Tham gia thảo luận tại tổ, đại biểu Nguyễn Thành Trung - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách đất đai, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, nhất là tại vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Cơ bản đồng tình với định hướng sửa đổi Luật Đất đai, đại biểu Nguyễn Thành Trung đề nghị tiếp tục rà soát các quy định, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý và sử dụng đất tại địa phương.
Góp ý về Điều 9 quy định phân loại đất, đại biểu Nguyễn Thành Trung cho rằng việc tinh gọn hệ thống phân loại đất thành 3 nhóm, gồm: đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất dự trữ phát triển là phù hợp với chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính, góp phần giảm chi phí trong quá trình chuyển mục đích sử dụng đất. Tuy nhiên, cần rà soát, đồng bộ các quy định trong hệ thống pháp luật chuyên ngành; quy định cụ thể tiêu chí, ranh giới và phương pháp xác định từng loại đất, gắn với cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.
Góp ý về Điều 54 quy định chuyển mục đích sử dụng đất, đại biểu Nguyễn Thành Trung kiến nghị cho phép chuyển đổi giữa các loại đất trong cùng nhóm, đặc biệt là đất nông nghiệp, theo thủ tục đăng ký biến động, với điều kiện việc chuyển đổi không làm thay đổi bản chất của đất, không làm mất khả năng phục hồi và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Đối với đất dự trữ phát triển, cần làm rõ thẩm quyền và trách nhiệm trong công tác quản lý, bảo vệ và cơ chế khai thác tạm thời, cho thuê ngắn hạn, tránh bỏ hoang, lãng phí nguồn lực.
Đối với chính sách đất đai dành cho đồng bào dân tộc thiểu số tại Điều 15, đại biểu Nguyễn Thành Trung đánh giá các quy định hỗ trợ đất ở, đất sản xuất thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với người dân vùng khó khăn. Tuy nhiên, để chính sách được triển khai hiệu quả, sát với thực tiễn cần giải quyết những vướng mắc trong tạo lập quỹ đất và tổ chức thực hiện tại cơ sở.
Từ thực tiễn Lào Cai, đại biểu cho biết quỹ đất sạch do Nhà nước quản lý còn hạn chế bởi địa hình miền núi phức tạp. Tại một số xã vùng cao, việc bố trí đất tái định cư cho người dân ở khu vực có nguy cơ lũ ống, lũ quét đã khó khăn; việc tạo quỹ đất hỗ trợ sản xuất càng gặp nhiều trở ngại.
Công tác thu hồi đất từ các công ty nông, lâm nghiệp còn chậm do vướng mắc về ranh giới, tài sản trên đất, tranh chấp và thiếu kinh phí bồi thường. Một số diện tích sau bàn giao cho địa phương có độ dốc lớn, chất lượng thấp, xa nguồn nước, giao thông đi lại khó khăn, không đáp ứng yêu cầu sản xuất và ổn định đời sống.
Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế tạo quỹ đất thực chất, gắn với trách nhiệm của chính quyền địa phương. Căn cứ nhu cầu và khả năng cân đối ngân sách, cấp tỉnh cần bố trí nguồn lực tài chính, rà soát quỹ đất công, đất thu hồi từ các nông, lâm trường và các dự án bỏ hoang để thực hiện chính sách hỗ trợ.
Cùng với đó, cần quy định tiêu chí chất lượng đất được giao, bảo đảm đất sản xuất có điều kiện canh tác phù hợp, nguồn nước và khả năng tiếp cận giao thông, tránh tình trạng người dân được giao đất nhưng không thể khai thác hiệu quả.
Về tiếp cận vốn, đại biểu Nguyễn Thành Trung kiến nghị mở rộng cơ chế tín dụng, cho phép thế chấp tài sản gắn liền với đất hoặc quyền sử dụng đất được hỗ trợ tại các ngân hàng thương mại nhà nước, cần thiết lập các biện pháp bảo đảm phù hợp nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân, hạn chế nguy cơ mất đất.
Đại biểu cũng đề xuất bổ sung chính sách hỗ trợ đất đai đối với các hộ mới thoát nghèo trong thời hạn 36 tháng tại địa bàn đặc biệt khó khăn nhưng còn thiếu hoặc không có đất sản xuất; đồng bộ chính sách hỗ trợ đất đai với các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Đồng thời, đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính đối với đất giao cho đồng bào dân tộc thiểu số thuộc diện miễn 100% tiền sử dụng đất, tiền thuê đất mà người dân không phải làm thủ tục đề nghị miễn giảm, mà cơ quan quản lý đất đai tự động thực hiện xác định trên cơ sở xác định đối tượng theo quy định của luật theo hồ sơ quản lý.
Chiều nay, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại tổ về các dự án luật, tập trung hoàn thiện các quy định, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi của chính sách pháp luật.
