Đọc Di chúc, cảm nhận cách ứng xử của một nhà văn hóa lớn

Thời điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu viết Di chúc (tháng 5/1965), cách mạng Việt Nam đang đứng trước những thử thách vô cùng to lớn: Ngày 7/2/1965, đế quốc Mỹ dùng không quân mở chiến dịch “Mũi lao lửa” và từ ngày 2/3/1965, Mỹ ném bom liên tục, ác liệt hơn gọi là “sấm rền” đánh phá liên tục miền Bắc Việt Nam, mở đầu cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân đối với miền Bắc.

Ở miền Nam, ngày 8/3/1965, Mỹ đưa đơn vị chiến đấu đầu tiên của quân đội Hoa Kỳ gồm 3.500 lính thủy đánh bộ đổ bộ lên Đà Nẵng và Chu Lai, bắt đầu tiến hành cuộc Chiến tranh cục bộ.

Trên bình diện quốc tế, sự vận động, phát triển của phong trào cộng sản quốc tế đã làm nảy sinh sự bất đồng giữa các nước trong phe xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là giữa hai nước lớn Liên Xô và Trung Quốc. Những bất đồng này đã ít nhiều ảnh hưởng đến sự đồng tình, ủng hộ về vật chất và tinh thần của các nước anh em cho cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam. Thực tế này đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến trong Di chúc, Người đã tiên liệu được sự khó khăn, gian khổ, lâu dài của cuộc kháng chiến chống Mỹ nhưng Người khẳng định giải phóng hoàn toàn miền Nam và thống nhất đất nước là một tất yếu, dù phải kéo dài, dù có thể ta phải hy sinh thêm nhiều của, nhiều người nữa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta những di sản tư tưởng cao quý, nổi bật trong đó là phong cách lãnh đạo của Người. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta những di sản tư tưởng cao quý, nổi bật trong đó là phong cách lãnh đạo của Người. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Khát vọng và niềm tin tất thắng của Lãnh tụ Hồ Chí Minh về cuộc chiến đấu chính nghĩa của nhân dân Việt Nam còn được thể hiện việc Người hoạch định cụ thể về một chương trình hành động của toàn Đảng, toàn dân về công cuộc xây dựng đất nước sau chiến tranh với những chỉ dẫn về quản lý xã hội, về xây dựng văn hóa mới trong xã hội xã hội chủ nghĩa, về mục tiêu chủ nghĩa xã hội mà nước ta hướng tới... Trong đó, những đề nghị của Người về miễn thuế nông nghiệp 1 năm, để “đồng bào hỉ hả, mát dạ, mát lòng, thêm phấn khởi, đẩy mạnh sản xuất”; về xây dựng lại thành phố, làng mạc; về xây dựng những vườn hoa, bia tưởng niệm các liệt sĩ, “để đời đời giáo dục tinh thần yêu nước cho nhân dân ta”... thực sự thiết thực, cụ thể, đầy tính nhân văn.

Vẫn là Hồ Chí Minh – một con Người đầy bao dung nhân ái, đã dành tình thương yêu cho hết thảy mọi người: Từ những người đã hy sinh một phần xương máu cho công cuộc kháng chiến, là cha mẹ, vợ con thương binh, liệt sĩ, là bà con nông dân, là thanh niên, phụ nữ…; Người lo cho hiện tại, lo đào tạo cho tương lai...

Trong ứng xử, Chủ tịch Hồ Chí Minh chú trọng trước hết phải biết tự ứng xử. Khiêm nhường, chu đáo, cẩn thận, với mình thì nghiêm, với người thì rộng lòng khoan thứ. Mặc dù uy tín rất cao, có khả năng thu hút, tập hợp quần chúng rất lớn, được toàn dân suy tôn là "Cha già của dân tộc" nhưng không bao giờ Chủ tịch Hồ Chí Minh xem mình đứng cao hơn nhân dân. Người tự cho mình là "người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận", là "người đày tớ trung thành của đồng bào". Lúc sinh thời, nhận được thư, quà chúc mừng của nhân dân, dù bận trăm công nghìn việc, Người vẫn tự tay viết thư trả lời, cảm ơn một cách thân tình, chu đáo, nêu một tấm gương ứng xử rất văn hóa, đầy khiêm nhường và kính trọng đối với nhân dân. Cho nên, cũng dễ hiểu tại sao khi phần mở đầu Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cố chọn một cách “vào đề” phù hợp nhất để nói điều mà toàn dân và cả chính bản thân Người không ai muốn: “...tôi để lại mấy lời này, chỉ nói tóm tắt vài việc thôi, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước và đồng chí trong Đảng khỏi cảm thấy đột ngột”. Một đoạn mở đầu đơn giản, độc đáo, đậm chất nhân văn và có sức thuyết phục cao, làm lay động lòng người.

