Tiếp tục thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", từ chiều 20/10 đến ngày 21/10, tỉnh Lào Cai tổ chức thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính đợt 2. Khi những ống mẫu ADN được thu nhận, cũng là lúc những hy vọng được thắp lên, dẫu muộn màng nhưng trọn vẹn nghĩa tình, là tấm lòng của thế hệ hôm nay với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Gỡ rào cản khoảng cách
Hơn nửa thế kỷ qua, trong nhiều căn nhà nhỏ trên dải đất hình chữ S của nước ta, nỗi nhớ thương, mong mỏi người chồng, người cha, người anh, người em thân yêu từ chiến trường trở về của những thân nhân các gia đình liệt sĩ chưa bao giờ tắt. Thời gian trôi đi, tuổi già sức yếu, bước chân chùng lại, nhưng niềm hy vọng được cầm trên tay mảnh giấy ghi rõ tên tuổi, hay chí ít là tìm thấy nơi an nghỉ của người thân vẫn là tâm nguyện lớn nhất của họ.
Theo kế hoạch, trong đợt này, toàn tỉnh Lào Cai sẽ tổ chức lấy khoảng 676 mẫu của thân nhân các liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 8 điểm được bố trí tại phường Yên Bái, Lào Cai, Nghĩa Lộ và các xã Nghĩa Tâm, Bảo Hà, Lục Yên, Mậu A, Thác Bà. Thượng tá Lê Tiến Mạnh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Lào Cai cho biết: Trước đây, theo quy định cũ, danh sách quản lý hồ sơ liệt sĩ ở tỉnh nào thì thân nhân bắt buộc phải di chuyển về tỉnh đó để cung cấp mẫu ADN đối chứng.
“Điểm mới trong quy định lấy mẫu thân nhân để xác định danh tính liệt sĩ lần này đó là điều chỉnh quy trình, tổ chức thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ theo nơi cư trú (hộ khẩu thường trú) thực tế của thân nhân. Ví dụ như liệt sĩ có danh sách ở tỉnh Ninh Bình nhưng thân nhân liệt sĩ ở Lào Cai thì sẽ lấy mẫu tại tỉnh Lào Cai; qua đó tạo điều kiện thuận lợi cũng như giảm thiểu chi phí, thời gian đi lại cho người thân các liệt sĩ. Chính vì vậy, trong hơn 670 mẫu chúng tôi tổ chức lấy lần này, chủ yếu là thân nhân của các liệt sĩ có danh sách tại các tỉnh trong cả nước”, Thượng tá Mạnh thông tin.
Quy định mới đã giúp tháo gỡ "nút thắt" về khoảng cách địa lý, tiết kiệm tối đa thời gian, chi phí đi lại cho các gia đình liệt sĩ. Sáng 21/10, bà Trần Thị Thương (76 tuổi) trú tại xã Gia Phú được lực lượng Công an xã đưa đến phường Lào Cai để thu nhận mẫu ADN tìm anh trai là liệt sĩ Trần Đình Bê. Anh trai bà nhập ngũ năm 1969 tại Vụ Bản, tỉnh Nam Định (cũ), hy sinh tại chiến trường miền Nam năm 1972. Bà cho biết, có thể tìm thấy hài cốt của anh trai là nguyện vọng duy nhất và đau đáu của gia đình cũng là của mẹ bà khi còn sống.
"Cảm ơn Nhà nước khi tạo điều kiện cho các gia đình chính sách được lấy mẫu ADN tại địa phương; tôi nay đã tuổi cao sức yếu, việc đi lại xa xôi gặp nhiều khó khăn nên hoạt động này có ý nghĩa rất lớn, giúp gia đình tôi nhanh chóng hoàn thành tâm nguyện tìm kiếm nơi chôn cất của người anh trai liệt sĩ", bà Trần Thị Thương xúc động bày tỏ.
Năm 1973, gia đình liệt sĩ Đỗ Đức Phố (nhập ngũ năm 1969) nhận được giấy báo tử của ông hy sinh tại Chiến trường Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng (Lào) sau đó được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Việt - Lào tại tỉnh Nghệ An. Em trai của ông - cựu chiến binh Đỗ Đức Thế (86 tuổi, trú tại xã Bảo Nhai) - với sự giúp đỡ từ người nhà đã có mặt tại phường Lào Cai từ sáng sớm để cung cấp mẫu ADN cho cơ quan chức năng.
