Theo nghiên cứu do các nhà khoa học trường Y Keck, Đại học Nam California (Mỹ) thực hiện, cứ mỗi 200 xe điện được bổ sung sẽ giúp giảm khoảng 1,1% nồng độ khí nitrogen dioxide (NO2), loại khí độc sinh ra chủ yếu từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch.
Việc gia tăng xe điện góp phần giảm ô nhiễm không khí.
Nghiên cứu dựa trên dữ liệu đăng ký phương tiện và dữ liệu vệ tinh theo dõi ô nhiễm không khí tại bang California giai đoạn 2019 - 2023. Đây được xem là một trong những bằng chứng thực tế đầu tiên cho thấy xe điện giúp giảm ô nhiễm không khí ở quy mô cộng đồng.
Trong nghiên cứu, bang California được chia thành 1.692 khu dân cư tương tự đơn vị mã bưu chính. Nhóm nghiên cứu so sánh số lượng xe không phát thải đăng ký tại từng khu với dữ liệu ô nhiễm thu thập từ vệ tinh độ phân giải cao.
Kết quả cho thấy cứ mỗi 200 xe ZEV mới được đăng ký tại mỗi khu vực, nồng độ NO2 giảm 1,1%. Ngược lại, những khu vực tăng số lượng xe chạy xăng ghi nhận mức ô nhiễm tăng tương ứng.
Mức giảm 1,1% không quá lớn nhưng các nhà khoa học cho rằng con số có ý nghĩa thống kê rõ ràng, cho thấy tiềm năng cải thiện chất lượng không khí vẫn còn rất lớn.
“Thế giới chưa điện hóa hoàn toàn, nhưng nghiên cứu cho thấy quá trình chuyển sang xe điện của California đã tạo ra những khác biệt có thể đo lường được đối với không khí mà con người hít thở”, Tiến sĩ Sandrah Eckel, chuyên gia khoa học dân số và sức khỏe cộng đồng tại trường Y khoa Keck, nói.
Khói thải từ ống xả của ô tô động cơ đốt trong.
NO2 là chất ô nhiễm sinh ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, liên quan trực tiếp đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Khí này có thể kích thích cơn hen suyễn, gây viêm phế quản, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
"Ô nhiễm không khí do giao thông có thể gây hại cho hệ hô hấp và tim mạch gần như ngay lập tức, bên cạnh các tác động tích lũy lâu dài. Do đó, việc giảm phát thải từ phương tiện giao thông, đặc biệt tại khu dân cư đông đúc, có thể mang lại lợi ích sức khỏe rõ rệt", Tiến sĩ Erika Garcia, tác giả nghiên cứu, khẳng định.
Bà cho biết bước tiếp theo của nghiên cứu là đối chiếu dữ liệu tăng trưởng xe điện với số ca cấp cứu và nhập viện liên quan đến hen suyễn, nhằm đánh giá trực tiếp tác động sức khỏe trong điều kiện thực tế.
Kết quả cũng mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc theo dõi tác động môi trường của các chính sách chuyển đổi năng lượng và giao thông.
Các chuyên gia cho rằng thông điệp về xe điện đang dần chuyển từ trọng tâm chống biến đổi khí hậu sang các lợi ích thiết thực hơn như cải thiện chất lượng không khí địa phương, tiết kiệm chi phí vận hành và nâng cao hiệu suất sử dụng.
Việt Nam nỗ lực giảm phát thải giao thông
Việt Nam đang triển khai nhiều chính sách nhằm hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện, với kỳ vọng cải thiện chất lượng không khí và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Việc hạn chế phương tiện nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy xe điện góp phần cải thiện chất lượng không khí.
Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực Vành đai 1, cấm xe máy chạy xăng lưu thông theo khung giờ hoặc khu vực xác định. Đồng thời, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ xe buýt và taxi sử dụng năng lượng sạch, hướng tới giao thông xanh và bền vững.
Để hỗ trợ người dân trong quá trình chuyển đổi, Hà Nội đang xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính cho việc chuyển đổi xe máy xăng sang xe điện, bao gồm hỗ trợ trực tiếp và ưu đãi lãi suất vay mua xe điện. Thành phố cũng đang khảo sát và lắp đặt các trạm sạc, tủ đổi pin cho xe máy điện nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân sử dụng phương tiện xanh.
TP.HCM đang đề xuất lộ trình hạn chế xe máy và ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào khu vực trung tâm thành phố. Theo kế hoạch, từ năm 2028, toàn bộ xe máy chạy xăng sẽ bị cấm lưu thông trong vùng phát thải thấp (LEZ), trừ phương tiện của người khuyết tật. Đồng thời, ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4 cũng sẽ bị cấm vào khu vực này trong giờ cao điểm.
Thành phố cũng dự kiến triển khai kiểm định khí thải xe máy từ ngày 1/7/2027 để phân loại mức phát thải, làm cơ sở cho việc hạn chế lưu thông các phương tiện gây ô nhiễm.
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2040 sẽ hạn chế và tiến tới dừng sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô, xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch, hướng tới phát triển hệ thống giao thông vận tải xanh và phát thải thấp.
Khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh.
Một số doanh nghiệp sản xuất ô tô như VinFast triển khai nhiều chương trình ưu đãi nhằm khuyến khích người tiêu dùng chuyển sang xe điện, như hỗ trợ phí trước bạ, ưu đãi giá bán hay miễn phí sạc pin trong một số giai đoạn.
Những chính sách này được kỳ vọng tăng khả năng tiếp cận xe điện, góp phần giảm thiểu ô nhiễm không khí, cải thiện sức khỏe cộng đồng và hướng tới một nền giao thông bền vững, thân thiện với môi trường.