Người “có ý định đến ngày đó” sẽ đi khắp hai miền Nam Bắc chúc mừng đồng bào và chiến sĩ cả nước, và thay mặt nhân dân Việt Nam “đi thăm và cảm ơn” bè bạn quốc tế đã “tận tình ủng hộ và giúp đỡ” cuộc kháng chiến của nhân dân ta. Đó chính là phép xử thế của một nhà văn hóa lớn, thể hiện tư cách rất đúng đắn của vị lãnh tụ Đảng cầm quyền, thấu hiểu được vai trò của sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và sức mạnh thời đại; thấu hiểu được vai trò của nhân dân, là gốc, là chủ thể của sự nghiệp cách mạng, xây dựng và đổi mới đất nước.

Khiêm nhường trong vị thế một nguyên thủ quốc gia, một Hồ Chí Minh cũng rất giản dị trên cương vị một lãnh tụ của nhân dân Việt Nam. Phút cuối của đời mình, sau khi dành tâm tư, tình cảm cho Đảng, cho dân, cho phong trào cách mạng thế giới, ung dung và thư thái, Hồ Chí Minh để lại mấy dòng cuối cùng trong Di chúc để viết về việc riêng của mình. Người dùng đến 8 từ “phục vụ”, không hề dùng một từ nào biểu đạt rằng mình là người lãnh đạo, hay đứng cao hơn mọi người. Và niềm nuối tiếc duy nhất của Người không phải vì không được sống lâu hơn như lẽ thường tình, như mục đích thụ hưởng mà “chỉ tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa”.

Kỷ niệm 55 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, càng tìm hiểu, nghiên cứu văn kiện đặc biệt này, càng khẳng định rằng, bao giờ và ở đâu, vẫn luôn ngời sáng tấm gương Hồ Chí Minh – tấm gương của đạo đức cách mạng, chí công vô tư; tấm gương của một con người vĩ đại mà khiêm nhường hết mực.

Học và làm theo Bác, mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi tổ chức đảng tự soi rọi lại mình; phấn đấu xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, lãnh đạo khối đại đoàn kết toàn dân “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh” như ý nguyện của Người.

Theo Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Góp phần giữ bình yên bản làng

Góp phần giữ bình yên bản làng

Ở thôn Pang Cáng, xã Văn Chấn, ông Vàng A Xềnh được người dân biết đến không chỉ với vai trò Trưởng dòng họ Vàng mà còn bởi sự gương mẫu trong cuộc sống và trách nhiệm với cộng đồng. Từ chăm lo phát triển kinh tế gia đình đến vận động con cháu không tảo hôn, tránh xa ma túy, chấp hành pháp luật, ông luôn quan niệm “Muốn lời nói có sức nặng, trước hết mình phải làm để mọi người tin và làm theo”.

Nơi những bài học được viết tiếp

Nơi những bài học được viết tiếp

Ở Trường THCS Lý Tự Trọng, phường Cam Đường, những câu chuyện về Bác Hồ được các thầy cô đưa đến thật gần với học sinh thông qua Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Không chỉ có sách, ảnh và tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp của Người, nơi đây còn là không gian để học sinh tự đọc, tự tìm hiểu để cảm nhận và quan trọng hơn là tìm thấy trong những câu chuyện ấy những điều có thể bắt đầu từ chính cuộc sống của mình.

"Gieo chữ" trên đỉnh Tà Chơ

"Gieo chữ" trên đỉnh Tà Chơ

Trên đỉnh Tà Chơ, xã Phình Hồ (Lào Cai), lớp học nhỏ với 14 học sinh người Mông vẫn ngày ngày vang lên tiếng hát, tiếng cười và những âm thanh ngọng nghịu của buổi đầu làm quen với tiếng Việt...

