Bộ GD&ĐT và Bộ Công an vừa ban hành Kế hoạch phối hợp số 113/KHPH-BCĐ về bảo đảm an toàn trường học; phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vụ việc bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, vi phạm pháp luật của học sinh.
Kế hoạch nhằm tăng cường phối hợp trao đổi thông tin về các vụ việc bạo lực học đường, xâm hại trẻ em trong và ngoài cơ sở giáo dục; hướng dẫn các cơ sở giáo dục phối hợp với lực lượng công an cơ sở hoàn thiện quy trình xử lý, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, ngành y tế và các tổ chức đoàn thể trong phòng ngừa, phát hiện sớm, hỗ trợ can thiệp và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm của học sinh, các vụ việc bạo lực học đường.
Thông qua đó, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, kỷ cương, nhân văn; phát huy vai trò của nhà trường, gia đình, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể trong giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, hình thành văn hóa ứng xử tích cực, góp phần phòng ngừa từ sớm, từ xa bạo lực học đường và các hành vi vi phạm pháp luật.
Ngăn ngừa từ gốc, xử lý nghiêm vi phạm nhưng đảm bảo tính nhân văn
Theo kế hoạch, công tác phối hợp được theo chức năng, nhiệm vụ được giao đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ kết quả phối hợp. Phấn đấu giảm các vụ bạo lực học đường, giảm các vụ việc xâm hại trẻ em là học sinh. Phòng ngừa sớm không để vụ việc mâu thuẫn học sinh kéo dài, tích tụ thành vụ việc vi phạm pháp luật của học sinh.
Các hoạt động của kế hoạch phải hướng đến mục tiêu phòng ngừa từ gốc; lấy giáo dục, hỗ trợ và cảm hóa học sinh là giải pháp trọng tâm; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhưng bảo đảm tính giáo dục, nhân văn và phù hợp tâm lý lứa tuổi.
Thực hiện nguyên tắc, lấy học sinh làm trung tâm; ưu tiên bảo vệ an toàn, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh; bảo đảm nguyên tắc hỗ trợ, giáo dục, phục hồi, giúp học sinh tiến bộ. Mọi thông tin liên quan đến học sinh phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích phối hợp.
Nội dung phối hợp tập trung vào 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm: trao đổi thông tin nắm bắt tình hình; tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật; phòng ngừa và kiểm tra, giám sát; phối hợp xử lý các hành vi vi phạm; phối hợp xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Thiết lập chế độ thông tin định kỳ giữa nhà trường và công an cấp xã
Kế hoạch yêu cầu nhà trường và công an cấp xã thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên thông qua các cuộc họp giao ban định kỳ mỗi học kỳ hoặc khi cần thiết để trao đổi về tình hình an ninh, trật tự và những biểu hiện bất thường của học sinh.
Hai bên chủ động chia sẻ thông tin phục vụ công tác đánh giá, hỗ trợ và xử lý các vụ việc liên quan đến học sinh; trong đó, nhà trường cung cấp các thông tin cần thiết, còn lực lượng công an cập nhật các phương thức, thủ đoạn phạm tội mới, các loại ma túy mới có nguy cơ xâm nhập học đường.
Ban Giám hiệu nhà trường và Trưởng Công an cấp xã thiết lập đầu mối liên lạc trực tiếp để kịp thời tiếp nhận, trao đổi thông tin về các vụ việc như ẩu đả, tụ tập gây rối có liên quan đến học sinh, qua đó phối hợp xử lý nhanh chóng, hiệu quả.
Công tác tuyên truyền được đổi mới theo hướng tăng tính tương tác, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh. Nội dung tuyên truyền tập trung vào pháp luật về trật tự, an toàn giao thông, an ninh mạng, phòng, chống ma túy, tác hại của thuốc lá điện tử, phòng, chống xâm hại trẻ em và bạo lực học đường; đồng thời hướng dẫn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy, kỹ năng thoát hiểm, kỹ năng nhận diện các nguy cơ, các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.
Kế hoạch cũng chú trọng xây dựng và duy trì các mô hình tự quản tại trường học như "Cổng trường an toàn giao thông", "Đội học sinh xung kích", "Trường học không bạo lực và tệ nạn xã hội"; huy động sự tham gia của công an cơ sở, chính quyền địa phương, tổ chức Đoàn, Hội, cha mẹ học sinh và các lực lượng liên quan nhằm phát hiện sớm các nguy cơ, kịp thời hỗ trợ học sinh, ngăn chặn các hành vi vi phạm ngay từ cơ sở.
