Ngày 25/11/2024, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 56-NQ/TW, xác định quyết tâm chính trị cao nhất trong triển khai tổng kết thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Theo đó, Ban Chấp hành Trung ương cơ bản thống nhất nguyên tắc, mục tiêu, yêu cầu, tiến độ và một số nội dung định hướng, gợi ý của Bộ Chính trị để các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị trực thuộc Trung ương nghiên cứu, đề xuất sắp xếp, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Nghị quyết 18-NQ/TW khóa XII là định hướng mang tính chiến lược với các yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể về tinh gọn tổ chức bộ máy hoặc nghiên cứu xây dựng mô hình tổng thể tổ chức bộ máy hệ thống chính trị trong giai đoạn mới, được thực hiện đến nay đã đạt được một số kết quả quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong hệ thống chính trị.
Tuy nhiên, nhiệm vụ này vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế đã được đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng chỉ ra: Nhận thức và hành động của một số cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo, người đứng đầu ở một số cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phương chưa đầy đủ, chưa sâu sắc, quyết tâm chưa cao, hành động chưa quyết liệt; việc sắp xếp tổ chức bộ máy chưa đồng bộ, tổng thể, chưa gắn tinh giản biên chế với cơ cấu lại… Một số bộ, ngành còn ôm đồm nhiệm vụ của địa phương, dẫn đến tồn tại cơ chế xin - cho, dễ nảy sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Bộ máy cồng kềnh gây lãng phí và kìm hãm sự phát triển là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước chậm đi vào thực tiễn cuộc sống hoặc một số chủ trương không được triển khai hoặc triển khai hình thức.
Thực tế cho thấy việc duy trì bộ máy đã được “thiết kế” hàng chục năm là không còn phù hợp với quy luật phát triển, do đó, tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị là cần thiết và cấp bách. Bộ máy tinh gọn phải đi đôi với đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ với cơ cấu hợp lý theo quy định về chuyên môn, chuẩn mực đạo đức cách mạng thì mới đảm bảo được sức mạnh, hiệu lực, hiệu quả. Tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị là cuộc “cách mạng” đòi hỏi “trên dưới đồng lòng, dọc ngang thông suốt” từ tư tưởng đến hành động của toàn Đảng và toàn hệ thống chính trị.
Theo đó, công tác tổ chức, cán bộ phải được thực hiện khoa học, khách quan, minh bạch, bố trí cán bộ theo nhu cầu công tác, không cục bộ; đánh giá cán bộ căn cứ vào phẩm chất và kết quả công việc, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Mặt khác, cần xây dựng và hoàn thiện cơ chế sàng lọc cán bộ, kiên quyết đưa ra khỏi vị trí công tác đối với những người không đủ phẩm chất, năng lực, uy tín; xây dựng, hoàn thiện chính sách thu hút sử dụng nhân tài. Hiện nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ là một trong những giải pháp hữu hiệu cho đổi mới hệ thống chính trị, góp phần chuyển đổi số trong công tác và mọi mặt đời sống xã hội. Đồng thời, với nhu cầu hợp tác quốc tế ngày càng cao, đòi hỏi bộ máy của hệ thống chính trị phải đáp ứng được sự kỳ vọng của Nhân dân và yêu cầu hội nhập. Đây là một trong những nhân tố quyết định sự thành công của quá trình đổi mới ở nước ta.
Trong bài bài viết: “Tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả”, Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra những yêu cầu, giải pháp cấp bách thực hiện cuộc “cách mạng” về tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, định hướng cụ thể giai đoạn phát triển đúng thời điểm đất nước bước vào “Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, chuẩn bị đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.
Đạt được yêu cầu đó, trước tiên và trước hết là tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, bám sát Cương lĩnh, Hiến pháp, Điều lệ và các văn kiện của Đảng trong việc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, đặt trong nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thực hiện đồng bộ với nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước; đổi mới kinh tế, đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; phát huy vai trò của mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và quyền làm chủ của Nhân dân với chủ trương “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”...
Tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả cần phải giữ vững các nguyên tắc tổ chức, hoạt động và đề cao kỷ luật, kỷ cương của Đảng, pháp luật của Nhà nước; nghiêm túc thực hiện nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo việc đổi mới, sắp xếp và quản lý tổ chức bộ máy, biên chế của hệ thống chính trị, đồng thời phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, xác định rõ trách nhiệm của tập thể và cá nhân, nhất là người đứng đầu của từng cấp, từng ngành, từng địa phương.
Với niềm tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và tinh thần đoàn kết, ý chí quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, cuộc “cách mạng” tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị không thể chậm trễ và nhất định hoàn thành theo đúng lộ trình đã đề ra.
