Châu Âu: Tăng tốc trong cuộc đua không gian

Trong nhiều thập kỷ, cuộc đua không gian được xem là sân chơi của Mỹ, Nga và gần đây là Trung Quốc, Ấn Độ. Châu Âu dù có nền khoa học tiên tiến nhưng thường bị đánh giá là “kẻ chậm chân”, thiếu một chiến lược không gian thống nhất.

Tuy nhiên, ba năm qua, châu Âu đã có những bước chuyển mạnh mẽ và đầy tham vọng, đồng thời xác định không gian là chiến trường công nghệ, kinh tế và an ninh quốc gia.

Tên lửa đẩy hạng nặng Ariane 6 của châu Âu được phóng vào quỹ đạo tại Guyane (Pháp).
Tên lửa đẩy hạng nặng Ariane 6 của châu Âu được phóng vào quỹ đạo tại Guyane (Pháp).

Một trong những động thái gần đây nhất cho thấy các thành viên của Liên minh châu Âu (EU) đang tăng tốc trên đường đua không gian là việc sân bay vũ trụ Esrange của Thụy Điển và Andøya Spaceport của Na Uy gấp rút hoàn tất cơ sở hạ tầng để triển khai kế hoạch phóng những vệ tinh đầu tiên từ lục địa vào vũ trụ. Hợp đồng phóng vệ tinh tại Esrange sẽ được thực hiện vào năm 2026 còn tại Andøya Spaceport là năm 2028.

Theo các nhà phân tích, chính sách "nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Donald Trump và cuộc xung đột ở Ukraine đã thúc đẩy châu Âu tăng cường năng lực độc lập trong nhiều lĩnh vực, bao gồm quốc phòng và hoạt động vũ trụ.

Giữa những lo ngại rằng tỷ phú người Mỹ Elon Musk có thể hạn chế quyền tiếp cận của Ukraine đối với 7.000 vệ tinh Starlink của SpaceX, vốn rất quan trọng đối với hệ thống thông tin liên lạc, châu Âu đang nhanh chóng tìm kiếm các giải pháp thay thế nhằm hỗ trợ Kiev.

Trên thực tế, trước khi Tổng thống Donald Trump đắc cử lần đầu tiên vào năm 2017, EU vẫn chủ yếu phụ thuộc vào dữ liệu hình ảnh, viễn thông và internet vệ tinh đến từ các hệ thống của Mỹ như Starlink, Maxar hoặc các nền tảng ngoài EU.

Dù có một số công ty khởi nghiệp không gian (như Isar Aerospace, MaiaSpace), mức đầu tư vào lĩnh vực này ở châu Âu vẫn kém xa Mỹ và Trung Quốc. Năm 2024, Mỹ đã thực hiện 154 vụ phóng vào quỹ đạo, trong khi châu Âu chỉ thực hiện được 3 lần. Một nghiên cứu của EU cho thấy, trong số 143 tỷ USD đầu tư công toàn cầu vào các dự án vũ trụ năm ngoái, châu Âu chỉ chiếm 10%.

Cảng vũ trụ duy nhất của châu Âu nằm ở Guyane, một lãnh thổ hải ngoại thuộc Pháp tại Nam Mỹ, cách Paris khoảng 7.000km. Cho đến tháng 3 năm nay, tên lửa đẩy hạng nặng mới nhất của châu Âu - Ariane 6 - mới hoàn tất thành công vụ phóng thương mại đầu tiên từ Guyane, đưa một vệ tinh vào quỹ đạo, muộn hơn 5 năm so với kế hoạch ban đầu.

Mặc dù có thể mang tải trọng lớn hơn trên mỗi tên lửa so với Falcon 9 của SpaceX nhưng Ariane 6 không thể tái sử dụng, chi phí cho mỗi lần phóng cũng cao hơn. Tên lửa này cũng chưa đáp ứng được nhu cầu thương mại và quân sự của châu Âu trong những năm tới. Trong khi đó, SpaceX đã thực hiện hơn 250 lần phóng cùng giai đoạn, với khả năng tái sử dụng đột phá.