Phong trào khởi nguồn từ trái tim

Phong trào khởi nguồn từ trái tim

Một lòng theo con đường mà Đảng và Bác Hồ kính yêu đã lựa chọn, dân tộc Việt Nam đã giành được những thắng lợi vĩ đại để “Đất nước ta chưa bao giờ có được tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”; đồng thời khẳng định rằng: không có khó khăn, thử thách nào mà Nhân dân ta không vượt qua; không có mục tiêu cao đẹp nào mà dân tộc ta không đạt tới.

Ký ức không quên của người được gặp Bác Hồ

Ký ức không quên của người được gặp Bác Hồ

Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn vàn kính yêu đã đi xa nhưng đối với những người sinh ra và lớn lên tại Lào Cai đã từng được gặp Bác thì đó là vinh dự vô cùng lớn lao. Nhiều người trong số đó có ông Vũ Văn Ngọc ở tổ dân phố Yên Ninh 7, phường Yên Bái. Cả cuộc đời ông đã học tập và làm theo lời Bác dạy để rèn luyện, trưởng thành, trở thành người cán bộ mẫu mực góp phần quan trọng trong sự nghiệp xây dựng quê hương, đất nước.

Thôn Cóc làm theo lời Bác dặn

Thôn Cóc làm theo lời Bác dặn

Cách đây 68 năm, vào ngày 23/9/1958, trong chuyến thăm tỉnh Lào Cai, Bác Hồ đã vào thăm khai trường mỏ Cóc (Mỏ Apatit Lào Cai), trò chuyện với cán bộ, công nhân mỏ và người dân nơi đây. Bác luôn mong muốn đồng bào các dân tộc phát huy tinh thần đoàn kết, tăng gia sản xuất, xây dựng quê hương đẹp giàu.

Công an xã Lâm Giang học và làm theo Bác

Công an xã Lâm Giang học và làm theo Bác

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với thực hiện Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân, cán bộ, chiến sĩ Công an xã Lâm Giang đang cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, gần dân, sát dân, vì Nhân dân phục vụ. Qua đó, hình ảnh người chiến sĩ công an ngày càng được bồi đắp bằng tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và tình người.

Khi học sinh là “hạt nhân” dân vận

Khi học sinh là “hạt nhân” dân vận

Tại Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Púng Luông, thôn Dế Xu Phình, xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai, công tác dân vận đang được triển khai bằng cách làm gần gũi, thiết thực, phát huy vai trò học sinh như những “hạt nhân” kết nối nhà trường với gia đình và cộng đồng.

Đảng viên đi trước – Dẫn lối phát triển kinh tế

Đảng viên đi trước – Dẫn lối phát triển kinh tế

Phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu, anh Phạm Văn Quyết - Bí thư Chi bộ thôn Củm Hạ 1, xã Cốc San, đã mạnh dạn phát triển mô hình ươm cây giống quế theo hướng liên kết. Từ 500 m² ban đầu, mô hình nay mở rộng lên 12.000 m², cung ứng khoảng 500.000 cây giống mỗi năm, tạo việc làm và lan tỏa cách làm kinh tế hiệu quả trong Nhân dân.

Những người theo dấu chân Bác

Những người theo dấu chân Bác

Bác Hồ đã đi xa về thế giới Người hiền, nhưng ở nơi biên cương Lào Cai, dấu chân Người vẫn hiện diện trong từng địa danh, kỷ vật và ký ức của bao thế hệ. Những câu chuyện về Bác không chỉ được lưu giữ, mà còn được kể lại, trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống hôm nay.

Sức bật nơi “đầu suối”

Sức bật nơi “đầu suối”

Suối Thầu, dịch ra nghĩa là “đầu suối”, là thôn cao nhất và khó khăn nhất của xã A Mú Sung. Trước đây, thôn còn nhiều khó khăn do giao thông cách trở, đồng bào Mông, Dao còn nhiều hủ tục. Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước với nhiều chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, đến nay thôn đã có nhiều đổi thay, góp phần củng cố niềm tin của người dân vào Đảng, Nhà nước, tích cực thi đua lao động sản xuất hướng tới ngày mai tươi sáng.

fb yt zl tw