Tham gia phiên thảo luận tại tổ có các đại biểu Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Huế và Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa.
Trong phiên thảo luận tại tổ, Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh đã tham gia cho ý kiến vào các Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư và Dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
Tham gia góp ý Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, các ý kiến tập trung vào quy định về xử lý hàng hóa gây ô nhiễm môi trường bị bỏ rơi tại cửa khẩu (điểm b, khoản 16, Điều 1 dự thảo - sửa đổi Điều 58). Theo dự thảo, trường hợp không xác định được chủ phương tiện hoặc chủ hàng, doanh nghiệp kinh doanh kho bãi, cảng sẽ chịu trách nhiệm thực hiện việc tiêu hủy.
Xuất phát từ thực tiễn công tác quản lý tại địa bàn biên giới, đại biểu Sùng A Lềnh - Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Lào Cai phân tích: Thứ nhất, dự thảo Luật còn tồn tại khoảng trống trong quy định về mặt bằng quản lý. Theo đại biểu, dự thảo được xây dựng theo mô hình quản lý tại cảng biển, nơi toàn bộ diện tích đều do doanh nghiệp kinh doanh kho bãi quản lý. Trong khi đó, tại các cửa khẩu đường bộ, hàng hóa hư hỏng hoặc động vật mắc bệnh thường bị bỏ rơi ngay tại luồng thông quan, khu vực cách ly. Đây là đất công do Ban Quản lý trực tiếp vận hành, không thuộc phạm vi quản lý của bất kỳ doanh nghiệp kinh doanh kho bãi nào.
Thứ hai, về yêu cầu xử lý khẩn cấp, đại biểu cho rằng hàng nông sản, thực phẩm tươi sống khi bị thối hỏng hoặc mang mầm bệnh nguy hiểm có thể gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Vì vậy, Ban Quản lý phải chủ trì tổ chức tiêu hủy ngay, không thể chờ doanh nghiệp kinh doanh kho bãi thực hiện thay đối với hàng hóa bị bỏ rơi tại khu vực đất công.
Thứ ba, về vướng mắc trong thanh quyết toán ngân sách, đại biểu cho rằng đây là điểm nghẽn cốt lõi cần được tháo gỡ. Theo đại biểu, khi Ban Quản lý đứng ra tổ chức tiêu hủy, cơ quan kiểm toán, thanh tra sẽ yêu cầu làm rõ căn cứ pháp lý cho việc sử dụng ngân sách thực hiện nhiệm vụ này. Nếu Luật Hải quan không quy định cụ thể thẩm quyền của Ban Quản lý Khu kinh tế hoặc Ban Quản lý cửa khẩu, đơn vị sẽ gặp khó khăn trong công tác thanh quyết toán, đồng thời tiềm ẩn rủi ro pháp lý đối với cán bộ thực thi.
Tuy nhiên, do Luật Hải quan hiện hành và Dự thảo chưa quy định thẩm quyền của Ban Quản lý Khu kinh tế hoặc Ban Quản lý cửa khẩu, dẫn đến việc đơn vị rất khó khăn trong việc giải trình pháp lý và không có căn cứ để quyết toán ngân sách Nhà nước cho chi phí tiêu hủy này.
Từ những phân tích trên, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Lào Cai Sùng A Lềnh đề nghị sửa đổi, bổ sung điểm b, khoản 16, Điều 1 theo hướng: "Trường hợp không xác định được chủ phương tiện vận tải, người điều khiển phương tiện hoặc người được chủ phương tiện ủy quyền, trách nhiệm tiêu hủy hàng hóa thuộc về doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi hoặc Ban Quản lý Khu kinh tế, Ban Quản lý cửa khẩu nơi hàng hóa vào lãnh thổ Việt Nam. Đồng thời, cơ quan hải quan chủ trì giám sát việc tiêu hủy, phối hợp với các cơ quan liên quan bảo đảm thực hiện đúng quy định của pháp luật; kinh phí tiêu hủy do Ban Quản lý Khu kinh tế, Ban Quản lý cửa khẩu thực hiện được bố trí từ nguồn ngân sách nhà nước theo quy định".
Bên cạnh đó, tham gia góp ý về thể chế hóa mô hình "Cửa khẩu thông minh" và Cơ chế một cửa quốc gia (khoản 2 và khoản 3, Điều 1 dự thảo - sửa đổi Điều 4 và Điều 8), Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Lào Cai Sùng A Lềnh đề nghị xem xét bổ sung một khoản vào Điều 8 của Dự thảo Luật quy định về mô hình "Cửa khẩu thông minh". Theo đó, cho phép cơ quan Hải quan được phối hợp với Ban Quản lý cửa khẩu kết nối, trao đổi dữ liệu điện tử 24/7 trực tiếp với cơ quan chức năng của nước có chung đường biên giới. Điều này giúp xe hàng thông quan tự động qua hệ thống nhận diện thông minh, giảm thời gian làm thủ tục từ vài giờ xuống còn vài phút, tháo gỡ dứt điểm "bài toán" ùn tắc tại khu vực cửa khẩu.
Cũng trong phiên thảo luận ở tổ chiều nay, các đại biểu Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến liên quan đến việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư và Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 (ảnh trên).
