Hơn bảy triệu nguyện vọng và sáu vòng lọc liên tiếp
Năm 2025, hệ thống tuyển sinh đại học Việt Nam tiếp tục ghi nhận một con số kỷ lục: hơn 7,6 triệu nguyện vọng được đăng ký bởi gần 900.000 thí sinh trên cả nước. Bình quân, mỗi em đăng ký từ 8–9 nguyện vọng, trải rộng từ các trường đại học top đầu đến các trường địa phương. Con số này không chỉ phản ánh tâm lý cẩn trọng của thí sinh trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, mà còn cho thấy sức ép ngày càng lớn mà xã hội đặt lên kỳ tuyển sinh.
Để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ này, Bộ GD&ĐT đã triển khai quy trình lọc ảo tập trung, diễn ra liên tục trong 6 vòng, kéo dài từ 13.8 đến 20.8. Cơ chế lọc ảo hoạt động dựa trên nguyên tắc ưu tiên nguyện vọng cao nhất: nếu thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển ở nguyện vọng 1, các nguyện vọng còn lại sẽ tự động bị loại bỏ; nếu không trúng tuyển ở nguyện vọng 1 thì hệ thống xét tiếp sang nguyện vọng 2, và cứ thế đến nguyện vọng cuối cùng. Điều này giúp bảo đảm rằng mỗi thí sinh chỉ có một kết quả trúng tuyển duy nhất, đồng thời hạn chế tình trạng một em được nhiều trường “nhận” cùng lúc.
Cái gọi là “ảo” trong tuyển sinh chính là hiện tượng thí sinh nộp nhiều hồ sơ, trúng nhiều trường, nhưng cuối cùng chỉ nhập học ở một nơi, để lại những suất trống ngoài kế hoạch. Trước đây, tình trạng này khiến nhiều trường rơi vào thế bị động, phải mở thêm đợt tuyển bổ sung, gây mất thời gian, chi phí và ảnh hưởng uy tín. Với cơ chế lọc ảo tập trung, vấn đề được giải quyết một cách khoa học, dữ liệu được đồng bộ trên toàn hệ thống, giúp các trường chủ động hơn trong việc chốt danh sách trúng tuyển.
Quá trình lọc ảo không phải là sự can thiệp tùy tiện, mà dựa trên một hệ thống thuật toán được chuẩn hóa, có sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý. Điều này đem lại sự yên tâm cho thí sinh và phụ huynh, rằng kết quả cuối cùng không phụ thuộc vào sự “ưu ái” hay “tính toán riêng” của từng trường, mà hoàn toàn dựa trên dữ liệu khách quan.
Minh bạch hóa tuyển sinh và áp lực phía sau cánh cổng đại học
Tuy nhiên, dù mang lại nhiều lợi ích, quy trình lọc ảo vẫn chưa thể xóa bỏ hoàn toàn những áp lực vốn tồn tại trong kỳ tuyển sinh. Với nhiều thí sinh, đặc biệt là các em ở vùng sâu, vùng xa, việc nắm bắt thông tin về quy trình xét tuyển và lọc ảo còn hạn chế. Có em đăng ký nguyện vọng theo cảm tính, hoặc nghe theo bạn bè, dẫn đến việc bị loại từ những vòng đầu tiên và bỏ lỡ cơ hội phù hợp. Ngược lại, có những em trúng tuyển nhưng không thật sự yêu thích ngành học, chỉ vì đăng ký quá nhiều để “chắc suất” vào đại học.
Một vấn đề khác là khoảng cách giữa sự minh bạch của quy trình và sự khốc liệt của cạnh tranh. Khi điểm chuẩn các trường top đầu liên tục tăng cao, áp lực học tập dồn nặng lên vai học sinh phổ thông. Lọc ảo giúp minh bạch, nhưng không thể thay thế cho việc định hướng nghề nghiệp, giúp thí sinh chọn đúng ngành, đúng trường. Đây mới là yếu tố then chốt để tránh tình trạng “học cho có tấm bằng” nhưng ra trường lại khó xin việc.
Cũng cần nhìn nhận rằng, lọc ảo chỉ là một công cụ kỹ thuật để giải quyết bài toán dữ liệu, không phải “chiếc đũa thần” có thể xóa bỏ mọi bất cập trong tuyển sinh. Thực tế, câu chuyện công bằng, hợp lý và hiệu quả của toàn bộ hệ thống vẫn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác: cách các trường công bố tiêu chí xét tuyển, chính sách ưu tiên khu vực, hay thậm chí cả sự đồng đều trong chất lượng giáo dục phổ thông.
Dẫu vậy, trong bối cảnh tuyển sinh đại học hiện nay, lọc ảo vẫn được coi là bước tiến quan trọng để mùa nhập học diễn ra trật tự, minh bạch hơn. Đằng sau những con số thống kê khô khan là hàng trăm nghìn câu chuyện gia đình, hàng triệu hy vọng của học sinh. Mỗi vòng lọc ảo đi qua không chỉ là sự sàng lọc dữ liệu, mà còn là sự chắt lọc ước mơ, để cuối cùng mỗi em tìm được cánh cửa phù hợp nhất với mình.
