Đọc Di chúc, cảm nhận cách ứng xử của một nhà văn hóa lớn

Thời điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu viết Di chúc (tháng 5/1965), cách mạng Việt Nam đang đứng trước những thử thách vô cùng to lớn: Ngày 7/2/1965, đế quốc Mỹ dùng không quân mở chiến dịch “Mũi lao lửa” và từ ngày 2/3/1965, Mỹ ném bom liên tục, ác liệt hơn gọi là “sấm rền” đánh phá liên tục miền Bắc Việt Nam, mở đầu cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân đối với miền Bắc.

Ở miền Nam, ngày 8/3/1965, Mỹ đưa đơn vị chiến đấu đầu tiên của quân đội Hoa Kỳ gồm 3.500 lính thủy đánh bộ đổ bộ lên Đà Nẵng và Chu Lai, bắt đầu tiến hành cuộc Chiến tranh cục bộ.

Trên bình diện quốc tế, sự vận động, phát triển của phong trào cộng sản quốc tế đã làm nảy sinh sự bất đồng giữa các nước trong phe xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là giữa hai nước lớn Liên Xô và Trung Quốc. Những bất đồng này đã ít nhiều ảnh hưởng đến sự đồng tình, ủng hộ về vật chất và tinh thần của các nước anh em cho cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam. Thực tế này đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến trong Di chúc, Người đã tiên liệu được sự khó khăn, gian khổ, lâu dài của cuộc kháng chiến chống Mỹ nhưng Người khẳng định giải phóng hoàn toàn miền Nam và thống nhất đất nước là một tất yếu, dù phải kéo dài, dù có thể ta phải hy sinh thêm nhiều của, nhiều người nữa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta những di sản tư tưởng cao quý, nổi bật trong đó là phong cách lãnh đạo của Người. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta những di sản tư tưởng cao quý, nổi bật trong đó là phong cách lãnh đạo của Người. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Khát vọng và niềm tin tất thắng của Lãnh tụ Hồ Chí Minh về cuộc chiến đấu chính nghĩa của nhân dân Việt Nam còn được thể hiện việc Người hoạch định cụ thể về một chương trình hành động của toàn Đảng, toàn dân về công cuộc xây dựng đất nước sau chiến tranh với những chỉ dẫn về quản lý xã hội, về xây dựng văn hóa mới trong xã hội xã hội chủ nghĩa, về mục tiêu chủ nghĩa xã hội mà nước ta hướng tới... Trong đó, những đề nghị của Người về miễn thuế nông nghiệp 1 năm, để “đồng bào hỉ hả, mát dạ, mát lòng, thêm phấn khởi, đẩy mạnh sản xuất”; về xây dựng lại thành phố, làng mạc; về xây dựng những vườn hoa, bia tưởng niệm các liệt sĩ, “để đời đời giáo dục tinh thần yêu nước cho nhân dân ta”... thực sự thiết thực, cụ thể, đầy tính nhân văn.

Vẫn là Hồ Chí Minh – một con Người đầy bao dung nhân ái, đã dành tình thương yêu cho hết thảy mọi người: Từ những người đã hy sinh một phần xương máu cho công cuộc kháng chiến, là cha mẹ, vợ con thương binh, liệt sĩ, là bà con nông dân, là thanh niên, phụ nữ…; Người lo cho hiện tại, lo đào tạo cho tương lai...

Trong ứng xử, Chủ tịch Hồ Chí Minh chú trọng trước hết phải biết tự ứng xử. Khiêm nhường, chu đáo, cẩn thận, với mình thì nghiêm, với người thì rộng lòng khoan thứ. Mặc dù uy tín rất cao, có khả năng thu hút, tập hợp quần chúng rất lớn, được toàn dân suy tôn là "Cha già của dân tộc" nhưng không bao giờ Chủ tịch Hồ Chí Minh xem mình đứng cao hơn nhân dân. Người tự cho mình là "người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận", là "người đày tớ trung thành của đồng bào". Lúc sinh thời, nhận được thư, quà chúc mừng của nhân dân, dù bận trăm công nghìn việc, Người vẫn tự tay viết thư trả lời, cảm ơn một cách thân tình, chu đáo, nêu một tấm gương ứng xử rất văn hóa, đầy khiêm nhường và kính trọng đối với nhân dân. Cho nên, cũng dễ hiểu tại sao khi phần mở đầu Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cố chọn một cách “vào đề” phù hợp nhất để nói điều mà toàn dân và cả chính bản thân Người không ai muốn: “...tôi để lại mấy lời này, chỉ nói tóm tắt vài việc thôi, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước và đồng chí trong Đảng khỏi cảm thấy đột ngột”. Một đoạn mở đầu đơn giản, độc đáo, đậm chất nhân văn và có sức thuyết phục cao, làm lay động lòng người.

