Đọc Di chúc, cảm nhận cách ứng xử của một nhà văn hóa lớn

Thời điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu viết Di chúc (tháng 5/1965), cách mạng Việt Nam đang đứng trước những thử thách vô cùng to lớn: Ngày 7/2/1965, đế quốc Mỹ dùng không quân mở chiến dịch “Mũi lao lửa” và từ ngày 2/3/1965, Mỹ ném bom liên tục, ác liệt hơn gọi là “sấm rền” đánh phá liên tục miền Bắc Việt Nam, mở đầu cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân đối với miền Bắc.

Ở miền Nam, ngày 8/3/1965, Mỹ đưa đơn vị chiến đấu đầu tiên của quân đội Hoa Kỳ gồm 3.500 lính thủy đánh bộ đổ bộ lên Đà Nẵng và Chu Lai, bắt đầu tiến hành cuộc Chiến tranh cục bộ.

Trên bình diện quốc tế, sự vận động, phát triển của phong trào cộng sản quốc tế đã làm nảy sinh sự bất đồng giữa các nước trong phe xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là giữa hai nước lớn Liên Xô và Trung Quốc. Những bất đồng này đã ít nhiều ảnh hưởng đến sự đồng tình, ủng hộ về vật chất và tinh thần của các nước anh em cho cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam. Thực tế này đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến trong Di chúc, Người đã tiên liệu được sự khó khăn, gian khổ, lâu dài của cuộc kháng chiến chống Mỹ nhưng Người khẳng định giải phóng hoàn toàn miền Nam và thống nhất đất nước là một tất yếu, dù phải kéo dài, dù có thể ta phải hy sinh thêm nhiều của, nhiều người nữa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta những di sản tư tưởng cao quý, nổi bật trong đó là phong cách lãnh đạo của Người. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta những di sản tư tưởng cao quý, nổi bật trong đó là phong cách lãnh đạo của Người. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Khát vọng và niềm tin tất thắng của Lãnh tụ Hồ Chí Minh về cuộc chiến đấu chính nghĩa của nhân dân Việt Nam còn được thể hiện việc Người hoạch định cụ thể về một chương trình hành động của toàn Đảng, toàn dân về công cuộc xây dựng đất nước sau chiến tranh với những chỉ dẫn về quản lý xã hội, về xây dựng văn hóa mới trong xã hội xã hội chủ nghĩa, về mục tiêu chủ nghĩa xã hội mà nước ta hướng tới... Trong đó, những đề nghị của Người về miễn thuế nông nghiệp 1 năm, để “đồng bào hỉ hả, mát dạ, mát lòng, thêm phấn khởi, đẩy mạnh sản xuất”; về xây dựng lại thành phố, làng mạc; về xây dựng những vườn hoa, bia tưởng niệm các liệt sĩ, “để đời đời giáo dục tinh thần yêu nước cho nhân dân ta”... thực sự thiết thực, cụ thể, đầy tính nhân văn.

Vẫn là Hồ Chí Minh – một con Người đầy bao dung nhân ái, đã dành tình thương yêu cho hết thảy mọi người: Từ những người đã hy sinh một phần xương máu cho công cuộc kháng chiến, là cha mẹ, vợ con thương binh, liệt sĩ, là bà con nông dân, là thanh niên, phụ nữ…; Người lo cho hiện tại, lo đào tạo cho tương lai...

Trong ứng xử, Chủ tịch Hồ Chí Minh chú trọng trước hết phải biết tự ứng xử. Khiêm nhường, chu đáo, cẩn thận, với mình thì nghiêm, với người thì rộng lòng khoan thứ. Mặc dù uy tín rất cao, có khả năng thu hút, tập hợp quần chúng rất lớn, được toàn dân suy tôn là "Cha già của dân tộc" nhưng không bao giờ Chủ tịch Hồ Chí Minh xem mình đứng cao hơn nhân dân. Người tự cho mình là "người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận", là "người đày tớ trung thành của đồng bào". Lúc sinh thời, nhận được thư, quà chúc mừng của nhân dân, dù bận trăm công nghìn việc, Người vẫn tự tay viết thư trả lời, cảm ơn một cách thân tình, chu đáo, nêu một tấm gương ứng xử rất văn hóa, đầy khiêm nhường và kính trọng đối với nhân dân. Cho nên, cũng dễ hiểu tại sao khi phần mở đầu Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cố chọn một cách “vào đề” phù hợp nhất để nói điều mà toàn dân và cả chính bản thân Người không ai muốn: “...tôi để lại mấy lời này, chỉ nói tóm tắt vài việc thôi, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước và đồng chí trong Đảng khỏi cảm thấy đột ngột”. Một đoạn mở đầu đơn giản, độc đáo, đậm chất nhân văn và có sức thuyết phục cao, làm lay động lòng người.

