Những ngày này, ngay từ sáng sớm, không khí oi bức đã bao trùm nhiều khu vực trong tỉnh; đến giữa trưa, mặt đường hắt hơi nóng, lượng người tham gia giao thông giảm hẳn. Tại các công viên, quảng trường, công trình xây dựng hay các khu vực lao động ngoài trời, nhịp sinh hoạt đều thay đổi để tránh những khung giờ nắng nóng cao điểm.
Những hình ảnh quen thuộc như áo chống nắng kín mít, bình nước mang theo bên người hay các cửa hàng, cơ quan hạn chế hoạt động ngoài trời vào giữa trưa cho thấy người dân đã dần thích nghi với những diễn biến bất thường của thời tiết.
Chị Đoàn Thị Lương, tổ dân phố Yên Ninh 6, phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai chia sẻ: "Gia đình tôi hạn chế ra đường vào buổi trưa, luôn mang theo nước uống, che chắn kỹ khi đi làm và bật điều hòa ở mức hợp lý để vừa bảo vệ sức khỏe, vừa tiết kiệm điện".
Việc điều chỉnh thời gian sinh hoạt, bổ sung nước, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng và sử dụng điều hòa hợp lý không chỉ là giải pháp bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ sốc nhiệt mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện trong những ngày nhu cầu sử dụng tăng cao. Đây cũng là khuyến cáo được các cơ quan chuyên môn thường xuyên tuyên truyền tới người dân trong cao điểm mùa hè.
Nếu ở đô thị, nắng nóng chủ yếu ảnh hưởng đến sinh hoạt thì tại khu vực nông thôn, tác động lại thể hiện rõ hơn trong sản xuất. Nền nhiệt tăng cao khiến độ ẩm đất giảm nhanh, lượng bốc hơi nước lớn, nhu cầu tưới tiêu tăng mạnh trong khi nhiều diện tích cây trồng đang bước vào giai đoạn sinh trưởng quan trọng.
Thực tế đó buộc người dân phải thay đổi phương thức sản xuất. Thay vì canh tác theo thói quen, nhiều hộ đã chủ động điều chỉnh thời gian chăm sóc cây trồng vào sáng sớm hoặc chiều muộn, tận dụng các nguồn nước hiện có, kết hợp che phủ đất để giữ ẩm, giảm lượng nước tưới. Những kinh nghiệm sản xuất vốn được đúc kết qua nhiều năm, nay tiếp tục được vận dụng linh hoạt trong điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt.
Tại xã Bắc Hà, gia đình bà Sin Thị Thu, thôn Sín Chải đang duy trì 2.000 m2 cây ngũ gia bì và cây trồng bản địa. Để bảo vệ cây trồng trước những ngày nắng gắt, gia đình đã tận dụng nguồn nước giếng khoan, thay đổi cách bón phân và thực hiện trồng rau dưới tán các loại cây ăn quả nhằm giảm tác động của ánh nắng trực tiếp.
Bà Sin Thị Thu cho biết: "Thời tiết tại Bắc Hà những ngày này cũng khắc nghiệt. Nắng quá nên tôi phải ngâm phân rồi bón từng cây, bơm nước giếng khoan để tưới từ 17 giờ đến 19 giờ hàng ngày. Ngoài ra, tôi thực hiện trồng rau ngũ gia bì dưới tán cây mận, lê để đảm bảo cây sinh trưởng phát triển tốt".
Không chỉ lĩnh vực nông nghiệp, các cơ sở sản xuất, kinh doanh cũng đang chịu nhiều tác động từ nắng nóng kéo dài. Khi nhiệt độ tăng cao, nhu cầu sử dụng điện cho làm mát, bảo quản nguyên liệu, hàng hóa và vận hành thiết bị cũng tăng theo. Chính vì vậy, nhiều hộ sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ đã chủ động điều chỉnh phương thức tổ chức sản xuất theo hướng linh hoạt hơn.
Thay vì duy trì thời gian làm việc như trước, các cơ sở ưu tiên vận hành máy móc vào sáng sớm hoặc chiều muộn để giảm lượng điện tiêu thụ cho làm mát, đồng thời tăng cường kiểm soát nhiệt độ kho, sắp xếp nguyên liệu và thành phẩm khoa học nhằm hạn chế hư hỏng. Những điều chỉnh này tuy làm phát sinh thêm một số chi phí, nhưng lại giúp duy trì chất lượng sản phẩm và hạn chế rủi ro trong điều kiện thời tiết bất lợi.
