là con em các dòng họ trên địa bàn.
Theo ông Trịnh Thế Bình - Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Đảng ủy xã Mù Cang Chải, đối với đồng bào dân tộc thiểu số, việc trong gia đình, dòng họ có nhiều người được đứng trong hàng ngũ của Đảng luôn là niềm tự hào rất lớn. Từ niềm tự hào đó, nhiều dòng họ chủ động giáo dục con cháu về lý tưởng cách mạng, động viên thế hệ trẻ tham gia công tác xã hội, phấn đấu trở thành đảng viên. Đây cũng là một trong những yếu tố tạo nên phong trào thi đua tích cực, lành mạnh giữa các dòng họ.
Khác với những hình thức tuyên truyền mang tính thời điểm, sự giáo dục từ gia đình và dòng họ diễn ra thường xuyên, bền bỉ. Hiện nay, nhiều địa phương cũng đang khuyến khích các dòng họ xây dựng quy ước về khuyến học, khuyến tài, giữ gìn bản sắc văn hóa, chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trở thành kênh hữu ích để tạo nguồn đảng viên chất lượng cho các chi bộ.
Đến hết tháng 5/2026, toàn tỉnh đã kết nạp 2.130 đảng viên mới, đạt 58,6% kế hoạch năm. Trong kết quả đó có sự đóng góp thầm lặng và bền bỉ của các gia đình, dòng họ ở khắp các bản làng vùng cao.
Phát triển đảng viên là nhiệm vụ thường xuyên nhằm bảo đảm sức sống và sự kế thừa của Đảng. Bởi vậy, khi mỗi gia đình, dòng họ trở thành một "vườn ươm" quần chúng ưu tú, khi những đảng viên đi trước có trách nhiệm dìu dắt thế hệ trẻ, việc tạo nguồn cho Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ không còn là nhiệm vụ khó khăn.
