Chủ động quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn vốn ODA

Theo ông Đỗ Đức Minh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Tài chính, quản lý kinh tế đối ngoại không chỉ là tổng hợp số liệu, làm báo cáo hay hoàn thiện thủ tục hành chính, đó là quá trình “đi cùng” các dự án từ khâu chuẩn bị, đàm phán, triển khai cho đến giám sát hiệu quả sử dụng vốn, bảo đảm từng đồng vốn vay, vốn viện trợ được đặt đúng chỗ, phát huy đúng giá trị.

Những tháng cuối năm 2025, tại Sở Tài chính, công tác liên quan đến vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài được đẩy mạnh với khối lượng công việc lớn. Trọng tâm là xây dựng, cập nhật các báo cáo về tình hình chuẩn bị dự án sử dụng vốn ODA; tổng hợp nhu cầu và xây dựng kế hoạch vốn ODA năm 2026, giai đoạn 2026 - 2030; đồng thời rà soát toàn diện tiến độ triển khai các chương trình, dự án trong 10 tháng năm 2025. Kết quả rà soát là căn cứ quan trọng để dự kiến kế hoạch vay và trả nợ công trong thời gian tới, bảo đảm cân đối nguồn lực và hiệu quả sử dụng vốn.

Những con số trong báo cáo không chỉ phản ánh tiến độ giải ngân hay dư nợ vay, mà còn cho thấy cách tỉnh chủ động cân đối nguồn lực, tính toán khả năng trả nợ, bảo đảm an toàn tài chính địa phương trong dài hạn. Không chạy theo quy mô dự án bằng mọi giá, mà đặt hiệu quả và tính bền vững lên trước.

Tinh thần ấy thể hiện rõ trong công tác tham mưu chuẩn bị tài liệu cho lãnh đạo tỉnh làm việc với các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), các đối tác Hàn Quốc cùng nhiều tổ chức, địa phương nước ngoài khác. Mỗi cuộc làm việc không chỉ là trao đổi nhu cầu vốn, mà còn là dịp để tỉnh khẳng định năng lực quản lý, sự minh bạch tài chính và quyết tâm sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay, vốn viện trợ.

Năm 2025 ghi dấu một điểm sáng trong công tác tiếp nhận và quản lý viện trợ không hoàn lại. Toàn tỉnh đã tiếp nhận và triển khai 66 khoản viện trợ từ 20 tổ chức phi chính phủ nước ngoài, 2 đại sứ quán, 2 địa phương nước ngoài, Liên minh châu Âu (EU) và 3 công ty nước ngoài, với tổng giá trị cam kết đạt 536,055 tỷ đồng. Song song với đó, tỉnh tiếp tục quản lý, theo dõi 35 khoản viện trợ chuyển tiếp từ các năm trước.

Ông Đỗ Đức Minh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Tài chính

Đằng sau những con số ấy là hàng chục dự án nhỏ nhưng tác động trực tiếp đến cộng đồng: lớp học được sửa sang ở vùng khó, trạm y tế được bổ sung trang thiết bị, mô hình sinh kế mới giúp người dân tăng thu nhập, hay những chương trình bảo vệ môi trường góp phần gìn giữ không gian sống lâu dài. Công tác tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn vốn viện trợ không hoàn lại, không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định của Nhà nước và của tỉnh, hạn chế tối đa thất thoát, trùng lặp, bảo đảm tính công khai, minh bạch.

Thách thức lớn nhất không nằm ở việc “có bao nhiêu viện trợ”, mà ở chỗ làm sao để nguồn lực ấy thực sự đi vào cuộc sống. Vì vậy, công tác quản lý không chỉ dừng ở khâu kiểm soát thủ tục, mà còn gắn với việc phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, địa phương trong theo dõi, đánh giá hiệu quả, kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai dự án.

Một điểm nhấn đáng chú ý trong công tác quản lý kinh tế đối ngoại thời gian qua là tinh thần chủ động. Tỉnh không chờ đối tác tìm đến, mà tích cực tham mưu cho UBND tỉnh trong việc thúc đẩy, mở rộng và làm sâu sắc hơn các mối quan hệ đối ngoại. Các hoạt động hợp tác quốc tế được triển khai gắn chặt với lợi ích phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tránh tình trạng hợp tác hình thức, thiếu chiều sâu.

Việc duy trì, củng cố và nâng tầm quan hệ hữu nghị, hợp tác truyền thống với các đối tác chiến lược được song hành cùng nỗ lực mở rộng kết nối với các địa phương, tổ chức quốc tế tiềm năng. Những chương trình trao đổi, hội đàm, hội nghị xúc tiến hợp tác không chỉ dừng ở việc ký kết biên bản ghi nhớ, mà hướng tới chia sẻ kinh nghiệm quản lý, thu hút đầu tư, phát triển thương mại và du lịch.

Ở góc độ tài chính, điều này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kế hoạch hợp tác dài hạn, bảo đảm tính khả thi, bền vững và phù hợp với định hướng hội nhập quốc tế của tỉnh trong giai đoạn mới.

Hướng tới giai đoạn 2026 - 2030, khối lượng công việc đặt ra cho công tác quản lý kinh tế đối ngoại là không nhỏ. Nhu cầu vốn cho hạ tầng, an sinh xã hội, chuyển đổi xanh, phát triển nguồn nhân lực tiếp tục gia tăng, trong khi yêu cầu về an toàn nợ công, hiệu quả đầu tư ngày càng khắt khe. Việc xây dựng kế hoạch vay và trả nợ công vì thế không chỉ là bài toán tài chính, mà là bài toán phát triển.

Trong bức tranh ấy, công tác điều phối và tham mưu tài chính - ngân sách được triển khai đồng bộ, bảo đảm chặt chẽ ở từng khâu. Từ tổng hợp số liệu, đánh giá rủi ro, đề xuất chính sách đến phối hợp giữa các ngành và địa phương, mọi nội dung đều đặt ra yêu cầu cao về tính chính xác và trách nhiệm. Sự thận trọng trong từng con số hôm nay chính là “vùng đệm an toàn” cho ngân sách địa phương trong tương lai.