Người “có ý định đến ngày đó” sẽ đi khắp hai miền Nam Bắc chúc mừng đồng bào và chiến sĩ cả nước, và thay mặt nhân dân Việt Nam “đi thăm và cảm ơn” bè bạn quốc tế đã “tận tình ủng hộ và giúp đỡ” cuộc kháng chiến của nhân dân ta. Đó chính là phép xử thế của một nhà văn hóa lớn, thể hiện tư cách rất đúng đắn của vị lãnh tụ Đảng cầm quyền, thấu hiểu được vai trò của sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và sức mạnh thời đại; thấu hiểu được vai trò của nhân dân, là gốc, là chủ thể của sự nghiệp cách mạng, xây dựng và đổi mới đất nước.

Khiêm nhường trong vị thế một nguyên thủ quốc gia, một Hồ Chí Minh cũng rất giản dị trên cương vị một lãnh tụ của nhân dân Việt Nam. Phút cuối của đời mình, sau khi dành tâm tư, tình cảm cho Đảng, cho dân, cho phong trào cách mạng thế giới, ung dung và thư thái, Hồ Chí Minh để lại mấy dòng cuối cùng trong Di chúc để viết về việc riêng của mình. Người dùng đến 8 từ “phục vụ”, không hề dùng một từ nào biểu đạt rằng mình là người lãnh đạo, hay đứng cao hơn mọi người. Và niềm nuối tiếc duy nhất của Người không phải vì không được sống lâu hơn như lẽ thường tình, như mục đích thụ hưởng mà “chỉ tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa”.

Kỷ niệm 55 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, càng tìm hiểu, nghiên cứu văn kiện đặc biệt này, càng khẳng định rằng, bao giờ và ở đâu, vẫn luôn ngời sáng tấm gương Hồ Chí Minh – tấm gương của đạo đức cách mạng, chí công vô tư; tấm gương của một con người vĩ đại mà khiêm nhường hết mực.

Học và làm theo Bác, mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi tổ chức đảng tự soi rọi lại mình; phấn đấu xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, lãnh đạo khối đại đoàn kết toàn dân “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh” như ý nguyện của Người.

Theo Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Lời Bác dặn thắp sáng vùng biên ải

Lời Bác dặn thắp sáng vùng biên ải

Trong lần lên thăm Lào Cai tháng 9 năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn cán bộ và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh: “Tất cả các dân tộc đều phải đoàn kết chặt chẽ, thương yêu giúp đỡ nhau như anh em ruột thịt”. Bác mong muốn “... đồng bào, bộ đội và cán bộ tỉnh ta cố gắng thi đua làm cho tỉnh nhà ngày càng thêm phồn thịnh và sung sướng”.

Đảng ủy xã Mù Cang Chải dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ATK Định Hóa

Đảng ủy xã Mù Cang Chải dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ATK Định Hóa

Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), sáng 18/5, Đảng ủy xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai tổ chức đoàn công tác đến dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt An toàn khu (ATK) Định Hóa, đèo De, xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên.

Lào Cai: Đông đảo cán bộ, Nhân dân dâng hương tưởng niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Lào Cai: Đông đảo cán bộ, Nhân dân dâng hương tưởng niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), tại Khu Di tích lịch sử Quốc gia - Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (phường Lào Cai), đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân trong tỉnh đã đến dâng hoa, dâng hương, bày tỏ lòng thành kính và biết ơn sâu sắc đối với công lao to lớn của Người.

Ký ức ngày gánh gạo nuôi quân

Ký ức ngày gánh gạo nuôi quân

Ngoài những trai tráng xung phong ra trận, tại nhiều làng, bản ở Lào Cai cách đây hơn 70 năm, thanh niên không kể gái, trai đồng loạt tình nguyện tham gia lực lượng dân công hỏa tuyến, vận chuyển lương thực, vũ khí, khí tài phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong số họ, nhiều người nay đã khuất; những người còn sống cũng đều đã ở tuổi ngoài 90, thậm chí gần 100 tuổi.

Giữ vững mạch nguồn truyền thống

Giữ vững mạch nguồn truyền thống

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, lực lượng thanh niên xung phong luôn là biểu tượng sinh động của tinh thần dấn thân, sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì khi Tổ quốc cần. Chiến tranh qua đi, họ trở về đời thường, nhưng không chọn cách nghỉ ngơi mà tiếp tục cống hiến, dựng xây quê hương.