Người “có ý định đến ngày đó” sẽ đi khắp hai miền Nam Bắc chúc mừng đồng bào và chiến sĩ cả nước, và thay mặt nhân dân Việt Nam “đi thăm và cảm ơn” bè bạn quốc tế đã “tận tình ủng hộ và giúp đỡ” cuộc kháng chiến của nhân dân ta. Đó chính là phép xử thế của một nhà văn hóa lớn, thể hiện tư cách rất đúng đắn của vị lãnh tụ Đảng cầm quyền, thấu hiểu được vai trò của sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và sức mạnh thời đại; thấu hiểu được vai trò của nhân dân, là gốc, là chủ thể của sự nghiệp cách mạng, xây dựng và đổi mới đất nước.

Khiêm nhường trong vị thế một nguyên thủ quốc gia, một Hồ Chí Minh cũng rất giản dị trên cương vị một lãnh tụ của nhân dân Việt Nam. Phút cuối của đời mình, sau khi dành tâm tư, tình cảm cho Đảng, cho dân, cho phong trào cách mạng thế giới, ung dung và thư thái, Hồ Chí Minh để lại mấy dòng cuối cùng trong Di chúc để viết về việc riêng của mình. Người dùng đến 8 từ “phục vụ”, không hề dùng một từ nào biểu đạt rằng mình là người lãnh đạo, hay đứng cao hơn mọi người. Và niềm nuối tiếc duy nhất của Người không phải vì không được sống lâu hơn như lẽ thường tình, như mục đích thụ hưởng mà “chỉ tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa”.

Kỷ niệm 55 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, càng tìm hiểu, nghiên cứu văn kiện đặc biệt này, càng khẳng định rằng, bao giờ và ở đâu, vẫn luôn ngời sáng tấm gương Hồ Chí Minh – tấm gương của đạo đức cách mạng, chí công vô tư; tấm gương của một con người vĩ đại mà khiêm nhường hết mực.

Học và làm theo Bác, mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi tổ chức đảng tự soi rọi lại mình; phấn đấu xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, lãnh đạo khối đại đoàn kết toàn dân “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh” như ý nguyện của Người.

Theo Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Phúc Khánh sinh hoạt chuyên đề về thực hành “Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư”

Phúc Khánh sinh hoạt chuyên đề về thực hành “Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư”

Nhân dịp kỷ niệm 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (05/6/1911 - 05/6/2026) và 78 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi thi đua ái quốc” (11/6/1948 - 11/6/2026), chiều 11/6, Đảng bộ Các cơ quan Đảng xã Phúc Khánh tổ chức sinh hoạt chuyên đề quý II/2026 về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với nội dung trọng tâm là thực hành “Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư”.

Trưởng thôn 29 tuổi "cầm tay chỉ việc" giúp dân thoát nghèo ở Y Tý

Trưởng thôn 29 tuổi "cầm tay chỉ việc" giúp dân thoát nghèo ở Y Tý

Sinh năm 1997, anh Vàng A Sáu đã có 6 năm được người dân thôn Hồng Ngài, xã Y Tý tín nhiệm bầu làm trưởng thôn. Trách nhiệm, tiên phong và nhạy bén với tư duy kinh tế mới, người đảng viên trẻ tuổi này đang phát huy vai trò cánh chim đầu đàn, lan toả và góp phần thúc đẩy phong trào xoá nghèo, làm giàu ở địa phương.

“Địa chỉ đỏ” giáo dục chính trị của bộ đội biên phòng

“Địa chỉ đỏ” giáo dục chính trị của bộ đội biên phòng

Tại các đồn biên phòng trên tuyến biên giới Lào Cai, có một nơi rất đặc biệt, luôn được cán bộ, chiến sĩ trân trọng, đó là Hội trường Hồ Chí Minh tại các đồn biên phòng. Đây chính là “địa chỉ đỏ” giáo dục chính trị, tư tưởng, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, hun đúc tinh thần yêu nước và ý thức trách nhiệm bảo vệ biên cương Tổ quốc cho cán bộ, chiến sĩ mang quân hàm xanh mỗi ngày.

Học Bác từ những việc làm cụ thể

Học Bác từ những việc làm cụ thể

Ghi nhớ lời dạy của Bác: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, thời gian qua, việc học và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tại các địa phương trong tỉnh đã được các cán bộ, đảng viên cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, trách nhiệm với Nhân dân.

Gương sáng ở bản Chao

Gương sáng ở bản Chao

Cựu chiến binh Nguyễn Hồng Quang, bản Chao, xã Việt Hồng, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Việt Hồng, thương binh hạng 4/4, luôn gương mẫu đi đầu trong các phong trào, tích cực đóng góp xây dựng quê hương. Với hướng đi phát triển kinh tế đồi rừng, trồng tre măng Bát độ, ông không chỉ nâng cao thu nhập cho gia đình, còn tạo động lực để người dân địa phương cùng vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Cô giáo Nguyễn Thị Thu Hiền và hành trình đổi mới dạy Ngữ văn

Cô giáo Nguyễn Thị Thu Hiền và hành trình đổi mới dạy Ngữ văn

Tận tâm trong từng bài giảng, sáng tạo trong phương pháp truyền thụ và liên tục gặt hái “quả ngọt” với giải nhất, nhì, ba trong các kỳ thi học sinh giỏi qua nhiều năm. Đó là chân dung về cô giáo Nguyễn Thị Thu Hiền, trường THCS Lê Hồng Phong xã Lục Yên. Việc học tập và làm theo lời Bác đã được cụ thể hóa bằng chính nỗ lực đổi mới mỗi ngày, để mỗi tiết học Văn không chỉ là nơi truyền thụ kiến thức, mà còn là hành trình đánh thức tâm hồn và khơi dậy tình yêu văn học trong mỗi học sinh.

