Chủ động kiểm tra, giám sát từ sớm để không phát sinh sai phạm nghiêm trọng

Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng thời gian qua đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng.

Trong bối cảnh triển khai nhiều nghị quyết trụ cột và nhiệm vụ phát triển lớn trong kỷ nguyên mới, yêu cầu đặt ra đối với công tác này là phải chuyển mạnh từ bị động sang chủ động, tiến hành thường xuyên, liên tục ngay từ đầu để phòng ngừa, ngăn chặn sai phạm, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm nghiêm trọng.

Tạo hiệu ứng cảnh tỉnh, răn đe rõ nét trong toàn hệ thống

Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng được triển khai khá toàn diện theo quy định của Điều lệ Đảng. Trọng tâm là kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm, qua đó nhiều sai phạm được phát hiện, chấn chỉnh và xử lý kịp thời.

Hoạt động kiểm tra tập trung vào các lĩnh vực, địa bàn dễ phát sinh tiêu cực như công tác cán bộ, quản lý đất đai, đầu tư xây dựng, nhất là những vụ việc, vụ án lớn do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trực tiếp chỉ đạo. Nhiều tổ chức đảng và đảng viên vi phạm đã bị xử lý nghiêm minh, tạo hiệu ứng cảnh tỉnh, răn đe rõ nét trong toàn hệ thống.

Song thực tiễn cũng cho thấy công tác kiểm tra, giám sát vẫn còn những hạn chế. Nổi lên là tính bị động, chủ yếu tiến hành khi đã xuất hiện dấu hiệu vi phạm. Cách làm này giúp xử lý được vi phạm, nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phòng ngừa từ sớm, từ xa trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều chủ trương lớn, nhiệm vụ mới, mô hình tổ chức và phương thức lãnh đạo, quản lý có nhiều thay đổi. Vì vậy, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã xác định trong nhiệm kỳ Đại hội XIV phải chuyển căn bản từ “bị động” sang “chủ động."

Theo định hướng này, công tác kiểm tra, giám sát không chỉ tập trung khi đã có vụ việc. Hoạt động này phải tiến hành thường xuyên, liên tục ngay từ khi ban hành các chỉ thị, nghị quyết, kết luận của Đảng. Giám sát sớm, giám sát ngay từ khâu tổ chức thực hiện nhằm kịp thời phát hiện những hạn chế, những vướng mắc nảy sinh, từ đó chấn chỉnh, khắc phục, không để sai phạm xảy ra hoặc lan rộng. Đây là sự thay đổi căn bản trong tư duy kiểm tra, từ “đi sau xử lý” sang “đi cùng và đi trước để phòng ngừa."

Yêu cầu đổi mới công tác kiểm tra, giám sát còn từ bối cảnh đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương lớn, mang tính đột phá. Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết trụ cột về phát triển khoa học, công nghệ; đổi mới và thực thi pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân; phát triển kinh tế Nhà nước; đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế. Những nghị quyết này tác động sâu rộng tới mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế-xã hội. Vì vậy, công tác này phải đổi mới tương ứng để bảo đảm các chủ trương được triển khai đúng định hướng, hiệu quả, không bị lợi dụng, biến dạng.

Cùng với đổi mới tư duy, phương pháp kiểm tra, giám sát cũng được điều chỉnh phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Trọng tâm là kiểm tra, giám sát việc triển khai các nghị quyết lớn và các lĩnh vực then chốt phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững. Trong điều kiện hệ thống chính trị đang sắp xếp, tinh gọn, vận hành theo mô hình chính quyền 3 cấp, công tác này càng phải thích ứng kịp thời. Mục tiêu là bảo đảm kiểm soát quyền lực hiệu quả, không để xảy ra tình trạng lạm quyền, lợi dụng quyền lực, làm quá chức trách, nhiệm vụ được giao.

Những định hướng đổi mới này đã được thể hiện rõ trong thực tiễn công tác năm 2025 của Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Cơ quan đã chủ động tham mưu Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành chương trình làm việc, chương trình kiểm tra năm 2025. Đồng thời, thành lập 19 đoàn kiểm tra do các Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư làm trưởng đoàn, tiến hành kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn 69 cấp ủy đảng trực thuộc Trung ương ngay từ khi các chủ trương lớn mới được ban hành.