"Từ khi được thông báo đi lấy mẫu, tôi phấn khởi, cả đêm không ngủ được vì tin rằng đây là cơ hội để tìm thấy anh. Sức yếu, chân chậm, lại thêm khoảng cách địa lý cách trở, nếu phải di chuyển tận về Nghệ An - nơi anh trai có tên trên hồ sơ quản lý - có lẽ là điều quá sức với tuổi già của tôi", cựu chiến binh Đỗ Đức Thế chia sẻ.
Trước đó, trong tháng 7/2026, tỉnh Lào Cai cũng đã đồng loạt tiến hành triển khai lấy mẫu ADN của hơn 3.100 thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Đằng sau hàng nghìn mẫu sinh phẩm được lấy đi, đằng sau những nấm mồ đã được quy tập, là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị bằng tất cả sự kính cẩn và biết ơn sâu sắc. Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là thêm một người con của Tổ quốc được trở về vòng tay đất mẹ; mỗi danh tính được xác định là thêm một gia đình vơi đi nỗi niềm khắc khoải suốt nhiều thập kỷ.
Tạo điều kiện thuận lợi nhất
Tại các điểm thu nhận mẫu của tỉnh Lào Cai, các khâu tổ chức được phối hợp thực hiện chặt chẽ, từ rà soát đối tượng, hướng dẫn kê khai thông tin đến thu nhận mẫu, bảo đảm đúng đối tượng, đúng quy trình. Lực lượng Công an các xã, phường bố trí cán bộ hỗ trợ, hướng dẫn người dân trong quá trình thực hiện, nhất là những trường hợp cao tuổi hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Đối với những thân nhân sức khỏe yếu, mắc bệnh nặng, hoặc không thể đi lại, Công an tỉnh Lào Cai tổ chức các tổ công tác lưu động đến tận nhà để thu nhận mẫu sinh phẩm ADN.
Đợt này, có khoảng 137 thân nhân liệt sĩ thuộc 15 xã, phường khu vực phía Bắc của tỉnh tham gia lấy mẫu máu để phân tích ADN. Đây là nguồn thông tin di truyền quan trọng, góp phần phục vụ quá trình đối sánh ADN, từng bước làm sáng tỏ danh tính các liệt sĩ đến nay vẫn chưa được xác định đầy đủ thông tin. Quá trình triển khai được thực hiện với tinh thần trách nhiệm, sự phối hợp đồng bộ của các lực lượng, đồng thời chú trọng hướng dẫn, hỗ trợ thân nhân liệt sĩ trong quá trình cung cấp thông tin, lấy mẫu và hồi phục sức khỏe.
Cựu chiến binh Đỗ Văn Thiệp (85 tuổi), thôn Bắc Ngầm, xã Xuân Quang có mặt từ rất sớm ở phường Lào Cai để cung cấp mẫu ADN cho lực lượng chức năng nhằm tìm kiếm hài cốt của hai anh trai ruột là liệt sĩ Đỗ Văn Bính và liệt sĩ Đỗ Văn Lịch hy sinh ở chiến trường miền Nam. Cựu chiến binh Đỗ Văn Thiệp cho biết cấp ủy, chính quyền địa phương và lực lượng công an, y tế triển khai các phương án chuẩn bị cơ sở vật chất chu đáo hỗ trợ thân nhân các liệt sĩ từ quá trình kê khai thông tin đến lấy mẫu sinh phẩm.
Từ khi phát động Chiến dịch đến nay, tỉnh Lào Cai đã tìm kiếm, quy tập được 90 hài cốt liệt sĩ; đã hoàn thành khai quật 1.250 mộ, lấy được 820 mẫu sinh phẩm; đồng thời thu nhận 3.115 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Giàng Quốc Hưng, Trưởng Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Lào Cai: Địa phương xác định việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Đây là trách nhiệm thiêng liêng, bổn phận và tình cảm sâu sắc, là mệnh lệnh từ trái tim. Đối với những liệt sĩ chưa xác định được danh tính, hành trình tìm lại tên các anh vẫn sẽ tiếp tục. "Đó là trách nhiệm của chúng tôi trước lịch sử; là lời hứa trước anh linh các liệt sĩ và cũng là sự tri ân thiết thực nhất đối với những người đã hiến dâng cuộc đời mình cho Tổ quốc", ông Giàng Quốc Hưng nhấn mạnh.