Chị Phạm Thị Thu Trang - Giám đốc HTX Nông sản và dược liệu Gia Hưng, Phường Văn Phú, tỉnh Lào Cai chia sẻ: "Thời tiết nắng nóng nên cơ sở phải bố trí sản xuất vào sáng sớm hoặc chiều muộn, kiểm soát chặt nhiệt độ kho và sắp xếp nguyên liệu hợp lý để hạn chế hư hỏng. Chi phí có tăng nhưng nếu chủ động điều chỉnh thì vẫn bảo đảm chất lượng hàng hóa và hiệu quả sản xuất".
Câu chuyện thích ứng với nắng nóng không chỉ diễn ra ở các hộ sản xuất nhỏ lẻ mà còn là yêu cầu đặt ra đối với nhiều doanh nghiệp có số lượng lao động lớn. Trong điều kiện nhiệt độ tăng cao, việc duy trì môi trường làm việc phù hợp không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe người lao động mà còn tác động trực tiếp đến năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng hoàn thành các đơn hàng. Vì vậy, cùng với đầu tư đổi mới công nghệ, nhiều doanh nghiệp đã coi việc xây dựng phương án ứng phó với nắng nóng là một phần trong kế hoạch duy trì sản xuất an toàn, ổn định.
Là doanh nghiệp liên doanh với Nhật Bản, chuyên chế biến măng tre Bát độ, Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam, thôn Khe Ngang, xã Hưng Khánh đang tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 80 lao động, trong đó 85% là lao động nữ. Đặc thù sản xuất trong nhà xưởng khiến doanh nghiệp đặc biệt quan tâm đến yêu cầu cải thiện điều kiện làm việc trong mùa hè. Cùng với thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống điều hòa, thông gió, doanh nghiệp còn bố trí thời gian nghỉ giữa ca, bổ sung nước uống và điều chỉnh một số khâu sản xuất phù hợp với điều kiện thời tiết.
Ông Nguyễn Kiên Định - Giám đốc Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam cho biết: "Công ty chú trọng đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị làm mát, hệ thống điều hòa thường xuyên được duy tu, bảo dưỡng; đồng thời cải thiện điều kiện sinh hoạt của người lao động, như bố trí nghỉ giữa giờ, nước giải khát và bữa ăn nhẹ để đảm bảo điều kiện làm việc tốt nhất cho công nhân".
Từ việc thay đổi thói quen sinh hoạt, điều chỉnh kỹ thuật canh tác, tối ưu quy trình sản xuất đến đầu tư cải thiện điều kiện làm việc đều thể hiện sự chủ động thích ứng trước những diễn biến ngày càng khó lường của khí hậu. Để những giải pháp này phát huy hiệu quả, vai trò của chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn cũng ngày càng được phát huy. Cùng với việc theo dõi sát diễn biến thời tiết, các địa phương trong tỉnh thường xuyên cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo nắng nóng trên các phương tiện truyền thông, hệ thống truyền thanh cơ sở và các nền tảng số để người dân, doanh nghiệp chủ động xây dựng phương án ứng phó.
Anh Nguyễn Xuân Trường - Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, phường Văn Phú cho biết: "Chúng tôi thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, kịp thời tuyên truyền, khuyến cáo các cơ sở sản xuất, kinh doanh chủ động các biện pháp ứng phó với nắng nóng. Đồng thời, hướng dẫn sử dụng điện an toàn, tiết kiệm, bảo đảm điều kiện làm việc cho người lao động, phòng ngừa nguy cơ cháy nổ và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định trong thời gian cao điểm mùa hè".
Biến đổi khí hậu đang khiến những đợt nắng nóng xuất hiện với cường độ lớn hơn, kéo dài hơn và khó lường hơn. Thực tế đó đòi hỏi công tác dự báo, tuyên truyền và hướng dẫn ứng phó phải được triển khai thường xuyên, đồng bộ, cùng với sự chủ động của người dân và doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất, kinh doanh. Khi mỗi giải pháp thích ứng được thực hiện kịp thời và hiệu quả, không chỉ thiệt hại do thời tiết cực đoan được giảm thiểu mà còn góp phần bảo đảm đời sống dân sinh, giữ vững nhịp sản xuất, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
