Dọc tuyến sông Chảy qua địa bàn xã Xuân Hòa và xã Thượng Hà (tỉnh Lào Cai) hiện có 2.239 hộ dân với 12.480 nhân khẩu, gồm 12 dân tộc cùng sinh sống. Địa hình ven sông, suối phức tạp, nhiều điểm dân cư ven sông, trong khi thời tiết cực đoan, mưa lớn cục bộ có thể làm mực nước, dòng chảy thay đổi bất thường. Việc rà soát điểm nguy hiểm, bổ sung biển cảnh báo và trang bị kỹ năng phòng, chống đuối nước cho người dân, nhất là trẻ em, đang được các lực lượng chức năng và chính quyền cơ sở tăng cường.
Tại khu vực lòng hồ thủy điện Vĩnh Hà, theo đơn vị vận hành, dọc hai bên bờ có nhiều hộ dân sinh sống, sản xuất. Dù chưa có số liệu công khai chính thức về diện tích mặt nước lòng hồ, nhưng nguy cơ không nằm ở quy mô hồ lớn hay nhỏ, mà ở đặc thù sông nước: có đoạn lòng sông sâu, bờ dốc, trơn trượt; mực nước và dòng chảy có thể thay đổi theo thời tiết, mưa lớn cục bộ hoặc quá trình vận hành công trình.
Trong chương trình tuyên truyền phòng, chống đuối nước do Đội Cảnh sát đường thủy số 1, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với Công an xã Xuân Hòa, Công an xã Thượng Hà, chính quyền địa phương và Nhà máy thủy điện Vĩnh Hà tổ chức, nhiều học sinh được hướng dẫn trực tiếp cách mặc, cài khóa và sử dụng áo phao cứu sinh đúng cách. Với các em, chiếc áo phao không chỉ là vật dụng an toàn, còn là lời nhắc nhở về những nguy hiểm khi tự ý xuống sông, suối.
Những buổi tuyên truyền trực quan giúp trẻ em dễ nhớ, dễ thực hành hơn so với những lời nhắc nhở chung chung. Các em được nhìn thấy biển cảnh báo, được mặc thử áo phao, được nghe phân tích vì sao không nên tự ý tắm sông, tắm suối khi không có người lớn đi cùng.
Với nhiều phụ huynh ở xã Thượng Hà, nỗi lo đuối nước luôn thường trực, nhất là trong những ngày nắng nóng. Trẻ nhỏ thường thích nước, thích rủ nhau ra suối, ra sông; trong khi người lớn không phải lúc nào cũng có thể theo sát từng bước.
Chị Bàn Thị Minh, xã Thượng Hà cũng cho rằng, trẻ em chỉ nên đi tắm suối, tắm sông khi được phụ huynh cho phép và có người lớn đi cùng. Theo chị, việc tuyên truyền, tặng áo phao cần được lan tỏa đến nhiều thôn, bản hơn, nhất là những nơi phụ huynh bận sản xuất, khó giám sát con em thường xuyên.
Cùng với tuyên truyền, lực lượng chức năng và đơn vị quản lý công trình đã rà soát các vị trí ven lòng hồ, khu vực hạ lưu, lối mòn dân sinh, bến bãi, điểm người dân thường tiếp cận mặt nước. Trong đợt này, Nhà máy thủy điện Vĩnh Hà phối hợp với chính quyền hai xã Xuân Hòa, Thượng Hà và lực lượng chức năng bổ sung 20 biển cảnh báo phòng, chống đuối nước tại các vị trí còn thiếu.
Ông Nguyễn Tiến Dũng - Giám đốc Nhà máy thủy điện Vĩnh Hà cho biết, đơn vị coi việc cảnh báo nguy cơ đuối nước ở khu vực lòng hồ, hạ lưu nhà máy là nhiệm vụ quan trọng; tiếp tục phối hợp với địa phương tuyên truyền để người dân, học sinh nhận biết khu vực nguy hiểm, chủ động phòng tránh.
Biển cảnh báo không thể thay thế hoàn toàn sự giám sát của gia đình, nhưng là dấu hiệu trực quan giúp người dân nhận diện nguy cơ từ xa. Đặc biệt với trẻ em, một tấm biển đặt đúng vị trí có thể tạo ra sự nhắc nhở kịp thời trước khi các em bước xuống khu vực nước sâu.
Tại xã Xuân Hòa, công tác tuyên truyền phòng, chống đuối nước được triển khai qua loa truyền thanh, fanpage, nhóm thông tin cơ sở và các buổi tuyên truyền trực tiếp. Nội dung được tăng cường trong dịp hè, khi học sinh nghỉ học, thời gian ở nhà nhiều hơn và nguy cơ tự ý ra sông, suối vui chơi cao hơn.
Ông Nguyễn Xuân Nam - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Xuân Hòa cho rằng, đuối nước có thể xảy ra không chỉ với người chưa biết bơi mà cả với người biết bơi nếu chủ quan. Vì vậy, việc cắm biển cảnh báo, tuyên truyền trực tiếp, nhắc nhở phụ huynh quản lý con em là rất cần thiết, nhất là tại các khu vực nước sâu, dòng chảy phức tạp.
Trung tá Hoàng Quốc Toản - Đội phó Đội Cảnh sát đường thủy số 1, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Lào Cai cho biết: Hằng năm, lực lượng Cảnh sát đường thủy phối hợp với Công an xã kiểm tra, đôn đốc công tác bảo đảm an toàn tại khu vực lòng hồ, hạ lưu thủy điện; tuyên truyền sâu rộng đến thôn, bản, phụ huynh và học sinh trong dịp hè.
Những việc làm chủ động của cấp ủy, chính quyền địa phương dọc tuyến sông Chảy chính là cách thiết thực để giảm rủi ro ngày mai, bảo vệ an toàn cho người dân trong mùa mưa lũ, mùa nắng nóng và cả trong sinh hoạt thường ngày. Phòng ngừa nguy cơ mất an toàn ven sông Chảy không chỉ là việc cắm thêm biển báo hay trao thêm áo phao. Điều quan trọng hơn là tạo được thói quen cảnh giác trong từng gia đình, từng thôn, bản.
5 khuyến cáo an toàn ven sông, suối
Không tự ý tắm sông, tắm suối: Trẻ em không xuống sông, suối, ao hồ khi không có người lớn đi cùng.
Luôn mặc áo phao khi đi lại trên phương tiện thủy: Người dân đánh bắt cá, đi thuyền, mảng hoặc làm việc ven sông, suối cần sử dụng áo phao, dụng cụ nổi bảo đảm an toàn.
Không chủ quan dù biết bơi: Dòng chảy, nước sâu, bờ trơn trượt có thể gây nguy hiểm ngay cả với người biết bơi.
Chấp hành biển cảnh báo: Không tắm, bơi, vui chơi tại khu vực đã cắm biển cảnh báo nước sâu, nguy hiểm.
Phụ huynh cần giám sát trẻ trong dịp hè: Không để trẻ tự ý ra sông, suối theo nhóm; thường xuyên nhắc nhở con em về nguy cơ đuối nước.
