Lãnh đạo các nước BRICS thúc đẩy cải cách thể chế toàn cầu, đề xuất hợp tác đa phương, AI an toàn trong tuyên bố chung của hội nghị thượng đỉnh tại Brazil.
Trong tuyên bố chung ngày 6/7, lãnh đạo các nước BRICS dự hội nghị thượng đỉnh tại Brazil cảnh báo việc tăng thuế quan sẽ đe dọa đến thương mại toàn cầu, ám chỉ các chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Các lãnh đạo bày tỏ ủng hộ Ethiopia và Iran gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đồng thời kêu gọi khẩn cấp khôi phục khả năng của tổ chức đa phương này trong giải quyết các tranh chấp thương mại.
Tuyên bố chung cũng ủng hộ kế hoạch thí điểm cơ chế bảo lãnh do Ngân hàng Phát triển mới (NDB) bảo trợ nhằm giảm chi phí tài chính và thúc đẩy đầu tư vào các quốc gia thành viên.
Trong một tuyên bố riêng sau cuộc thảo luận về trí tuệ nhân tạo (AI), các lãnh đạo kêu gọi áp dụng các biện pháp bảo vệ nhằm ngăn chặn việc sử dụng AI trái phép để tránh thu thập quá mức dữ liệu cá nhân, đồng thời cho phép thiết lập các cơ chế thanh toán công bằng.
Tổng thống nước chủ nhà Brazil Luiz Inacio Lula da Silva chỉ trích mô hình kinh tế tân tự do và kêu gọi quản lý chặt chẽ AI nhằm ngăn chặn nguy cơ công nghệ này bị biến thành công cụ thao túng của giới siêu giàu.
Ông Lula da Silva dẫn số liệu cho biết chỉ trong vòng một thập kỷ qua, khoảng 3.000 tỷ phú trên thế giới đã thu về hơn 6.500 tỷ USD, trong khi dòng chảy hỗ trợ quốc tế sụt giảm và gánh nặng nợ của các nước đang phát triển gia tăng.
Lãnh đạo Brazil cũng bày tỏ quan ngại trước vai trò của các thể chế tài chính toàn cầu như Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Ông cho rằng các cơ chế hiện tại đang tạo ra một "Kế hoạch Marshall ngược," khi các nền kinh tế mới nổi thực chất đang tài trợ cho các nước phát triển.
Tổng thống Lula da Silva chỉ trích những bất công tại IMF, nhấn mạnh quyền biểu quyết của các quốc gia BRICS lẽ ra phải đạt tối thiểu 25%, thay vì chỉ 18% như hiện tại.
Ông kêu gọi cải cách khẩn cấp WTO, cho rằng tình trạng tê liệt của tổ chức này cùng với việc dung túng chủ nghĩa bảo hộ đang tạo ra những bất lợi nghiêm trọng cho các nước đang phát triển.
Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu trực tuyến tại hội nghị, cho rằng mô hình toàn cầu hóa tự do đang dần trở nên lỗi thời. Ông Putin kêu gọi các nước BRICS tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực, bao gồm tài nguyên thiên nhiên, logistics, thương mại và tài chính.
Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường cho rằng các nước BRICS nên nỗ lực tiên phong trong thúc đẩy cải cách quản trị toàn cầu, trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những thay đổi nhanh chưa từng thấy trong một thế kỷ, các quy tắc và trật tự quốc tế đang bị thách thức nghiêm trọng, thẩm quyền cũng như tính hiệu quả của các thể chế đa phương tiếp tục suy yếu.
Theo ông Lý Cường, các nước BRICS cũng nên tập trung vào phát triển và củng cố các động lực tăng trưởng kinh tế, tích cực đi đầu trong hợp tác phát triển và khai thác tiềm năng tăng trưởng của các lĩnh vực mới nổi.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng nhấn mạnh BRICS cần tiếp tục yêu cầu cải cách các thể chế quốc tế, đặc biệt là đối với Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, WTO và các ngân hàng phát triển đa phương.
Theo ông Modi, hơn 60% dân số thế giới hiện chưa được đại diện đầy đủ trong các thể chế toàn cầu được hình thành từ thế kỷ 20, khiến các tổ chức này không đủ khả năng đối phó với những thách thức của thế kỷ 21.
Ông kêu gọi xây dựng một trật tự thế giới đa cực, toàn diện hơn, bắt đầu từ việc cải tổ sâu rộng các tổ chức toàn cầu, bao gồm thay đổi cơ cấu quản trị, quyền biểu quyết và vai trò lãnh đạo, đồng thời ưu tiên các vấn đề của các nước đang phát triển.
BRICS gồm 10 thành viên và nhiều đối tác, chiếm gần 40% GDP toàn cầu và gần một nửa dân số thế giới. Hội nghị Thượng đỉnh BRICS năm 2025 diễn ra ngày 6-7/7 tại Rio de Janeiro, Brazil, với chủ đề "Tăng cường hợp tác Nam Bán cầu vì quản trị bao trùm và bền vững hơn".
