Trong chuyến thăm đầu tiên tới thủ đô Kiev của Ukraine kể từ khi xung đột bùng phát, hai đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner ngày 6/9 bày tỏ hy vọng có thể nối lại tiến trình đàm phán ba bên nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Nga và Ukraine.
Ông Witkoff, người bạn lâu năm của Tổng thống Trump, và ông Kushner, con rể của nhà lãnh đạo Mỹ, tới Kiev từ Moskva. Trước đó, hai đặc phái viên đã có cuộc gặp kéo dài ba giờ với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm tìm cách khôi phục đàm phán ngừng bắn. Tiến trình này gần như đình trệ sau khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2.
Đà tiến công của lực lượng Nga tại Ukraine phần lớn cũng chững lại. Chiến trường đã chuyển thành một cuộc chiến tiêu hao sử dụng công nghệ cao, trong đó hoạt động di chuyển gần tiền tuyến trở nên đặc biệt nguy hiểm do hai bên triển khai số lượng lớn thiết bị bay không người lái.
Phát biểu tại cuộc họp báo chung với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sau các cuộc gặp ngày 6/9, ông Kushner cho biết ông và ông Witkoff nhận thấy việc trở lại khuôn khổ đàm phán ba bên từng được triển khai khoảng sáu tháng trước sẽ mang lại hiệu quả.
“Chúng tôi đã trao đổi với cả hai bên và hy vọng sẽ sớm đạt được tiến triển”, ông Kushner nói.
Các nhà trung gian Mỹ trước đó đã trực tiếp gặp các nhà đàm phán Ukraine và Nga tại Abu Dhabi, gần đây nhất là tại Geneva vào giữa tháng 2. Cuộc gặp diễn ra vài ngày trước thời điểm tròn bốn năm Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine và chưa đầy hai tuần trước khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu.
Ông Kushner cho rằng khuôn khổ ba bên thuận lợi hơn vì các bên có thể trực tiếp trao đổi với nhau, thay vì phái đoàn Mỹ phải truyền đạt và bảo vệ lập trường của Nga trước phía Ukraine.
Để tạo điều kiện cho chuyến thăm của các đặc phái viên Mỹ, Tổng thống Putin tuyên bố tạm ngừng các cuộc không kích trong ba ngày, phù hợp với đề xuất của Tổng thống Zelensky.
Lệnh tạm ngừng giúp Kiev tạm thời tránh các đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái vốn diễn ra gần như hằng đêm. Ông Zelensky nói đùa rằng sự hiện diện của hai đặc phái viên Mỹ còn hiệu quả hơn hệ thống phòng không của Ukraine.
“Hôm nay, chúng ta hoạt động hiệu quả hơn các hệ thống Patriot”, ông Zelensky nói, đề cập các hệ thống phòng không do Mỹ sản xuất đang giảm hiệu quả do thiếu nghiêm trọng tên lửa đánh chặn. “Cảm ơn các ông đã mang lại cho người dân chúng tôi cơ hội được sống yên bình đôi chút”.
Các quan chức Ukraine từ lâu bày tỏ không hài lòng khi những đặc phái viên của Tổng thống Trump nhiều lần tới Moskva nhưng chưa từng thăm Ukraine. Chuyến thăm Điện Kremlin ngày 5/9 là lần thứ tám ông Witkoff tới thủ đô Nga kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào năm ngoái.
Tại cuộc họp báo, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh Ukraine cần tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của Mỹ và các nước châu Âu, đặc biệt trong lĩnh vực phòng không. Ông cũng lưu ý khả năng cuộc chiến kéo dài suốt mùa đông, điều mà tình hình hiện nay cho thấy có thể xảy ra.
Cho đến nay, Tổng thống Putin chưa có dấu hiệu từ bỏ những yêu cầu ở mức cao nhất của Nga, trong đó có việc Ukraine phải nhượng toàn bộ khu vực Donbass. Nga tuyên bố đã sáp nhập khu vực này dù mới kiểm soát một phần lãnh thổ.
Tổng thống Zelensky đề cập vấn đề phức tạp liên quan những yêu cầu lãnh thổ của Nga, đồng thời nhắc lại lập trường rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm các bảo đảm an ninh nhằm bảo vệ Ukraine trước nguy cơ Nga tiến hành một cuộc tấn công khác trong tương lai. Ông cũng cảm ơn những nỗ lực của hai đặc phái viên Kushner và Witkoff.
“Điều quan trọng là đã diễn ra cuộc gặp giữa Tổng thống Nga và phái đoàn Mỹ”, ông Zelensky nói.
Sau cuộc gặp ngày 5/9, ông Yuri Ushakov, trợ lý chính sách đối ngoại hàng đầu của Tổng thống Putin, cho biết các cuộc trao đổi diễn ra “thực chất, mang tính xây dựng và hết sức thẳng thắn”.
Theo ông Ushakov, hai ông Witkoff và Kushner đã “đưa ra một số nhận định về những hướng đi có thể giúp giải quyết xung đột”, đồng thời cam kết sẽ vận dụng những ý kiến tiếp nhận từ Tổng thống Putin trong các cuộc thảo luận tại Kiev.
Nỗ lực nối lại đàm phán hòa bình được thúc đẩy hơn một tuần sau khi Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe bất ngờ tới Moskva. Tại đây, ông cảnh báo người đồng cấp Nga rằng việc đẩy mạnh chiến dịch quân sự tại Ukraine sẽ gây tác dụng ngược. Điện Kremlin cho biết ông Ratcliffe không gặp Tổng thống Putin trong chuyến thăm.
Phát biểu với báo giới tại Phòng Bầu dục ngày 4/9, Tổng thống Trump cho biết hai ông Witkoff và Kushner mang theo “một đề xuất nhằm chấm dứt chiến tranh”, nhưng không công bố chi tiết kế hoạch.
Ông Witkoff khẳng định phái đoàn Mỹ đang nỗ lực hướng tới một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột. “Đó luôn là điều Tổng thống Trump theo đuổi”, ông nói.
Tổng thống Putin và các quan chức Nga thường gọi ông Zelensky cùng chính phủ Ukraine là “chính quyền Kiev”, phản ánh những tuyên bố nhiều lần của nhà lãnh đạo Nga rằng Ukraine không phải một quốc gia hợp pháp.
Tại cuộc họp báo ngày 6/9, ông David Arakhamia, lãnh đạo đảng Người phục vụ nhân dân của Tổng thống Zelensky tại Quốc hội Ukraine, mặc áo phông đen in dòng chữ “Chính quyền Kiev” bằng chữ Ukraine màu trắng nổi bật. Những chiếc áo giống hệt cũng được tặng cho hai đặc phái viên Witkoff và Kushner.
Theo The Washington Post
