Cơ cấu “dân số vàng” và những thách thức với Việt Nam

Cơ cấu dân số vàng mang lại rất nhiều dư lợi về lao động nhưng hiện nay Việt Nam vẫn chưa tận dụng được cơ cấu dân số vàng, chất lượng nguồn nhân lực cũng như năng suất lao động của Việt Nam còn hạn chế.

Theo Tiến sĩ Phạm Vũ Hoàng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế, Việt Nam đang có lợi thế cơ cấu dân số vàng. Cơ cấu dân số vàng chỉ xuất hiện một lần duy nhất trong lịch sử nhân khẩu học. Nhiều quốc gia đã tận dụng được cơ hội này để bứt phá, phát triển nhanh.

Công nhân một dây chuyền sản xuất của Công ty Lavi Food, Bến Lức, Long An. (Ảnh: THANH PHONG)
Công nhân một dây chuyền sản xuất của Công ty Lavi Food, Bến Lức, Long An.

Một dân số được coi đã bước vào giai đoạn "dân số vàng" khi dân số trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi) nhiều gấp 2 lần dân số phụ thuộc (dưới 15 tuổi và trên 65 tuổi) hoặc tỷ số phụ thuộc chung dưới 50%.

Theo các chuyên gia nhân khẩu học, cơ cấu dân số vàng mới chỉ thể hiện ở số lượng người trong độ tuổi lao động.

“Tất cả các nước công nghiệp mới NICs (con rồng châu Á) đều cất cánh bay lên nhờ đã tận dụng thành công giai đoạn cơ cấu dân số vàng. Chuyển đổi nhân khẩu học tác động đến phân bố tuổi dân số và tạo ra dân số vàng là một cơ chế tiềm tàng tác động đến thành công kinh tế. Tuy nhiên, cũng không ít quốc gia đã bỏ lỡ, chìm sâu trong bẫy thu nhập trung bình”, Tiến sĩ Hoàng cho hay.

Bắt đầu từ năm 2007, với tỷ số phụ thuộc chung (nhóm dân số 0-14 tuổi và nhóm dân số trên 65 tuổi tính trên nhóm dân số 15-64) dưới 50%, Việt Nam chính thức bước vào thời kỳ cơ cấu dân số vàng.

Theo dự báo, giai đoạn dân số vàng của nước ta sẽ kéo dài đến khoảng năm 2038 và đây là cơ hội có một không hai dành cho Việt Nam.

Ngay từ khi bắt đầu bước vào thời kỳ dân số vàng, Việt Nam có nhiều chính sách được ban hành và thực thi để tận dụng lợi thế của thời kỳ này như: các chính sách về phát triển nguồn nhân lực và gia tăng đóng góp của lao động trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Kết quả là tốc độ tăng trưởng kinh tế luôn đạt trên 6%/năm trung bình trong giai đoạn 2011-2018.

Chúng ta đã trải qua 16 năm bước vào thời kỳ cơ cấu dân số vàng và chỉ còn 15 năm nữa để tận dụng cơ hội này. Nhưng Việt Nam chưa thực sự khai thác hiệu quả lợi thế của cơ cấu dân số vàng, vẫn nằm trong nhóm nước có thu nhập trung bình thấp.

Lý giải nguyên nhân này, ông Hoàng cho rằng, chủ yếu do chất lượng nguồn nhân lực cũng như năng suất lao động của Việt Nam còn hạn chế, kém hơn nhiều lần khi so với năng suất lao động của Singapore, Malaysia và chỉ bằng 1/3 năng suất lao động của Thái Lan, Trung Quốc.

Chúng ta tận dụng được nguồn lao động dồi dào nhưng chủ yếu là khai thác lao động giá rẻ và lao động giản đơn, chất lượng công việc nằm trong chuỗi giá trị thấp. Hơn một nửa số việc làm chỉ đòi hỏi kỹ năng trung bình, 33,2% là việc làm kỹ năng thấp, chỉ có 11,2% việc làm kỹ năng cao (trong khi đó trung bình các nước phát triển trên thế giới là 20%).

Bên cạnh đó, đa số người lao động của Việt Nam đang tham gia vào các công việc phi chính thức có thu nhập thấp, ít có sự bảo vệ (54% lao động phi chính thức). Trình độ chuyên môn của lao động còn hạn chế, chỉ khoảng 1/4 người đang làm việc được đào tạo từ sơ cấp nghề trở lên.

Tiến sĩ Phạm Vũ Hoàng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, Đại học Kinh tế Quốc dân cho hay, cơ cấu dân số vàng mang lại rất nhiều dư lợi về lao động.

“Cũng với khoảng 100 triệu dân nhưng với cơ cấu hiện nay, Việt Nam có khoảng 68 triệu người trong độ tuổi lao động nhưng nếu với cơ cấu dân số năm 1979 thì chúng ta chỉ có 52 triệu dân. Như vậy, riêng cơ cấu dân số theo tuổi thay đổi đã mang lại dư lợi 16 triệu lao động. Tuy nhiên, cơ cấu dân số vàng chỉ nói về số lượng lao động nhiều”, Giáo sư Cử cho hay.