Hơn 20 năm cùng lan tỏa yêu thương

Hơn 20 năm cùng lan tỏa yêu thương

Hơn 20 năm qua, bà Nguyễn Thị Huệ - Chi hội trưởng Chi hội Chữ thập đỏ thôn Văn Yên, xã Mậu A, tỉnh Lào Cai luôn gắn bó với các hoạt động thiện nguyện, xem đó là niềm vui và lẽ sống của mình. Từ những việc làm đầy ý nghĩa, bà Huệ đã góp phần lan tỏa tinh thần nhân ái, sẻ chia đến nhiều hoàn cảnh khó khăn, giúp họ thêm nghị lực vươn lên trong cuộc sống.

Điểm sáng trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Điểm sáng trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Hội Cựu chiến binh xã Sơn Lương đã và đang khẳng định vai trò nòng cốt trong nhiều phong trào thi đua yêu nước. Các hội viên luôn gương mẫu đi đầu trong thực hiện nhiệm vụ, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, là điểm sáng trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Động lực nâng cao chất lượng cán bộ, công chức ở phường Cam Đường

“Người của tháng", "Người của quý”: Động lực nâng cao chất lượng cán bộ, công chức ở phường Cam Đường

Mô hình “Người của tháng”, “Người của quý” ở phường Cam Đường đang từng bước khẳng định hiệu quả, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong đội ngũ cán bộ, công chức. Không chỉ biểu dương, tôn vinh các điển hình tiêu biểu, mô hình còn góp phần khơi dậy tinh thần trách nhiệm, đổi mới, sáng tạo, thúc đẩy phong trào thi đua, nâng cao chất lượng thực thi công vụ.

Những đảng viên trẻ, thanh niên tiêu biểu học và làm theo lời Bác

Những đảng viên trẻ, thanh niên tiêu biểu học và làm theo lời Bác

Tại đợt sinh hoạt chính trị với chủ đề "Khát vọng cống hiến - Lẽ sống thanh niên" mới đây, Tỉnh đoàn Lào Cai đã tuyên dương 8 gương mặt trẻ Lào Cai tiêu biểu; 10 đảng viên trẻ tiêu biểu và 32 “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác”. Mỗi cá nhân được vinh danh đều mang trong mình niềm vinh dự, tự hào, đồng thời trở thành động lực để lớp lớp thanh niên Lào Cai rèn luyện, học tập, phấn đấu và trưởng thành.

Khi người trẻ dẫn lối, mở đường

Khi người trẻ dẫn lối, mở đường

Ở xã vùng cao Sơn Lương, những người trẻ được “Đảng tin, dân cử” giữ trọng trách bí thư chi bộ, trưởng thôn đang ngày càng phổ biến. Với lợi thế của tuổi trẻ, họ đang tạo nên những chuyển biến tích cực, góp phần đưa bản làng từng bước phát triển.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy dự Lễ phát động làm đường giao thông nông thôn tại xã Trấn Yên

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy dự Lễ phát động làm đường giao thông nông thôn tại xã Trấn Yên

Sáng 31/3, đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy dự Lễ phát động phong trào làm đường giao thông nông thôn tại thôn Hòa Cuông, xã Trấn Yên và tham gia khởi công đổ bê tông tuyến đường dài 600 mét, nối thôn Hòa Cuông 1 với thôn Hòa Cuông 2.

Xây dựng thanh niên Lào Cai giàu lý tưởng cách mạng, khát vọng cống hiến

Xây dựng thanh niên Lào Cai giàu lý tưởng cách mạng, khát vọng cống hiến

2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Lào Cai lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu được Tỉnh Đoàn Lào Cai chú trọng là giáo dục truyền thống cách mạng, đạo đức, lối sống văn hoá cho thế hệ trẻ với nhiều giải pháp đồng bộ, hoạt động thiết thực.

Tuổi trẻ Lào Cai học tập và làm theo Bác

Tuổi trẻ Lào Cai học tập và làm theo Bác

Tinh thần xung kích, sáng tạo và trách nhiệm của tuổi trẻ Lào Cai đang được thể hiện rõ nét qua từng công trình, phần việc cụ thể. Nhân kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026), phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đã có cuộc trao đổi với đồng chí Hà Đức Hải - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh đoàn Lào Cai để làm rõ những chuyển biến trong học và làm theo Bác của đoàn viên, thanh niên toàn tỉnh.

Trưởng thôn gương mẫu làm theo lời Bác

Trưởng thôn gương mẫu làm theo lời Bác

Khắc sâu lời dạy của Bác Hồ “Việc gì có lợi cho dân thì ta nên làm, việc gì có hại đến dân thì ta nên tránh”, được tín nhiệm bầu làm trưởng thôn, bà Nguyễn Thị Nguyệt, thôn Hơn, xã Yên Bình luôn gương mẫu đi đầu, hết lòng vì công việc chung, được cấp ủy, chính quyền xã tin tưởng, bà con trong thôn quý mến.

fb yt zl tw