Phối hợp chặt chẽ trong phòng ngừa và kiểm tra, giám sát
Theo kế hoạch, lực lượng công an cơ sở nếu phát hiện các hội nhóm trực tuyến (nhóm Facebook, Zalo, Telegram công khai hoặc kín) do học sinh lập ra có biểu hiện nói xấu, bôi nhọ, kích động bạo lực, rủ rê đua xe sẽ thông báo và phối hợp cùng nhà trường ngăn chặn, quản lý và giáo dục.
Công an cơ sở hỗ trợ lực lượng bảo vệ nhà trường bảo đảm an toàn khu vực xung quanh trường học (cổng trường, quán nước, quán Internet, điểm trông giữ xe) nhằm phát hiện học sinh tụ tập, mang theo hung khí hoặc đi xe máy phân khối lớn khi chưa đủ điều kiện để kịp thời ngăn chặn, giáo dục.
Phối hợp kiểm tra, xử lý nghiêm các dịch vụ xung quanh trường học bán thuốc lá điện tử, rượu, bia hoặc thực phẩm độc hại, không rõ nguồn gốc cho học sinh.
Phối hợp giữa lực lượng công an cơ sở - nhà trường - gia đình quản lý, giáo dục cá biệt các trường hợp học sinh vi phạm pháp luật. Nhà trường phân công cụ thể 1 giáo viên chủ nhiệm trực tiếp cùng gia đình theo dõi, giúp đỡ và phối hợp thông báo cho công an cơ sở thông tin tình hình khi cần can thiệp, hỗ trợ.
Phối hợp hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động lao động có ý nghĩa giáo dục tại địa phương, tham gia các chiến dịch tình nguyện, hoặc tham gia câu lạc bộ thể thao do Đoàn thanh niên công an cơ sở tổ chức.
Cơ sở giáo dục nghiên cứu đánh giá kết quả phối hợp bằng chỉ số cụ thể gồm: mức độ thay đổi nhận thức của học sinh; hiệu quả của các mô hình; số vụ việc được phát hiện, ngăn chặn từ sớm; mô hình, cách làm hay được nhân rộng; hiệu quả truyền thông trên không gian mạng.
Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá trường học không bạo lực
Việc phối hợp xử lý các hành vi vi phạm được nêu cụ thể trong kế hoạch. Theo đó, đối với vụ việc bên trong nhà trường, nhà trường chủ trì xử lý giáo dục, kỷ luật theo quy định; nếu vụ việc có tính chất nghiêm trọng (gây thương tích nặng, cưỡng đoạt tài sản, sử dụng ma túy), nhà trường báo cáo đến công an cơ sở thực hiện trình tự xử lý theo quy định.
Đối với vụ việc bên ngoài nhà trường, trường hợp xử lý các vụ việc vi phạm về trật tự xã hội liên quan đến học sinh, lực lượng công an cơ sở thông báo bằng văn bản đến nhà trường (nơi có học sinh vi phạm theo học) để xử lý theo quy định của ngành giáo dục nhằm tăng tính răn đe, phòng ngừa chung.
Thực hiện bảo mật thông tin học sinh, bảo đảm về bảo vệ thông tin cá nhân học sinh, gia đình học sinh theo quy định pháp luật trong quá trình phối hợp xử lý vụ việc.
Nhằm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, kế hoạch yêu cầu phối hợp triển khai các hoạt động giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống cách mạng, đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử và kỹ năng giải quyết xung đột trong trường học phù hợp. Hỗ trợ xây dựng mạng lưới giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tư vấn tâm lý, cán bộ Đoàn, Đội làm lực lượng nòng cốt trong công tác phòng ngừa.
Đồng thời, tăng cường các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, câu lạc bộ kỹ năng sống nhằm tạo môi trường phát triển toàn diện cho học sinh. Phối hợp, rà soát các quy định hiện hành, đề xuất bộ tiêu chí đánh giá trường học không bạo lực, làm cơ sở để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Theo kế hoạch, đến hết năm 2026, hai ngành sẽ triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm, trong đó tổ chức các hoạt động tuyên truyền trực quan về phòng, chống bạo lực học đường, kỹ năng nhận diện nguy cơ trên không gian mạng và nhận diện các hành vi vi phạm pháp luật tại một số địa phương làm điểm; xây dựng mô hình tự quản “Cổng trường an toàn giao thông”, “Đội học sinh xung kích”, “Trường học không bạo lực và tệ nạn xã hội” và huy động đoàn thể, chính quyền địa phương hỗ trợ triển khai tại các trường học
Ngành Giáo dục chủ trì hướng dẫn các cơ sở giáo dục thực hiện quy trình phối hợp liên ngành trong phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý các vụ việc liên quan đến học sinh.
