Tham gia thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, đại biểu Tráng A Dương - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm phát triển hải quan số, nâng cao hiệu quả phối hợp trong quản lý hải quan và bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng với chuyển đổi số cho người dân, doanh nghiệp.
Đại biểu đánh giá, việc sửa đổi Luật Hải quan lần này không chỉ khắc phục những bất cập sau hơn 10 năm thi hành mà còn tạo nền tảng pháp lý quan trọng để xây dựng hải quan số, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Từ thực tiễn địa phương có cửa khẩu, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan với chính quyền địa phương và giữa các tỉnh có cửa khẩu trong chia sẻ dữ liệu, điều tiết lưu lượng hàng hóa, xử lý ùn tắc và kết nối hạ tầng, bảo đảm hoạt động thông quan thông suốt, hiệu quả.
Đại biểu cũng kiến nghị, sau khi tổ chức hệ thống theo mô hình hải quan khu vực, Chính phủ cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa hải quan khu vực với UBND các tỉnh, thành phố trong việc rà soát trụ sở làm việc, quỹ đất, địa điểm kiểm tra, giám sát hải quan và hạ tầng kỹ thuật theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đồng thời, tiếp tục rà soát các văn bản quy định chi tiết để bảo đảm thống nhất với pháp luật về dữ liệu, giao dịch điện tử và các luật chuyên ngành, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Đối với quy định về kiểm định hải quan tại Điều 16b của dự thảo luật, đại biểu đề nghị bổ sung các nguyên tắc về thời hạn thực hiện kiểm định, trách nhiệm của cơ quan kiểm định và trình tự xử lý khi có yêu cầu đánh giá lại. Trường hợp giao Chính phủ quy định chi tiết thì cần xác định rõ phạm vi được giao để đảm bảo tính thống nhất và khả năng tổ chức trong quá trình thực hiện.
Về hồ sơ hải quan điện tử và đảm bảo quyền chuyển đổi số bao trùm, đại biểu nhất trí với chủ trương thực hiện thống nhất hồ sơ điện tử khi luật có hiệu lực, song nhấn mạnh việc chuyển đổi hoàn toàn sang môi trường số chỉ đạt hiệu quả khi hạ tầng kỹ thuật và khả năng tiếp cận của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm đồng bộ.
Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu và phối hợp điều hành giữa cơ quan hải quan tại các địa phương có cửa khẩu; quy định phương án xử lý khi hệ thống hải quan điện tử hoặc cơ chế "một cửa" quốc gia có sự cố để đảm bảo thông suốt trong quá trình thông quan; đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ người khai hải quan, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đại biểu Tráng A Dương khẳng định, việc sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng nền hải quan hiện đại, thúc đẩy chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57, phát huy hiệu quả mô hình hải quan khu vực gắn với sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu và bảo đảm mọi doanh nghiệp, người dân, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, được tiếp cận bình đẳng với các thành quả của chuyển đổi số.