Theo Ủy viên Quốc phòng và Không gian châu Âu Andrius Kubilius, EU đã chậm chân trong cuộc cạnh tranh vào không gian và cần nhanh chóng hình thành khả năng độc lập của riêng mình. Đó là lý do tại sao việc phát triển các kế hoạch phóng tàu vũ trụ trên lục địa châu Âu, cả ở Thụy Điển và Na Uy, được cho là rất quan trọng.

Hiện tại, ba mục tiêu dài hạn mà EU theo đuổi gồm: Tự chủ chiến lược về không gian - không còn phụ thuộc vào Mỹ trong hạ tầng viễn thông và dữ liệu; tăng cường vai trò quân sự và phòng thủ không gian - xây dựng khả năng phát hiện và vô hiệu hóa mối đe dọa từ vũ khí chống vệ tinh; chiếm lại thị phần kinh tế không gian toàn cầu - vốn đang nghiêng về Mỹ và Trung Quốc.

Để thực hiện mục tiêu này, các quốc gia thành viên EU đã cam kết tăng mức ngân sách lên 17% để phân bổ cho các chương trình phóng tên lửa Ariane 6, Vega-C...

Châu Âu cũng đang học hỏi mô hình của Mỹ, khuyến khích và hỗ trợ các công ty khởi nghiệp vũ trụ tư nhân như PLD Space của Tây Ban Nha - chuyên phát triển tên lửa nhỏ, Isar Aerospace của Đức - phát triển các giải pháp phóng linh hoạt, bổ sung cho các hệ thống lớn như Ariane 6.

Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) và Cơ quan Quốc phòng châu Âu (EDA) tăng cường hợp tác để phát triển các năng lực giám sát không gian, theo dõi rác vũ trụ và các mối đe dọa tiềm tàng, đồng thời tích hợp không gian vào chiến lược quốc phòng chung.

EU đang gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng, liên minh này không còn là người quan sát mà đang tích cực tham gia cuộc đua không gian. Mặc dù còn nhiều thách thức nhưng những động thái gần đây cho thấy quyết tâm của châu Âu trong việc bảo vệ lợi ích chiến lược, thúc đẩy chủ quyền công nghệ và bảo đảm một chỗ đứng vững chắc trong tương lai.

hanoimoi.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Mỹ tính sử dụng 100 tỷ USD của Iran bồi thường cho các nước vùng Vịnh

Mỹ tính sử dụng 100 tỷ USD của Iran bồi thường cho các nước vùng Vịnh

Mỹ đang xem xét sử dụng tài sản của Iran để hỗ trợ các quốc gia vùng Vịnh khắc phục thiệt hại do xung đột gây ra. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình giữa Washington và Tehran rơi vào bế tắc nghiêm trọng, khi khối tài sản hàng chục tỷ USD bị phong tỏa của Iran đang trở thành điểm nghẽn lớn nhất.

Từ chiến trường Ukraine đến Trung Đông: Những diễn biến có thể tác động cả thế giới

Từ chiến trường Ukraine đến Trung Đông: Những diễn biến có thể tác động cả thế giới

Trong khi Nga và Ukraine tiếp tục phát đi những tín hiệu tích cực hiếm hoi thông qua các hoạt động trao đổi tù binh và thỏa thuận ngừng bắn cục bộ, tình hình tại Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về an ninh năng lượng, lương thực và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo trên phạm vi toàn cầu.

Ba điểm nóng cùng chuyển động: Trung Quốc, Nga và Mỹ phát đi thông điệp mới

Ba điểm nóng cùng chuyển động: Trung Quốc, Nga và Mỹ phát đi thông điệp mới

Những diễn biến ngoại giao đáng chú ý liên tiếp xuất hiện ngày 5/6 khi Trung Quốc xác nhận chuyến thăm Triều Tiên của Chủ tịch Tập Cận Bình, Nga phát đi thông điệp mới về quan hệ giữa Ukraine và Liên minh châu Âu (EU), trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng gặp lãnh tụ tối cao mới của Iran nếu đạt được thỏa thuận hòa bình.

