Vào ngày 30 Tết, khi thời khắc giao hòa giữa năm cũ và năm mới đang đến gần, mỗi gia đình người Mông lại tất bật chuẩn bị cho nghi lễ quan trọng này. Tại gia đình anh Tráng A Dìn, thôn Ngải Phóng Chồ, xã Sín Chéng, từ sáng sớm đã dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, chuẩn bị đón năm mới.
Sau đó, chủ nhà đi chặt ba cây trúc hoặc tre, nứa, dài khoảng 2 m, còn nguyên ngọn, dùng để quét tường và trần nhà. Nghi thức này được người Mông gọi là “chi khơ”, hay còn gọi là quét bồ hóng.
Khi quét, gia chủ vừa làm vừa khấn: “Năm cũ qua, năm mới đến, tôi quét. Không quét hồn tiền, hồn bạc, lương thực, vật nuôi, may mắn. Tôi quét đi những điều xui xẻo, bệnh tật…”, như một cách bỏ đi điều không may, giữ lại những điều tốt lành cho năm mới.
Khi việc quét dọn hoàn tất, gia chủ tiến hành đục giấy vàng để dán lên ban thờ và cửa chính. Tiếp đó, một lớp giấy đỏ được dán chồng lên ban thờ, ống hương bên cạnh ban thờ và cửa ra vào. Tùy từng gia đình, ban thờ có thể được dán một hoặc nhiều tờ giấy đỏ, thể hiện sự tôn kính và mong cầu phúc lộc.
Không chỉ dừng lại ở ban thờ, giấy đỏ còn được dán lên cột nhà, bếp lửa, nông cụ và những vật dụng gắn bó với đời sống hằng ngày. Ông Lồ A Súa cùng ở thôn Ngải Phóng Chồ chia sẻ: “Theo quan niệm từ xưa, dán giấy đỏ tượng trưng cho năm mới may mắn, khởi sắc. Mỗi dịp Tết đến, cả nhà cùng quây quần, mỗi người một tay dán giấy, vừa làm vừa trò chuyện, rất vui và ấm cúng".
Sau khi hoàn tất nghi lễ dán giấy đỏ, gia đình bày mâm cỗ cúng tổ tiên. Khi lễ cúng kết thúc, gia chủ mời bà con hàng xóm, láng giềng đến chung vui trong bữa cơm 30 Tết, chia sẻ niềm hân hoan trước thềm năm mới.
Ông Lồ A Súa cho biết: “Dán giấy đỏ là nghi thức không thể thiếu trong ngày 30 Tết. Nếu thiếu giấy đỏ, đồng bào Mông quan niệm năm mới sẽ không trọn vẹn. Những mảnh giấy đỏ được dán lên cửa, ban thờ, chuồng trại, cầu mong bình an, may mắn cho cả năm”.
Trên mỗi bản làng vùng cao khi mùa xuân gõ cửa, sắc đỏ của giấy dán trước hiên nhà lại nổi bật giữa núi rừng, không chỉ báo hiệu xuân sang, mà còn là minh chứng sống động cho đời sống tâm linh phong phú được đồng bào mông gìn giữ qua bao thế hệ.