Công ty Điện lực Lào Cai tích cực tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Công ty Điện lực Lào Cai tích cực tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Thời gian qua, Công ty Điện lực Lào Cai đã làm tốt công tác truyền thông, trong đó, tích cực tham gia triển khai thực hiện Nghị quyết 35 - NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị, không để xảy ra “khoảng trống thông tin” nhằm hạn chế các luồng thông tin sai lệch len lỏi, dẫn dắt dư luận theo chiều hướng tiêu cực.

Gần dân bằng những việc làm thiết thực

Gần dân bằng những việc làm thiết thực

Giữa những bản làng còn nhiều khó khăn ở vùng cao Lào Cai, những việc làm lặng thầm nhưng đầy trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đang từng ngày vun đắp niềm tin trong cộng đồng. Không chỉ giữ gìn an ninh, trật tự, các cán bộ, chiến sĩ còn trở thành những người bạn gần gũi của người dân thông qua các mô hình "dân vận khéo" giàu tính nhân văn.

Đắk Pét - chiến công dâng Bác giữa đại ngàn Tây Nguyên

Đắk Pét - chiến công dâng Bác giữa đại ngàn Tây Nguyên

Những ngày này hơn 50 năm trước, giữa đại ngàn Tây Nguyên, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 66, Quân đoàn 3 cùng với các đơn vị bạn nhận lệnh tiêu diệt mục tiêu Đắk Pét, một trong những căn cứ khó đánh chiếm nhất của Nguỵ trên mặt trận Tây Nguyên. Cán bộ, chiến sĩ toàn đơn vị đều thể hiện tinh thần đoàn kết, quyết tâm cao, chủ động khắc phục khó khăn, phát huy mưu trí, dũng cảm, sẵn sàng chiến đấu và lập công dâng lên ngày sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh 19/5/1890 - 19/5/1974.

Những "hạt nhân" tiên phong trong kỷ nguyên số và sáng tạo khoa học

Những "hạt nhân" tiên phong trong kỷ nguyên số và sáng tạo khoa học

Với sức trẻ, trí tuệ và sự nhạy bén, thế hệ thanh niên Lào Cai đang khẳng định vai trò nòng cốt trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia. Không dừng lại ở khẩu hiệu, họ đã hiện thực hóa khát vọng cống hiến bằng những sáng kiến khoa học - kỹ thuật thiết thực, góp phần thay đổi diện mạo quê hương.

Lời Bác dặn thắp sáng vùng biên ải

Lời Bác dặn thắp sáng vùng biên ải

Trong lần lên thăm Lào Cai tháng 9 năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn cán bộ và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh: “Tất cả các dân tộc đều phải đoàn kết chặt chẽ, thương yêu giúp đỡ nhau như anh em ruột thịt”. Bác mong muốn “... đồng bào, bộ đội và cán bộ tỉnh ta cố gắng thi đua làm cho tỉnh nhà ngày càng thêm phồn thịnh và sung sướng”.

Đảng ủy xã Mù Cang Chải dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ATK Định Hóa

Đảng ủy xã Mù Cang Chải dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ATK Định Hóa

Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), sáng 18/5, Đảng ủy xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai tổ chức đoàn công tác đến dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt An toàn khu (ATK) Định Hóa, đèo De, xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên.

Lào Cai: Đông đảo cán bộ, Nhân dân dâng hương tưởng niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Lào Cai: Đông đảo cán bộ, Nhân dân dâng hương tưởng niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), tại Khu Di tích lịch sử Quốc gia - Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (phường Lào Cai), đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân trong tỉnh đã đến dâng hoa, dâng hương, bày tỏ lòng thành kính và biết ơn sâu sắc đối với công lao to lớn của Người.

Ký ức ngày gánh gạo nuôi quân

Ký ức ngày gánh gạo nuôi quân

Ngoài những trai tráng xung phong ra trận, tại nhiều làng, bản ở Lào Cai cách đây hơn 70 năm, thanh niên không kể gái, trai đồng loạt tình nguyện tham gia lực lượng dân công hỏa tuyến, vận chuyển lương thực, vũ khí, khí tài phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong số họ, nhiều người nay đã khuất; những người còn sống cũng đều đã ở tuổi ngoài 90, thậm chí gần 100 tuổi.

fb yt zl tw