Ukraine đề xuất lệnh ngừng bắn toàn diện, ông Zelensky kêu gọi gặp ông Putin

Ukraine đề xuất lệnh ngừng bắn toàn diện, ông Zelensky kêu gọi gặp ông Putin

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đề xuất tổ chức cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột, đồng thời tuyên bố Kiev sẵn sàng thực hiện lệnh ngừng bắn toàn diện trong thời gian đàm phán. Động thái được đánh giá là tín hiệu ngoại giao đáng chú ý trong bối cảnh các nỗ lực hòa giải quốc tế đang được thúc đẩy mạnh mẽ.

Liban đứng trước “cơ hội cuối cùng” ngừng bắn, máy bay Boeing 787 gặp sự cố, xả súng sau lễ tốt nghiệp ở Mỹ, cháy viện dưỡng lão nghiêm trọng ở Sri Lanka

Liban đứng trước “cơ hội cuối cùng” ngừng bắn, máy bay Boeing 787 gặp sự cố, xả súng sau lễ tốt nghiệp ở Mỹ, cháy viện dưỡng lão nghiêm trọng ở Sri Lanka

Trong những giờ qua, nhiều diễn biến đáng chú ý đã xảy ra trên thế giới. Liban coi thỏa thuận mới với Israel là cơ hội cuối cùng để đạt lệnh ngừng bắn toàn diện, một máy bay Boeing 787 của Lufthansa bất ngờ sập càng đáp tại sân bay Frankfurt, vụ xả súng sau lễ tốt nghiệp ở bang California khiến một người thiệt mạng, trong khi Sri Lanka ghi nhận vụ cháy viện dưỡng lão nghiêm trọng làm ít nhất 12 người tử vong.

Đàm phán Mỹ - Iran vào giai đoạn quyết định, thị trường dầu mỏ toàn cầu dõi theo từng diễn biến

Đàm phán Mỹ - Iran vào giai đoạn quyết định, thị trường dầu mỏ toàn cầu dõi theo từng diễn biến

Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn then chốt khi những bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran vẫn chưa được tháo gỡ. Trong bối cảnh đó, giới quan sát cho rằng kết quả đàm phán không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ song phương mà còn có thể tác động đáng kể tới thị trường năng lượng toàn cầu, vốn đang chịu sức ép từ tình trạng gián đoạn nguồn cung.

Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang: Kuwait kích hoạt phòng không, Mỹ tung thêm đòn trừng phạt

Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang: Kuwait kích hoạt phòng không, Mỹ tung thêm đòn trừng phạt

Căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục nóng lên khi hàng loạt diễn biến quân sự và kinh tế dồn dập xảy ra trong đêm. Còi báo động vang lên tại nhiều quốc gia vùng Vịnh sau các vụ phóng tên lửa và máy bay không người lái, trong khi Washington đồng thời mở rộng chiến dịch gây sức ép kinh tế nhằm vào Tehran.

Căng thẳng tại Trung Đông leo thang: Iran phóng tên lửa tấn công căn cứ Mỹ, cảnh báo Washington trả giá đắt

Căng thẳng tại Trung Đông leo thang: Iran phóng tên lửa tấn công căn cứ Mỹ, cảnh báo Washington trả giá đắt

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục leo thang nghiêm trọng khi quân đội Mỹ xác nhận vừa đánh chặn các tên lửa đạn đạo từ Iran nhắm vào lực lượng Mỹ tại Kuwait. Động thái này diễn ra ngay sau các cuộc không kích của Mỹ vào lãnh thổ Iran, bất chấp một thỏa thuận ngừng bắn mong manh đang được thiết lập.

fb yt zl tw