Kết quả cho thấy Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã hoàn thành 14 cuộc kiểm tra đối với 6 tổ chức đảng và 12 đảng viên; thi hành kỷ luật theo thẩm quyền 17 tổ chức đảng và 40 đảng viên; tham mưu Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư thi hành kỷ luật 2 tổ chức đảng và 29 đảng viên.

Công tác giám sát thường xuyên, giám sát chuyên đề, giải quyết tố cáo được thực hiện theo đúng quy trình, bảo đảm chặt chẽ, khách quan. Việc triển khai đồng loạt 19 đoàn kiểm tra trong phạm vi toàn quốc với thời gian hoàn thành gấp thể hiện rõ tinh thần chuyển từ bị động sang chủ động, kiểm tra ngay từ đầu, ngay từ khi chủ trương được ban hành.

Chuyển từ “bị động” sang “chủ động” trong công tác kiểm tra, giám sát

Theo Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Văn Rón, bước sang nhiệm kỳ Đại hội XIV, công tác kiểm tra, giám sát cần phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp, cách thức tổ chức. Công tác này cần trở thành phương thức lãnh đạo chủ yếu, công cụ quan trọng để giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng.

Trọng tâm phải từ “xem xét, xử lý” sang “phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa, ngay từ cấp cơ sở." Mục tiêu là đảm bảo các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng được triển khai đúng hướng, đúng cách và đạt hiệu quả thực chất, không để “khoảng trống," “vùng tối” trong kiểm tra, giám sát.

Ngay sau Đại hội XIV, công tác kiểm tra giám sát của Đảng phải bám sát nhiệm vụ chính trị, chương trình hành động của từng địa phương, đơn vị.

Cấp ủy các cấp cần tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên công tác này. Đồng thời xây dựng hoàn thiện các quy định về phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực gắn với cơ chế kiểm soát về quyền lực và kỷ luật của Đảng. Việc xử lý vi phạm cần đặt trong những điều kiện, bối cảnh lịch sử cụ thể, bảo đảm khách quan, đúng đắn và phù hợp. Song song đó là có cơ chế bảo vệ, khuyến khích cán bộ đảng viên dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn, đi đầu trong đổi mới vì sự nghiệp phát triển chung.

Cấp ủy, Ủy ban Kiểm tra các cấp cần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác để tạo bước tiến mới, trong đó trọng tâm là chuyển đổi số toàn diện, chuyển sang “kiểm tra, giám sát trên dữ liệu." Các cơ quan tham mưu cấp ủy tăng cường phối hợp, tổ chức thực hiện nhiệm vụ thuộc lĩnh vực được phân công. Chi bộ chủ động kiểm tra giám sát đảng viên, kịp thời uốn nắn, khắc phục thiếu sót ngay từ khi mới manh nha.

Triển khai nhiệm vụ năm 2026, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh chỉ đạo Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương phải khẩn trương chuyển trạng thái, đổi mới mạnh mẽ phương pháp làm việc, xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín; triển khai công tác kiểm tra, giám sát có trọng tâm, trọng điểm, góp phần giữ vững sự ổn định của hệ thống chính trị và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

Nhấn mạnh công tác kiểm tra, giám sát đang đứng trước đòi hỏi của giai đoạn phát triển mới, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cho rằng đất nước đang bước vào giai đoạn mới với nhiều thời cơ, vận hội đan xen thách thức, khối lượng công việc lớn, yêu cầu rất cao, đòi hỏi công tác kiểm tra, giám sát của Đảng phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, nâng tầm tham mưu chiến lược, bảo đảm các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương được tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, đúng định hướng.

Có thể thấy, việc chuyển từ “bị động” sang “chủ động” trong công tác kiểm tra, giám sát của Ủy ban Kiểm tra Trung ương không chỉ là điều chỉnh phương pháp. Đây là sự thay đổi căn bản về tư duy, cách tiếp cận, gắn kiểm tra với phòng ngừa, giám sát với phát triển. Yêu cầu này nhằm xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo đất nước trong kỷ nguyên mới.