Theo chuyên gia này, Việt Nam hiện chưa tận dụng hiệu quả thời cơ dân số vàng vì hiện nay, sức khỏe của người trong độ tuổi lao động chưa tốt; lao động còn tập trung nhiều trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản, lâm nghiệp vốn có năng suất thấp; trình độ chuyên môn, kỹ thuật của lao động chưa cao (chưa đến 30% lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật từ sơ cấp trở lên).

Theo Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Dân số Phạm Vũ Hoàng, để cơ cấu dân số vàng thực sự tận dụng có hiệu quả, đóng góp vào sự phát triển kinh tế-xã hội, Việt Nam cần phải nâng cao hơn nữa chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực nhất là trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ 4.0 hiện nay.

Việc đầu tư cho thế hệ trẻ về giáo dục, y tế, sức khỏe sinh sản có ý nghĩa quan trọng đối với năng suất lao động và sự phát triển của Việt Nam trong tương lai.

Báo Nhân Dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Trước những khó khăn do mưa kéo dài và giá vật liệu xây dựng biến động, chủ đầu tư và các nhà thầu đang tập trung đẩy nhanh tiến độ sửa chữa Tỉnh lộ 158, đoạn lên thôn Nhìu Cồ San, xã Dền Sáng. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ giúp người dân đi lại, giao thương thuận lợi hơn, tạo điều kiện phát triển du lịch địa phương.

Gia Hội đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ nhà ở cho người nghèo

Gia Hội đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ nhà ở cho người nghèo

Những tháng cuối năm 2026, các thôn, bản vùng cao của xã Gia Hội đang đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Với nguồn hỗ trợ của Nhà nước, sự đóng góp từ các nguồn xã hội hóa và sự chung sức của cộng đồng, những căn nhà tạm, nhà dột nát đang dần nhường chỗ cho những mái ấm kiên cố, giúp bà con an cư, yên tâm lao động, sản xuất, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Thời tiết ngày 16/11

Thời tiết ngày 16/11

Dự báo, ngày 16/11, Bắc Bộ có mây, ngày nắng, đêm có mưa vài nơi, sáng sớm có nơi có sương mù nhẹ. Nam Bộ ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.

“Đỉnh trời” gọi con chữ

“Đỉnh trời” gọi con chữ

Ở thôn Lùng Cúng - nơi mây núi chạm trời với độ cao gần 2.000 m so với mực nước biển, hành trình đến với con chữ của những đứa trẻ vùng cao vẫn còn nhiều gian khó. Trên hành trình ấy, có những cô giáo lặng lẽ bám bản, bám lớp, mang theo tình yêu nghề và sự kiên trì để "gieo" những bài học đầu đời cho trẻ nhỏ. 

Ưu tiên nguồn lực cho tương lai vùng cao

Ưu tiên nguồn lực cho tương lai vùng cao

Những năm qua, bám sát điều kiện thực tế, cấp ủy, chính quyền xã Phình Hồ đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục. Trong đó đặc biệt ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy và học nhằm từng bước khắc phục khó khăn về trường lớp, tạo dựng môi trường học tập khang trang, hiện đại, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh vùng cao.

Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS

Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS

Ngày 15/11, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đơn vị có văn bản khẩn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố đề nghị rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý và bảo mật thông tin người nhiễm HIV; kiến nghị cơ quan chức năng xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc tình hình dịch bệnh HIV/AIDS, gây hoang mang dư luận.

Đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Trường THCS Lý Tự Trọng

Đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Trường THCS Lý Tự Trọng

Sáng 15/11, Trường THCS Lý Tự Trọng, phường Cam Đường tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập (1996 – 2026). Dự buổi lễ có đồng chí Giàng Quốc Hưng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo; lãnh đạo phường Cam Đường, đại diện các xã, phường lân cận cùng các thế hệ cán bộ, giáo viên và cựu học sinh nhà trường.

Nhiều lao động nữ nông thôn xã Trấn Yên đã tìm được việc làm tại các doanh nghiệp trên địa bàn.

Đưa cơ hội việc làm đến tận cơ sở

Thay vì ngồi chờ người lao động tự tìm đến, ngành chức năng và các doanh nghiệp ở Lào Cai đang chủ động "gõ cửa" từng thôn, xã. Từ những buổi đối thoại cởi mở ngay tại địa phương, các phiên giao dịch việc làm lưu động, cho đến việc số hóa thông tin trên ứng dụng VNeID, cơ hội học nghề và tìm việc làm ổn định đang được đưa đến tận người lao động nông thôn một cách đáng tin cậy.

Công khai danh sách 119 phôi sổ đỏ bị mất tại Phú Thọ

Công khai danh sách 119 phôi sổ đỏ bị mất tại Phú Thọ

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ mới thông báo về việc thất lạc 119 phôi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp kiểm tra, ngăn chặn việc sử dụng các phôi giấy này vào mục đích trái pháp luật.

Đổi mới từ những điều gần gũi

Rèn tiếng Việt cho trẻ mầm non vùng cao: Đổi mới từ những điều gần gũi

Với trẻ em dân tộc thiểu số, khả năng sử dụng tiếng Việt có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình học tập và hòa nhập môi trường giáo dục. Từ đặc thù địa bàn, Trường Mầm non Tả Phìn (xã Tả Phìn) đã đổi mới hoạt động vui chơi, trải nghiệm để trẻ phát triển ngôn ngữ, tự tin giao tiếp trước khi vào lớp 1.

fb yt zl tw